นวัตกรรมการสร้างสรรค์งานศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิล เพื่อสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและเพิ่มรายได้โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษารูปแบบการสร้างสรรค์ศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิลทั้งในประเทศและต่างประเทศ ๒) เพื่อพัฒนานวัตกรรมศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิลโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น และ ๓) เพื่อประเมินรูปแบบของนวัตกรรมศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิลที่เป็นอัตลักษณ์ของชุมชนท้องถิ่น เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการศึกษาเอกสาร และการวิจัยเชิงปฏิบัติการโดยสำรวจบริบทชุมชนและการจัดการขยะของชุมชน ปฏิบัติการสร้างสรรค์ศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิลและวัสดุเหลือใช้ พื้นที่ในการศึกษา ได้แก่ บ้านโป่ง (สันขี้เหล็ก) ตำบลป่าแดด อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย และ บ้านเซี้ยะ ตำบลจุน อำเภอจุน จังหวัดพะเยา ผลการศึกษาพบว่า ๑. รูปแบบการสร้างสรรค์งานศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิลในประเทศไทยและต่างประเทศ จะเป็นการนำศิลปะเป็นส่วนในต่อยอด พัฒนาการจัดการขยะตามรูปแบบของแต่ละพื้นที่ เพื่อรณรงค์และสร้างจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม โดยมีความคล้ายคลึงกันด้านรูปแบบและไอเดียการสร้างสรรค์ให้เกิดเป็นชิ้นงานศิลปะจากขยะรีไซเคิลและวัสดุเหลือใช้ ๒. กระบวนการพัฒนานวัตกรรมศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิลเพื่อสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและเพิ่มรายได้ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น ประกอบด้วย ๑) กระบวนการต้นน้ำ ได้แก่ สำรวจบริบทชุมชน ประชุมสร้างความเข้าใจกับแกนนำชุมชน ระดมความคิดเห็นเพื่อนำมาเป็นแนวทางในการสร้างสรรค์ศิลปะชุมชน จัดตั้งคณะทำงานวิจัยชุมชน และออกแบบศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิล ๒) กระบวนการกลางน้ำ ได้แก่ วางแผนก่อนลงมือปฏิบัติการ เตรียมวัสดุอุปกรณ์ และปฏิบัติการสร้างสรรค์งานศิลปะชุมชนและผลิตภัณฑ์ชุมชนจากขยะรีไซเคิล และ ๓) กระบวนการปลายน้ำ ได้แก่ การสร้างพื้นที่สาธารณะศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิล โดยจัดแสดงผลงานศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิล และประชุมสรุปบทเรียนนักวิจัยชุมชน จากการพัฒนานวัตกรรมศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิล ทำให้เกิดผลงานประติมากรรมกังหันดอกขี้เหล็ก ประติมากรรมถังขยะนกยูง ผลิตภัณฑ์กังหันดอกขี้เหล็กจากขยะรีไซเคิล และพื้นที่สาธารณะศิลปะชุมชนในหมู่บ้าน ๓. รูปแบบของนวัตกรรมศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิลที่เป็นอัตลักษณ์ของชุมชนท้องถิ่น เพื่อสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและเพิ่มรายได้ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น ได้แก่ รูปแบบที่สะท้อนให้เห็นอัตลักษณ์ของบริบทชุมชนท้องถิ่น รูปแบบที่สะท้อนให้เห็นถึงงานศิลปะแบบพื้นบ้าน รูปแบบที่สะท้อนปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนกับสิ่งแวดล้อม และรูปแบบที่สะท้อนจิตสำนึกสาธารณะในการนำวัสดุเหลือใช้มาใช้ประโยชน์ใหม่ คำสำคัญ: ศิลปะชุมชนจากขยะรีไซเคิล, จิตสำนึกการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม, การมีส่วนร่วมของชุมชน