การศึกษาระบบนิเวศและการประเมินศักยภาพของกองหินใต้น้ำบริเวณ อ่าวไทยฝั่งตะวันออกเพื่อการใช้ประโยชน์ด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ

บทคัดย่อ

กองหินใต้น้ำในประเทศไทยและทะเลเขตร้อนส่วนใหญ่มักเป็นกลุ่มสิ่งมีชีวิตปะการังที่มีความสำคัญเหมือนกับแนวปะการัง มีความซับซ้อน และมีความหลากหลายทางชีวภาพสูงที่สุดในทะเล จึงเป็นทรัพยากรสำหรับการท่องเที่ยวที่มีความสำคัญ แต่มีความเปราะบางสูง กองหินใต้น้ำในอ่าวไทยฝั่งตะวันออกมีจำนวนมากที่ยังไม่ทราบตำแหน่งที่แน่นอน และไม่มีการศึกษาระบบนิเวศกองหินใต้น้ำอย่างเป็นระบบ จึงยังไม่สามารถใช้ประโยชน์จากกองหินใต้น้ำได้อย่างคุ้มค่าและยั่งยืน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) ศึกษาและรวบรวมข้อมูลสถานภาพกองหินใต้น้ำบริเวณอ่าวไทยฝั่งตะวันออก; 2) สำรวจและจัดทำสถานภาพกองหินใต้น้ำบริเวณอ่าวไทยฝั่งตะวันออก; 3) ศึกษาโครงสร้างของกลุ่มสิ่งมีชีวิตบริเวณกองหินใต้น้ำที่มีศักยภาพในด้านการท่องเที่ยว และ 4) สร้างเกณฑ์และประเมินระดับศักยภาพของกองหินใต้น้ำบริเวณอ่าวไทยฝั่งตะวันออกเพื่อพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศสำหรับกิจกรรมดำน้ำ ผลการศึกษากองหินใต้น้ำในพื้นที่จังหวัดระยอง จันทบุรี และตราด จำนวนทั้งหมด 48 สถานีศึกษา พบว่ามีการปกคลุมพื้นที่ของปะการังมีชีวิตบริเวณกองหินใต้น้ำในจังหวัดระยอง จันทบุรี และตราดอยู่ในช่วงร้อยละ 37.8-87.0, 45.5-65.2 และ 35.0-69.5 ตามลำดับ กลุ่มสิ่งมีชีวิตชนิดเด่นที่เป็นเป้าหมายของนักท่องเที่ยว ได้แก่ ปะการังเขากวาง ปะการัง ปะการังอ่อน กัลปังหา แส้ทะเล ทากทะเล หอยมือเสือ หนอนฉัตร ดอกไม้ทะเล ปลาผีเสื้อ ปลาการ์ตูน ปลากะรัง ปลาสินสมุทร ปลาสาก เต่า โลมา วาฬ และฉลามวาฬ การประเมินระดับศักยภาพของกองหินใต้น้ำด้วยปัจจัยทางกายภาพและปัจจัยทางชีวภาพ และการประเมินด้วยระดับความสวยงามและความสนใจของนักท่องเที่ยว พบว่าจังหวัดระยองมีกองหินใต้น้ำที่มีระดับศักยภาพสูง 2 สถานีศึกษา ระดับปานกลาง 2 สถานีศึกษา และระดับต่ำ 8 สถานีศึกษา จังหวัดจันทบุรีมีกองหินใต้น้ำที่มีระดับศักยภาพปานกลาง 3 สถานีศึกษา และระดับต่ำ 6 สถานีศึกษา และจังหวัดตราดมีกองหินใต้น้ำที่มีระดับศักยภาพสูง 5 สถานีศึกษา ระดับปานกลาง 5 สถานีศึกษา และระดับต่ำ 17 สถานีศึกษา กองหินใต้น้ำที่มีศักยภาพระดับปานกลาง และระดับสูง จำนวน 17 แห่ง สามารถพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศทางทะเล โดยเฉพาะกองหินที่ยังไม่ได้มีการใช้ประโยชน์แต่มีศักยภาพพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เช่น กองหินอันซีน จังหวัดระยอง กองหินผุด กองหินฤทธิเดช และกองหินอ้ายลอบ จังหวัดจันทบุรี และกองหินสามเส้า กองหินเรือแตก กองหินพรายน้ำ กองหินบังเบ้า กองหินอ่าวจาก และกองหินอ่าวสลัด จังหวัดตราด โครงการวิจัยฯ นี้ จัดทำฐานข้อมูลระบบนิเวศกองหินใต้น้ำสำหรับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับในการจัดการและการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรทางทะเลอย่างยั่งยืน

คำสำคัญ