โครงสร้างและการแพร่กระจายของประชาคมปลาในคลองอู่ตะเภา จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

โครงสร้างและการแพร่กระจายของประชาคมปลาในคลองอู่ตะเภา จังหวัดสงขลา หฤษฎ์ บินโต๊ะหีม๑* สุมิตร มาหะ๑ สุวิมล สี่หิรัญวงศ์๒ และจำนอง อุบลสุวรรณ๒ ๑ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดปัตตานี ๒ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดพัทลุง บทคัดย่อ การศึกษาโครงสร้างและการแพร่กระจายของประชาคมปลาในคลองอู่ตะเภา จังหวัดสงขลา วางแผนการวิจัยแบบ spatial and temporal random design โดยแบ่งจุดสำรวจออกเป็น 6 พื้นที่ และสุ่มรวบรวมข้อมูลใน 4 ช่วงเวลา ด้วยเครื่องมือกระแสไฟฟ้าและชุดเครื่องมือข่าย 6 ขนาดช่องตา นำข้อมูลที่ได้ไปวิเคราะห์ความหลากหลาย ความชุกชุม โครงสร้างและแพร่การกระจายของประชาคมปลา และเปรียบเทียบโครงสร้างประชาคมปลาด้วยการวิเคราะห์สถิติแบบหลายตัวแปรของวิธีวิเคราะห์การจัดกลุ่มและมาตรพหุมิติ ผลการศึกษาพบว่าคลองอู่ตะเภามีความหลากหลายของพันธุ์ปลารวม 53 ชนิด 23 วงศ์ มีระดับความชุกชุมอยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างต่ำ โดยมีค่าความชุกชุมสัมพัทธ์ของเครื่องมือกระแสไฟฟ้าและชุดเครื่องมือข่ายเฉลี่ย 0.48+0.25 กิโลกรัมต่อชั่วโมง และ 322?135 กรัมต่อพื้นที่ข่าย 100 ตารางเมตรต่อคืน ตามลำดับ องค์ประกอบของโครงสร้างประชาคมปลาโดยน้ำหนักที่ร้อยละ 80 ประกอบด้วยพันธุ์ปลา 11 ชนิด ชนิดที่เป็นองค์ประกอบหลัก 3 อันดับแรก ได้แก่ ปลาตะเพียนขาว (18.77%) ปลาสร้อยเกล็ดถี่ (12.20%) และปลาสร้อยนกเขา (11.61%) ผลการวิเคราะห์เส้นโค้งการจัดลำดับความชุกชุมและค่าดัชนีทางนิเวศวิทยาของประชาคมปลาแสดงให้เห็นลักษณะของโครงสร้างประชาคมปลาทั้ง 6 จุดสำรวจ มีแนวโน้มแตกต่างกันในเที่ยวสำรวจเดือนมีนาคม 2555 เดือนมิถุนายน 2555 และเดือนกันยายน 2555 ส่วนการเปรียบเทียบโครงสร้างประชาคมปลาด้วยการวิเคราะห์การจัดกลุ่มและมาตรพหุมิติแสดงให้เห็นความแตกต่างของกลุ่มโครงสร้างประชาคมปลาในคลองอู่ตะเภามีอิทธิพลร่วมกันทั้งจากการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่และฤดูกาลที่ต่างกันในรอบปี ส่วนการศึกษาโครงสร้างของขนาดและชีวมวลของประชากรปลาในคลองอู่ตะเภาพบกลุ่มประชากรปลาขนาดกลางจากการสุ่มตัวอย่างด้วยข่ายช่องตา 40-55 มิลลิเมตร มีจำนวนมากที่สุด (46.25%) รองลงมาได้แก่กลุ่มประชากรปลาขนาดเล็ก (34.87%) และขนาดใหญ่ (18.88%) และพบพื้นที่ตอนกลางของคลองอู่ตะเภามีความชุกชุมของประชากรปลามากที่สุด รองลงมาได้แก่พื้นที่ตอนล่างและพื้นที่ตอนบน โดยมีค่าเฉลี่ย 569, 258 และ 140 กรัมต่อพื้นที่ข่าย 100 ตารางเมตรต่อคืน ตามลำดับ ขณะที่เที่ยวสำรวจเดือนธันวาคมพบมีความชุกชุมโดยโครงสร้างของขนาดและชีวมวลน้อยที่สุดและมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และเที่ยวสำรวจเดือนกันยายนเป็นช่วงเวลาที่มีความชุกชุมโดยโครงสร้างของขนาดและชีวมวลมากที่สุด คำสำคัญ: การแพร่กระจาย ประชาคมปลา โครงสร้างชีวมวล คลองอู่ตะเภา *ผู้รับผิดชอบ: หมู่ ๕ ต.บางเขา อ.หนองจิก จ.ปัตตานี ๙๔๑๗๐ โทร. ๐ ๗๓๓๓ ๗๙๘๔ E-mail: haritbint@gmail.com, bint_h25@hotmail.com

คำสำคัญ