การพัฒนารูปแบบส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และ การท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ๑) สร้างรูปแบบวัดส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๒) พัฒนาโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๓) สร้างนวัตกรรมเชิงคุณค่าและมูลค่าในการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้พิการทางการเคลื่อนไหวในจังหวัดนครราชสีมา และจังหวัดขอนแก่น จำนวน ๒๘๑ คน ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ พระสงฆ์ผู้เป็นตัวแทน ผู้นำชุมชนในเขตพื้นที่วัดบ้านไร่ และวัดธาตุ ผู้พิการในจังหวัดนครราชสีมาและจังหวัดขอนแก่น เจ้าหน้าที่ภาครัฐและเอกชนที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับผู้พิการ จำนวน ๓๐ รูป/คน วิธีดำเนินการวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methods) ผลการวิจัยพบว่า ๑. สร้างรูปแบบวัดส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ คือรูปแบบวัดพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธที่มีต่อจิตใจ รูปแบบวัดพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธที่มีต่อระบบเศรษฐกิจ รูปแบบวัดพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธที่มีต่อชุมชนและสังคม รูปแบบอารยสถาปัตย์การท่องเที่ยววิถีพุทธด้านสิ่งดึงดูดใจ ๒. พัฒนาโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประกอบด้วยกิจกรรมกระบวนสร้างแรงบันดาลใจจากพุทธศิลป์มี ๘ ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ ๑ ชมความงามพุทธศิลป์ ให้เกิดการระลึกถึงพระพุทธเจ้าพระรัตนตรัย ขั้นตอนที่ ๒ กลุ่มผู้พิการปฏิบัติการ รับฟังคำอธิบายงานพุทธศิลป์และแง่คิดตามหลักพุทธธรรม ขั้นตอนที่ ๓ กลุ่มผู้พิการปฏิบัติการปรับพฤติกรรมสร้างสุขภาพจิต ดำเนินกิจกรรมประจำวันตามหลักไตรสิกขา เป็นผู้มีศีล ๕ ฝึกจิตให้เกิดสมาธิ มีสติและปัญญาระหว่างดำเนินกิจกรรมประจำวัน ขั้นตอนที่ ๔ ให้ความรู้ทางด้านพุทธศิลป์กับกลุ่มผู้พิการทางการเคลื่อนไหว ขั้นตอนที่ ๕ ให้ความรู้ทางการวาดภาพประกอบสร้างแรงบันดาลใจจากพุทธศิลป์ ขั้นตอนที่ ๖ ระลึกถึงพระพุทธเจ้า การพัฒนาศักยภาพตนเองด้วยการสร้างผลงานพุทธศิลป์ การเข้าร่วมกิจกรรมสร้างผลงานทางพุทธศิลป์ให้เกิดคุณค่าและมูลค่า ขั้นตอนที่ ๗ จัดกิจกรรมวาดภาพ ระบายสีงานพุทธศิลป์ ขั้นตอนที่ ๘ สรุปผลการดำเนินกิจกรรม ๓. สร้างนวัตกรรมเชิงคุณค่าและมูลค่าในการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้พิการด้วยพุทธศิลป์และการท่องเที่ยววิถีพุทธในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ คนพิการทางการเคลื่อนไหวเป็นกลุ่มคนที่สามารถเข้าถึงข้อมูลทางการท่องเที่ยวได้เป็นอย่างดี วัดบ้านไร่และวัดธาตุ เป็นวัดหนึ่งที่ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับคนพิการทางการเคลื่อนไหวหรือคนที่ต้องใช้รถเข็นในการเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยวนวัตกรรมเชิงคุณค่าและมูลค่าสิ่งอำนวยความสะดวก อารยสถาปัตย์สำหรับผู้พิการทางการเคลื่อนไหว มีป้ายแสดงสิ่งอำนวยความสะดวก ป้ายและสัญลักษณ์รูปผู้พิการ มีเครื่องหมายแสดงทางไปสู?สิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้พิการ มีทางลาด ราวจับ และลิฟต? มีที่จอดรถสำหรับผู้พิการที่อยู่ใกล้กับทางเข้าออกของวัด มีห้องสุขาสำหรับคนพิการจำนวนหลายจุดเพียงพอและเหมาะสมสำหรับผู้พิการ

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ