การพัฒนาพันธุ์ถั่วลิสงและเทคโนโลยีการผลิตเพื่อเพิ่มผลผลิตสำหรับเขตภาคกลางและภาคเหนือของประเทศไทย

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ของการวิจัยเพื่อคัดเลือกพันธุ์ถั่วลิสงที่ให้ผลผลิตสูง มีอายุเก็บเกี่ยวเหมาะสม มีลักษณะทางการเกษตรและลักษณะการใช้ประโยชน์ฝักแห้งเพื่อการบริโภคหรือแปรรูปที่ดี และปรับตัวได้ดีในพื้นที่เพาะปลูกถั่วลิสงในเขตภาคเหนือและภาคกลางของประเทศไทย จากการทดสอบผลผลิตถั่วลิสง 59 สายพันธุ์/พันธุ์ ที่ศูนย์วิจัยพืชไร่เชียงใหม่และสถานีวิจัยลพบุรี ซึ่งเป็นพื้นที่ตัวแทนสำหรับเขตเพาะปลูกภาคเหนือและภาคกลาง ตามลำดับ ในฤดูแล้งปี 2563/64 ได้คัดเลือกสายพันธุ์จำนวน 32 สายพันธุ์ (ความเข้มข้นของคัดเลือก 54 %) ที่มีผลผลิตฝักและเปอร์เซ็นต์กะเทาะสูง รวมทั้งมีองค์ประกอบผลผลิตที่ดี เพื่อทดสอบผลผลิตขั้นถัดไป (advanced yield trial) ในฤดูฝนปี 2564 ร่วมกับพันธุ์เปรียบเทียบ 6 พันธุ์ ได้แก่ ไทนาน 9 ขอนแก่น 5 ขอนแก่น 9 เกษตรศาสตร์โก๋แก่ 40 เกษตรศาสตร์ สวก. 1 และขอนแก่น 6 ในเขตภาคเหนือและภาคกลางรวมจำนวน 6 แปลง ได้แก่ สถานีวิจัยและแปลงเกษตรกรในเขตภาคกลาง 3 แปลง (อ.ตากฟ้า จ.นครสวรรค์ อ.มโนรมย์ จ.ชัยนาท และ อ.โคกเจริญ จ.ลพบุรี) และภาคเหนือ 3 แปลง (อ.สันทราย จ.เชียงใหม่ อ.เสริมงาม จ.ลำปาง และ อ.โกรกพระ จ.นครสวรรค์) จากการวิเคราะห์เสถียรภาพของสายพันธุ์/พันธุ์ด้วยวิธี GGE-biplot ในผลผลิตฝัก ดัชนีเก็บเกี่ยว น้ำหนัก 100 เมล็ด และองค์ประกอบผลผลิตต่าง ๆ พบว่าสายพันธุ์ที่มีศักยภาพสูงในลักษณะเหล่านี้และมีเสถียรภาพจากแต่ละคู่ผสมจำนวนทั้งสิ้น 10 สายพันธุ์ ประกอบด้วย KUP11S1-1 (359.6 กิโลกรัมต่อไร่) KUP11231-3 (324.0 กิโลกรัมต่อไร่) KUP11002-2 (323.5 กิโลกรัมต่อไร่) KUP12BS018 (419.0 กิโลกรัมต่อไร่) KUP12BS022 (404.5 กิโลกรัมต่อไร่) KUP12BS038 (385.4 กิโลกรัมต่อไร่) KUP12BS067 (343.5 กิโลกรัมต่อไร่) KUP13W089 (392.1 กิโลกรัมต่อไร่) KUP13W026 (371.0 กิโลกรัมต่อไร่) และ KUP13W034 (353.2 กิโลกรัมต่อไร่) พันธุ์ที่คัดเลือกยังมีลักษณะเมล็ดเหมาะสมต่อการแปรรูป และปราศจากการเข้าทำลายจากเชื้อรา มีอายุการสุกแก่ประมาณ 119 – 124 วัน และ 88 – 110 วัน เมื่อปลูกในฤดูแล้งและฤดูฝนตามลำดับ

คำสำคัญ