การแก้ไขปัญหาความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำในจังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

บทคัดย่อการศึกษาวิจัย การแก้ไขปัญหาความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำในจังหวัดนครราชสีมามีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ค้นหาและทวนสอบข้อมูลคนจน สอบทานข้อมูลคนจนที่กระจายอยู่ในพื้นที่จังหวัดอย่างแม่นยำ 2) วิเคราะห์สาเหตุความยากจนของคนจนกลุ่มเป้าหมาย ด้วยการวิเคราะห์สถานะความยากจนทุกมิติ3) พัฒนานวัตกรรมการแก้ไขปัญหาความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำต้นแบบในจังหวัดนครราชสีมา4) จัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายการแก้ไขปัญหาความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำที่เชื่อมโยงกับแผนพัฒนายุทธศาสตร์จังหวัดนครราชสีมา และ 5) สร้างเครือข่ายความร่วมมือและการพัฒนาระบบและกลไกการส่งต่อความช่วยเหลือคนจนในจังหวัดนครราชสีมา โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยและพัฒนาโดยการประยุกต์ใช้วิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) และการเรียนรู้เชิงจากการปฏิบัติ (Action Learning) เป็นหลักผลการวิจัย พบว่า 1) การค้นหาและทวนสอบข้อมูลคนจน สอบทานข้อมูลคนจนที่กระจายอยู่ในพื้นที่จังหวัดอย่างแม่นยำ พบว่า ภาพรวม 4 อำเภอเป้าหมายของจังหวัดนครราชสีมา ได้แก่ อำเภอเมืองนครราชสีมา อำเภอจักราช อำเภอเฉลิมพระเกียรติ อำเภอปักธงชัย พบครัวเรือนยากจน จำนวน 5,008ครัวเรือน จำนวนคนจน 22,132 คน เฉลี่ยครัวเรือนละ 4 คน ทั้งนี้มีครัวเรือนยากจนที่อาศัยอยู่จริงในอำเภอเมืองนครราชสีมาอีก 5 ครัวเรือน ที่มีทะเบียนบ้านอยู่ในอำเภอโนนสูง 3 ครัวเรือน อำเภอด่านขุนทด 1 ครัวเรือน และอำเภอครบุรี 1 ครัวเรือน ครัวเรือนยากจนทั้งหมดมีรายได้เฉลี่ยต่อเดือน 3,847.14 บาท ระดับทุนมนุษย์ 1.91 ระดับทุนกายภาพ 2.79 ระดับทุนเศรษฐกิจ 2.08 ระดับทุนธรรมชาติ 2.60 ระดับทุนสังคม1.64 2) วิเคราะห์สาเหตุความยากจนของคนจนกลุ่มเป้าหมาย ด้วยการวิเคราะห์สถานะความยากจนทุกมิติพบว่า 1) ทุนมนุษย์ ครัวเรือนยากจนส่วนใหญ่จบการศึกษาในระดับต่ำกว่าประถมศึกษา (6,906 คน) ได้ประสบกับปัญหาว่างงานจากสถานการณ์โควิดที่เกิดขึ้น (1,006 คน) 2) ทุนกายภาพ มีสภาพบ้านเรือนที่อยู่อาศัยทรุดโทรม (1,212 ครัวเรือน) และการไม่ได้รับข้อมูลข่าวสารจากหน่วยงานราชการ (251 ครัวเรือน) 3) ทุนการเงิน ขรายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์โครงการการแก้ไขปัญหาความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำในจังหวัดนครราชสีมา ครัวเรือยากจนส่วนใหญ่มีหนี้สิน (2,424 ครัวเรือน) 4) ทุนทางธรรมชาติ มีครัวเรือนที่อยู่ในพื้นที่ภัยพิบัติ (842ครัวเรือน) และ 5) ทุนทางสังคม พบว่ากลุ่มครัวเรือนยากจนมีการรับรู้ว่าในพื้นที่ยังไม่มีการกำหนดกฎระเบียบหรือกติกาในการอยู่ร่วมกันของชุมชน (1,167 ครัวเรือน) 3) พัฒนานวัตกรรมการแก้ไขปัญหาความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำต้นแบบในจังหวัดนครราชสีมา ภายใต้ แนวคิด การส่งเสริมการปลูกผักปลอดภัยเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของครัวเรือนยากจน จังหวัดนครราชสีมา ในพื้นที่ 3 อำเภอ ได้แก่ อำเภอจักราช อำเภอเฉลิมพระเกียรติ และอำเภอปักธงชัย พบว่า มีการพัฒนาเป็นนวัตกรรมที่ใช้ในการดำเนินงานได้ 3 นวัตกรรมหลักได้แก่ (1) นวัตกรรมการจัดการกลุ่ม (2) นวัตกรรมเครือข่ายการจัดจำหน่าย และ (3) นวัตกรรมการบริหารจัดการแปลงรวม 4) จัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายการแก้ไขปัญหาความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำที่เชื่อมโยงกับแผนพัฒนายุทธศาสตร์จังหวัดนครราชสีมา คณะผู้วิจัยค้นพบข้อเท็จจริงและปัญหาอุปสรรคหลายประการ จึงได้สังเคราะห์ และเสนอแนะต่อรัฐบาล จังหวัด อำเภอและตำบล ในการนำไปกำหนดเป็นนโยบาย มาตรการ แนวทางในการแก้ไขปัญหาความยากจนให้ประสบผลสำเร็จ โดยแบ่งข้อเสนอแนะออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ข้อเสนอแนะระดับประเทศ ระดับจังหวัด และระดับอำเภอ/ตำบล และ5) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือและการพัฒนาระบบและกลไกการส่งต่อความช่วยเหลือคนจนในจังหวัดนครราชสีมา มีการดำเนินงานของโครงการฯ ได้มีการการออกแบบเป็นกลไกการมีส่วนร่วมของเครือข่ายเชิงระบบได้ 3 ระดับ ได้แก่ ระดับจังหวัด ระดับอำเภอ และระดับตำบล และการส่งต่อข้อมูลครัวเรือนยากจนไปยังหน่วยงานภาคีเครือข่าย เพื่อใช้ประกอบการวางแผนการพัฒนาและการช่วยเหลือครัวเรือนยากจน ทั้งนี้เป็นการส่งต่อข้อมูลในเบื้องต้นจำนวน 3 ระบบ ได้แก่ (1) ระบบการส่งต่อข้อมูลครัวเรือนยากจนไปให้กับศูนย์อำนวยการขจัดความยากจนและพัฒนาคนทุกช่วงวัยอย่างยั่งยืนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงจังหวัดนครราชสีมา (ศจพ. นม.) (2) ระบบการส่งต่อข้อมูลครัวเรือนยากจนให้กับสำนักงานพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) และ (3) ระบบการส่งต่อสู่ระบบ OM โดยมีการดำเนินงานภายใต้ชื่อ โครงการส่งเสริมการปลูกผักปลอดภัยระดับครัวเรือน จังหวัดนครราชสีมา

คำสำคัญ