ความหลากหลายทางชีวภาพของจุลินทรีย์ในสวนทุเรียนอินทรีย์และการใช้ประโยชน์ในการควบคุมโรคของผลไม้

บทคัดย่อ

เชื้อก่อโรคไม้ผลเป็นหนึ่งในปัญหาสำคัญของเกษตรกรที่ต้องได้รับการแก้ไข เนื่องจากการเข้าทำลายพืชและก่อให้เกิดความสูญเสียผลผลิตคุณภาพ การควบคุมด้วยชีววิธีเป็นทางเลือกที่จะช่วยควบคุมเชื้อสาเหตุโรคพืชได้มีประสิทธิภาพเพื่อการลดการใช้สารเคมีทางการเกษตร โดยในการทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ จำแนก คัดเลือก และทดสอบความสามารถของจุลินทรีย์และสายพันธุ์ของจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพจากสวนทุเรียนอินทรีย์ต่อการยับยั้งเชื้อก่อโรคในทุเรียนในระดับห้องปฏิบัติการ และ ศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพของจุลินทรีย์ในต้นทุเรียนและในดินบริเวณรอบรากทุเรียนในสวนทุเรียนอินทรีย์ โดยทำการทดลองเก็บตัวอย่างดินรอบรากทุเรียน และรากทุเรียน จากสวนทุเรียนอินทรีย์จำนวน 4 สวนในจังหวัดจันทบุรี และระยอง ทำการคัดแยกจุลินทรีย์ออกจากดินด้วยการเจือจางสารละลายดินแบบอนุกรม และคัดแยกจุลินทรีย์ออกจากพืชโดยการนำชิ้นส่วนของรากที่ฆ่าเชื้อที่ผิวรากแล้วมาวางบนอาหารคัดแยกเชื้อ จากผลการทดลองพบว่าคัดแยกจุลินทรีย์ออกจากดินได้ทั้งหมดจำนวน 230 ไอโซเลท โดยเป็นแบคทีเรีย 207 ไอโซเลท และราจำนวน 23 ไอโซเลท และคัดแยกราเอนโดไฟต์ได้จำนวน 44 ไอโซเลท เมื่อนำมาทดสอบประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อก่อโรคทุเรียน 4 สกุล ได้แก่ Phytopthora spp. P17, Fusarium spp. Fus7, Rhizoctonia spp. RZ4 และ Lasiodiplodia spp. Las17 ด้วยวิธีการทดสอบปฏิปักษ์ในจานทดลอง พบว่าแบคทีเรียไอโซเลท BT-S1-9 ที่มีลักษณะสัณฐานวิทยาคล้ายคลึงกับ Bacillus spp สามารถยับยั้งเชื้อเส้นใยเชื้อก่อโรคพืชทั้ง 4 สกุลได้ดีที่สุดด้วยกลไกการยับยั้งแบบแข่งขันเพื่อครอบครองพื้นทื่ แบคทีเรียแอคติโนมัยสีท ไอโซเลท BT-S4-31 สามารถยับยั้งเส้นใยเชื้อก่อโรคพืชทั้ง 4 สกุล ได้มากกว่าร้อยละ 80 โดยมีกลไกการยับยั้งแบบแข่งขัน ในขณะที่ราเอนโดไฟต์ Trichoderma spp. ไอโซเลท BT-R1-3, BT-R2-1, BT-R2-3 และ BT-R2-4 มีประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อราก่อโรคพืชทั้ง 4 สกุลได้มากกว่าร้อยละ 80 ด้วยกลไกการยับยั้งแบบปรสิต ดังนั้นผลจากการวิจัยในโครงการนี้จะนำไปวิจัยและพัฒนาต่อยอดเพื่อพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรในการยับยั้งเชื้อก่อโรคพืช คำสำคัญ: จุลินทรีย์ในดิน / จุลินทรีย์เอนโดไฟต์ / เชื้อก่อโรคทุเรียน

คำสำคัญ