แนวทางการเพิ่มผลผลิตการเลี้ยงปลาบึกในบ่อดินและในกระชัง เพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่เกษตรกร

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้ประกอบด้วยงานทดลอง 2 ส่วน คือ (1)ศึกษาการเลี้ยงปลาบึกด้วยอาหารธรรมชาติ 3 ชนิด ในบ่อดิน (2) การศึกษาผลของความหนาแน่นต่อการเจริญเติบโตและผลตอบแทนการเลี้ยงปลาบึกในกระชัง การศึกษาการเลี้ยงปลาบึกด้วยอาหารธรรมชาติ 3 ชนิด คือ ผักตบชวาสดบดละเอียด แหนสดบดละเอียด และไข่น้ำสด โดยเลี้ยงในบ่อดินขนาด 400 ตารางเมตรในอัตราความหนาแน่นบ่อละ 20 ตัว (1 ตัวต่อพื้นที่ 20 ตารางเมตร) ปลาทดลองมีน้ำหนักเริ่มต้นเฉลี่ยเท่ากับ 113.19? 6.43 113.25 ? 5.32 และ113.38 ? 7.83 กรัม ตามลำดับ และ ความยาวเริ่มต้นเฉลี่ยเท่ากับ 24.22 ? 1.13 24.32? 1.38 และ 24.34 ?1.35 เซนติเมตร ตามลำดับ แผนการทดลองแบบสุ่มตลอด (completely randomized design) ประกอบด้วย 3 ชุดการทดลองคืออาหารทั้ง 3 ชนิดๆ ละ 3 ซ้ำโดยให้กินจนอิ่ม วันละ 2 ครั้ง และในแต่ละบ่อมีการเติมมูลไก่แห้งสัปดาห์ละ 20 กิโลกรัม เพื่อเพิ่มอาหารธรรมชาติในบ่อเลี้ยง เป็นเวลา 12 เดือน พบว่า อาหารธรรมชาติที่เหมาะสมคือ ไข่น้ำสด ซึ่งทำให้ปลาบึกมีน้ำหนักเฉลี่ย และความยาวเฉลี่ยสูงที่สุดเท่ากับ 3,108.72?82.40 กรัม และ 75.33?1.01 เซนติเมตร ตามลำดับซึ่งมีค่าสูงกว่าอาหารสูตรอื่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ(P<0.05) และอัตราการรอดตายเท่ากับ 83.33?7.64% รองลงมาคือ แหนสดบดละเอียดและผักตบชวาบดละเอียดมีค่าต่ำสุด โดยมีน้ำหนักเฉลี่ยสุดท้ายเท่ากับ 3,044.94?60.71 และ2,938.41?64.92 กรัม ความยาวเฉลี่ยเท่ากับ72.38?2.39 และ69.14?0.59 เซนติเมตร อัตรารอดเท่ากับ 80.00?5.00% และ 76.67 ?5.% ตามลำดับ อัตราเจริญเติบโตจำเพาะของปลาบึกที่เลี้ยงในบ่อดินด้วยไข่น้ำสดเท่ากับ 0.91?0.0057 เปอร์เซ็นต์/วัน และอัตราแลกเนื้อเท่ากับ19.87?0.56 ซึ่งแตกต่างทางสถิติ (P<0.05) เมื่อพิจารณาผลตอบแทนการลงทุนพบว่ากลุ่มการทดลองที่ใช้ไข่น้ำสดมีผลตอบแทนมากที่สุดเท่ากับ 203.66?26.97 เปอร์เซ็นต์รองลงมา คือแหนสดบดและผักตบชวาสดบด มีผลตอบแทนเท่ากับ 185.90?23.4 และ 164.34?23.26 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ การศึกษาผลของความหนาแน่นต่อการเจริญเติบโตและผลตอบแทนการเลี้ยงปลาบึกในกระชัง ขนาด 1.0x1.0x1.5 เมตร3 เลี้ยงด้วยอัตราความหนาแน่น 4 ระดับ คือ 10, 20, 30 และ 40 ตัวต่อกระชัง น้ำหนักเริ่มต้น 160.03-162.09 กรัม และความยาวเริ่มต้น 16.32-16.92 เซนติเมตร โดยให้อาหารเม็ดสำเร็จรูป โปรตีน 30% เป็นระยะเวลา 12 เดือน ผลการทดลองพบว่า ปลาเลี้ยงที่ระดับอัตราความหนาแน่น 10 ตัวต่อกระชังมีน้ำหนักเฉลี่ยสุดท้ายสูงสุด(P<0.05) เท่ากับ 1,062.98?4.15 กรัม แตกต่างกับการเลี้ยงที่ระดับอัตราความหนาแน่น 20, 30 และ 40 ที่มีค่าเท่ากับ 1,059.17?2.27 1,058.18?2.56 และ 1,058.06?3.49 กรัม ตามลำดับ ส่วนอัตราการเจริญเติบโตต่อวัน ด้านน้ำหนัก และความยาวของทุกความหนาแน่นไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) และยังพบว่าอัตราเจริญเติบโตจำเพาะของการเลี้ยงปลาที่ระดับอัตราความหนาแน่น 10 ตัวต่อกระชังมีค่าสูงที่สุดเท่ากับ 0.5189?0.0001 เปอร์เซ็นต์/วัน เมื่อพิจารณาผลตอบแทนการลงทุนการเลี้ยงปลาบึกในกระชังพบว่า ที่ระดับอัตราความหนาแน่น 30 ตัวต่อกระชังเท่ากับ 99.77?21.64เปอร์เซ็นต์ มีผลตอบแทนมากกว่า ระดับอัตราความหนาแน่น 10, 20 และ 40 ตัวต่อกระชัง มีค่าเท่ากับ 93.87?12.95 86.61?12.81 และ 90.17?19.64 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ

คำสำคัญ