การมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรชีวภาพและสิ่งแวดล้อม อ่าวนครศรีธรรมราช
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ชื่อโครงการ การมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรชีวภาพและสิ่งแวดล้อมอ่าวนครศรีธรรมราช ชื่อผู้วิจัย นางสุพพัต เหมทานนท์ นายวิฑูรย์ เวชประสิทธิ์ นางสาวนฤมล สุขพันธ์ ได้รับทุนอุดหนุนการวิจัยประเภท การวิจัยประยุกต์ ประจำปี 2552-2553 จำนวนเงิน 475,100 บาท ระยะเวลาทำการวิจัย 2 ปี ตั้งแต่ ตุลาคม 2551 ถึง กันยายน 2553 การวิจัยเรื่องการมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรชีวภาพและสิ่งแวดล้อมอ่าวนครศรีธรรมราช มีวัตถุประสงค์ เพื่อการศึกษาระดับการมีส่วนร่วมและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของชาวประมงพื้นบ้านในการจัดการทรัพยากรชีวภาพในอ่าวนครศรีธรรมราช และประการที่สอง เพื่อศึกษาปัญหา อุปสรรค และความต้องการของชาวประมงพื้นบ้านในการจัดการทรัพยากรชีวภาพในอ่าวนครศรีธรรมราช และประการสุดท้ายเพื่อหาแนวทางในการพัฒนาการมีส่วนร่วม และสร้างแผนปฏิบัติการในการบริหารจัดการทรัพยากรชีวภาพและสิ่งแวดล้อมอ่าวนครศรีธรรมราช โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน วิธีการศึกษาตามวัตถุประสงค์ข้อแรก ใช้แบบสอบถามทำการเก็บข้อมูลครัวเรือนในพื้นที่ชุมชนประมงพื้นบ้านรอบอ่าวนครศรีธรรมราช จำนวน 21 หมู่บ้าน โดยใช้แบบสอบถามจำนวน 393 ตัวอย่าง ส่วนการศึกษาตามวัตถุประสงค์ข้อที่สอง ใช้วิธีอภิปรายกลุ่ม (Focus group) ผู้นำชุมชนและตัวแทนชาวประมงพื้นบ้านในท้องถิ่น จำนวน 21 ชุมชน รวมทั้งการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-depth Interview) และการลงพื้นที่ร่วมกิจกรรมเพื่อสังเกตแบบมีส่วนร่วมและศึกษาปัญหาที่เกิดขึ้นจริง ผลการศึกษาพบว่า ชาวประมงพื้นบ้านส่วนใหญ่ร้อยละ 54.4 มีส่วนร่วมในการศึกษาปัญหาทรัพยากรชีวภาพในอ่าวนครศรีธรรมราช ร้อยละ 47.1 มีส่วนร่วมในการวางแผนพัฒนาร้อยละ 58.5 มีส่วนร่วมในการปฏิบัติงาน และร้อยละ 46.4 มีส่วนร่วมในการติดตามประเมินผลการจัดการทรัพยากรชีวภาพของอ่าวนครศรีธรรมราช สำหรับปัจจัยที่มีผลต่อระดับการมีส่วนร่วมพบว่า เพศชาย และเพศหญิงมีระดับการมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรชีวภาพอ่าวนครศรีธรรมราชแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ระดับการศึกษามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 สถานภาพในครัวเรือนและระดับรายได้กับระดับการมีส่วนร่วมมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 ส่วนการนับถือศาสนา สถานภาพการสมรส อาชีพหลัก มีระดับการมีส่วนร่วมไม่แตกต่างกัน การศึกษาปัญหา อุปสรรคและความต้องการของชาวประมงพื้นบ้านอ่าวนครศรีธรรมราช พบว่า มีปัญหาหลายประการ ได้แก่ ปัญหาด้านกายภาพ เช่น ปัญหาความเสื่อมโทรมของป่าชายเลน ปัญหาอ่าวตื้นเขิน-ดินเลนงอกใหม่ ปัญหามลพิษทางน้ำในอ่าวนครฯ และปัญหาจากการใช้เครื่องมือประมงที่มีประสิทธิภาพสูง เช่น เรือคราดหอยแครงและหอยลาย การใช้ยาเบื่อเมา เรืออวนรุน เรืออวนลากข้าง สำหรับการสร้างแผนปฏิบัติการในการบริหารจัดการทรัพยากรชีวภาพและสิ่งแวดล้อมโดยการมีส่วนร่วมของประชาชน คณะผู้วิจัยได้เลือกตำบลคลองน้อย อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นตำบลนำร่อง และได้แนวทางการจัดการทรัพยากรชีวภาพและสิ่งแวดล้อมอ่าวนครฯ โดยให้มีการจัดตั้งองค์กรชุมชนชื่อ “ชมรมคลองน้อยรักษ์ป่าชายเลน” โดยได้มีการปฏิบัติโครงการต่าง ๆ เพื่ออนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรชีวภาพในอ่าวนครฯ ต่อไป