การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการความรู้ทางศิลปวัฒนธรรม :กรณีศึกษาชุมชนวัดโสมนัส

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ คือ 1. เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการความรู้ ทางศิลปวัฒนธรรมของชุมชนวัดโสมนัส 2.เพื่อเสนอแนะแนวทางส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนใน การจัดการความรู้ทางศิลปวัฒนธรรมของชุมชนวัดโสมนัส โดยศึกษาค้นคว้า รวบรวมข้อมูล จาก แหล่งเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรมในชุมชนและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง โดยการสังเกตแบบมีส่วนร่วมและ ไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก จากกลุ่มตัวอย่าง 4 กลุ่ม คือ กลุ่มตัวแทนชุมชน กลุ่ม ประชาชน กลุ่มเยาวชน และกลุ่มบุคคลภายนอก ผลการวิจัยพบว่าชุมชนวัดโสมนัส มีทรัพยากรทางวัฒนธรรมที่หลากหลาย มีความโดดเด่น และทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์ รวมถึงยังคงสืบทอดศิลปะ ประเพณี และศาสนปฏิบัติจนถึง ปัจจุบัน ผลการศึกษาด้านการมีส่วนร่วมของชุมชนแห่งนี้ผู้วิจัยพบว่า แหล่งเรียนรู้ทาง ศิลปวัฒนธรรมที่มีบทบาทสำคัญในการจัดการความรู้ทางศิลปวัฒนธรรมในชุมชน 4 แห่ง คือ 1. วัดโสมนัสราชวรวิหาร 2.ศูนย์ศึกษาพุทธศาสนาวันอาทิตย์ 3. โรงเรียนวัสมนัส และ 4. ศูนย์เยาวชน วัดโสมนัส นอกจากนี้ ผลการศึกษายังพบว่าชุมชนเป็นผู้มีส่วนร่วมในการจัดการความรู้ผ่านรูปแบบ กิจกรรมต่าง ๆ ได้แก่ กิจกรรมการเรียนการสอน การฝึกอบรม และกิจกรรมส่งเสริมความรู้ด้าน ศิลปวัฒนธรรม ชุมชนมีการใช้ทรัพยากรทางวัฒนธรรมที่มีในชุมชนร่วมกัน แหล่งเรียนรู้ทั้งหมดมี การจัดการองค์ความรู้ทางศิลปวัฒนธรรม และมีผู้นำชุมชนและเยาวชนเป็นผู้กำหนดแนวทางการ ดำเนินงาน ในขั้นตอนการวางแผน การจัดกิจกรรม วิธีการถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ชุมชน โดยแหล่ง เรียผู้ทั้ง 4 แหล่งมีความร่วมในชั้นการดำเนิมงานป็นสำคัญ อย่างไทก็ตาม ผลการารจัยพว่า แหล่งเรียนรู้ ยังมีปัญหาด้านงบประมาณ การจัดการพื้นที่ และการประชาสัมพันธ์ เพื่อให้การ ดำเนินงานมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น สำหรับข้อเสนอแนะแนวทางส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการความรู้ทาง ศิลปวัฒนธรรม กล่าวคือ ชุมชนต้องมีการศึกษา ค้นคว้า ความรู้ทางศิลปวัฒนธรรมในเขตชุมชน และนำมาอนุรักษ์เผยแพร่ ตลอดจนนำความรู้มาส่งเสริมและพัฒนางานศิลปวัฒนธรรม ของชุมชนในรูปแบบต่าง ๆ อีกทั้งชุมชนควรต้องมีส่วนร่วมในการจัดการในด้านร่วมคิด วางแผนเพิ่มมากขึ้นกว่าที่เป็นอยู่ เพื่อกำหนดวัตถุประสงค์ แนวทางการดำเนินงาน รวมถึง วิธีการใช้ทรัพยากรทางวัฒนธรรมร่วมกันอย่างเหมาะสม

คำสำคัญ