พัฒนาโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยว วิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ๑) พัฒนาโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๒) สร้างกระบวนการมีส่วนร่วมในการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๓) สร้างเครือข่ายวัดต้นแบบการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ผู้พิการทางการเคลื่อนไหวในจังหวัดนครราชสีมา จำนวน ๑๐ คน และผู้พิการทางการเคลื่อนไหวในจังหวัดขอนแก่น จำนวน ๑๐ คน ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ พระสงฆ์ผู้เป็นตัวแทน ผู้นำชุมชนในเขตพื้นที่วัดบ้านไร่ และวัดธาตุ ผู้พิการในจังหวัดนครราชสีมาและจังหวัดขอนแก่น เจ้าหน้าที่ภาครัฐและเอกชนที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับผู้พิการ จำนวน ๓๐ รูป/คน วิธีดำเนินการวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Method Research) ผลการวิจัยพบว่า ๑. พัฒนาโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประกอบด้วยกิจกรรมกระบวนสร้างแรงบันดาลใจจากพุทธศิลป์มี ๘ ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ ๑ ชมความงามพุทธศิลป์ ให้เกิดการระลึกถึงพระพุทธเจ้าพระรัตนตรัย ขั้นตอนที่ ๒ กลุ่มผู้พิการปฏิบัติการ รับฟังคำอธิบายงานพุทธศิลป์และแง่คิดตามหลักพุทธธรรม ขั้นตอนที่ ๓ กลุ่มผู้พิการปฏิบัติการปรับพฤติกรรมสร้างสุขภาพจิต ดำเนินกิจกรรมประจำวันตามหลักไตรสิกขา เป็นผู้มีศีล ๕ ฝึกจิตให้เกิดสมาธิ มีสติและปัญญาระหว่างดำเนินกิจกรรมประจำวัน ขั้นตอนที่ ๔ ให้ความรู้ทางด้านพุทธศิลป์กับกลุ่มผู้พิการทางการเคลื่อนไหว ขั้นตอนที่ ๕ ให้ความรู้ทางการวาดภาพประกอบสร้างแรงบันดาลใจจากพุทธศิลป์ ขั้นตอนที่ ๖ ระลึกถึงพระพุทธเจ้า การพัฒนาศักยภาพตนเองด้วยการสร้างผลงานพุทธศิลป์ การเข้าร่วมกิจกรรมสร้างผลงานทางพุทธศิลป์ให้เกิดคุณค่าและมูลค่า ขั้นตอนที่ ๗ จัดกิจกรรมวาดภาพ ระบายสีงานพุทธศิลป์ ขั้นตอนที่ ๘ สรุปผลการดำเนินกิจกรรม ๒. สร้างกระบวนการมีส่วนร่วมในการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ด้วยการกิจกรรมชมความงามพุทธศิลป์ กิจกรรมปฏิบัติการ ผู้พิการทางการเคลื่อนไหวรับฟังคำอธิบายงานพุทธศิลป์และแง่คิดตามหลักพุทธธรรม กิจกรรมปรับพฤติกรรมสร้างสุขภาพจิต ดำเนินกิจกรรมประจำวันตามหลักไตรสิกขา เป็นผู้มีศีล ๕ ฝึกจิตให้เกิดสมาธิ มีสติและปัญญาระหว่างดำเนินกิจกรรมประจำวัน กิจกรรมให้ความรู้ทางด้านพุทธศิลป์กับกลุ่มผู้พิการทางการเคลื่อนไหว กิจกรรมให้ความรู้ทางการวาดภาพประกอบสร้างแรงบันดาลใจจากพุทธศิลป์ กิจกรรมวาดภาพ ระบายสีงานพุทธศิลป์ ๓. สร้างเครือข่ายวัดต้นแบบการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ การสร้างเครือข่ายวัดต้นแบบ วัดบ้านไร่ และวัดธาตุ เชื่อมโยงเครือข่ายระหว่างและองค์การบริหารส่วนตำบล การสร้างเครือข่ายกับสถาบันการศึกษา การสร้างเครือข่ายกับสมาคมคนพิการ การสร้างเครือข่ายกับโรงพยาบาลจิตเวชนครราชสีมาราชนครินทร์ การสร้างเครือข่ายกับสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ ๙

คำสำคัญ