โครงสร้างและการแพร่กระจายของประชาคมปลาในแม่น้ำจันทบุรี

บทคัดย่อ

การศึกษาโครงสร้างและการแพร่กระจายของประชาคมปลาในแม่น้ำจันทบุรีดำเนินการสุ่มตัวอย่างด้วยเครื่องมืออวนทับตลิ่งและชุดเครื่องมือข่าย 6 ขนาดช่องตา คือ 20, 30, 40, 55, 70 และ 90 มิลลิเมตร จาก 6 จุดสำรวจ และ 4 เที่ยวสำรวจ ในช่วงระหว่างเดือนธันวาคม 2555 ถึงเดือนสิงหาคม 2556 ข้อมูลที่ได้นำไปวิเคราะห์และนำเสนอความหลากหลาย ความชุกชุม ลักษณะโครงสร้าง และการแพร่กระจายของประชาคมปลา รวมทั้งการเปรียบเทียบการจัดกลุ่มของโครงสร้างประชาคมปลาของตัวอย่างสุ่ม ผลการศึกษาพบแม่น้ำจันทบุรีมีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ปลารวม 116 ชนิด 49 วงศ์ จำแนกเป็นพันธุ์ปลาน้ำจืด 59 ชนิด 19 วงศ์ และพันธุืปลาน้ำกร่อย 57 ชนิด 34 วงศ์ โดยพบพันธุ์ปลาในวงศ์ปลาตะเพียนมีจำนวนชนิดมากที่สุดรวม 22 ชนิด มีปริมาณความชุกชุมในระดับปานกลางค่อนข้างต่ำ โดยมีค่าผลผลิตปลาต่อพื้นที่เฉลี่ย 5.37+-3.02 กิโลกรัมต่อไร่ และผลจับต่อการลงแรงของชุดเครื่องมือข่ายเฉลี่ย 201+-124 กรัมต่อพื้นที่ข่าย 100 ตารางเมตรต่อคืน โครงสร้างกลุ่มปลาโดยน้ำหนักและจำนวนประกอบด้วยพันธุ์ปลาในกลุ่มปลาอื่น ๆ มากที่สุดร้อยละ 66.14 และ 69.26 และโครงสร้างประชาคมปลาโดยรวมที่ร้อยละสะสมร้อยละ 80 ประกอบด้วยพันธุ์ปลา จำนวน 22 ชนิด และ 17 ชนิด ตามลำดับ การศึกษาลักษณะประชาคมปลาโดยดัชนีบ่งชี้สภาพนิเวศน์พบมีค่าในระดับปานกลางโดยมีดัชนีความมากชนิดเฉลี่ย 2.76+-0.20 ค่าดัชนีความเท่าเทียมเฉลี่ย 0.63+-0.09 และค่าดัชนีความหลากหลายเฉลี่ย 2.75+-0.40 ภาพเส้นโค้งการจัดลำดับความชุกชุมของประชาคมปลาบ่งชี้ว่าที่จุดสำรวจที่ 3, 4 และ 6 ของบางเที่ยวสำรวจมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของพันธุ์ปลาชนิดเด่นแตกต่างไปจากจุสำรวจอื่น ๆ ส่วนค่าสัมประสิทธิ์ความคล้ายคลึงของประชาคมปลาโดบรวมพบมีค่าเฉลี่ยในระดับค่อนข้างต่ำเฉลี่ยร้อยละ 26.76 การวิเคราะห์กลุ่มและมาตรพหุมิติประชาคมปลาแบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม ตามปัจจัยความแตกต่างของพื้นที่ศึกษาในแหล่งน้ำ โดยกลุ่มที่ 1 และกลุ่มที่ 2 มีค่าสัมประสิทธิ์ความคล้ายคลึงเฉลี่ยร้อยละ 50.35 และ 37.91 ตามลำดับ และพบพันธุ์ปลาแป้นเหลืองทอง ปลาแป้นแก้ว ปลาเสือสุมาตรา และปลาซิวหางกรรไกร เป็นพันธุ์ปลาหลักที่บ่งชี้ความแตกต่างระหว่างกลุ่ม

คำสำคัญ