การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรประมงในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้ได้ ศึกษาสิทธิของประชาชนในการมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรประมงชายฝั่ง ศึกษาถึงปัญหาการมีส่วนร่วมของประชาชนตามที่กฎหมายรับรอง อันเป็นอุปสรรคต่อการมีส่วนร่วมของประชาชนเพื่อจัดการทรัพยากรประมงชายฝั่งในลุ่มน ้าทะเลสาบสงขลา ศึกษากระบวนการและรูปแบบที่เหมาะสมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรประมงในลุ่มน ้าทะเลสาบสงขลาเสนอกฎหมายต้นแบบในการรองรับสิทธิของประชาชนในการมีส่วนร่วมกับรัฐในการจัดการทรัพยากรประมงในพื้นที่ลุ่มน ้าทะเลสาบสงขลา วิธีการศึกษาใช้วิธีเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลจากแหล่งข้อมูลหลากหลาย โดยศึกษาข้อมูลจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกต และการสนทนากลุ่ม โดยเลือกจากหน่วยงาน เจ้าหน้าที่ของรัฐที่เกี่ยวข้องกับการจัดการประมงและชุมชนชาวประมง ได้แก่ ชุมชนท่าเสา ชุมชนหัวเขา ชุมชนบ่อบาปเป็นพื้นที่ศึกษาแบบเจาะจง รวม 37 คน เพื่อน ามาวิเคราะห์ตีความปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น ผลการศึกษาพบว่า สิทธิของประชาชนในการจัดการทรัพยากรประมงปรากฏอยู่ในหลักการรัฐธรรมนูญ แต่การจัดการทรัพยากรประมงในลุ่มน ้าทะเลสาบสงขลาที่ผ่านมายังไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร สาเหตุเนื่องจากการขาดมีส่วนร่วมของประชาชน ชุมชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้มีส่วนร่วมในการจัดการ การบ ารุงรักษาและการใช้ประโยชน์จากทรัพยากร พระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 ยังไม่มีบทบัญญัติในเรื่องให้ประชาชนหรือชุมชนเข้ามาจัดการประมง แต่ปัจจุบันพระราชก าหนดการประมง พ.ศ. 2558 มีการบัญญัติให้ประชาชนหรือชุมชนเข้ามาส่วนร่วมในการจัดการประมง แต่ภาครัฐโดยประมงจังหวัดสงขลามีเพียงโครงการให้ประชาชนเข้ามีส่วนร่วมในการจัดการประมงโดยรูปแบบฟาร์มทะเล เมื่อประชาชนรวมกลุ่มในการจัดการประมงชายฝั่งในรูปแบบฟาร์มทะเลเกิดความขัดแย้งกับกลุ่มนอกชุมชน ซึ่งในชุมชนท่าเสา และชุมชนบ่อบาปได้มีข้อตกลงในชุมชนเรื่องของการจัดการประมงฟาร์มทะเล โดยปัจจัยที่เกิดผลส าเร็จในการรวมกลุ่มเกิดจากประชาชนในชุมชนท่าเสาเห็นว่าทรัพยากรประมงควรเป็นของที่ใชประโยชน์ร่วมกัน การจัดการอย่างเป็นระบบ และองค์กรภายนอกชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการส่งเสริมไม่ว่าจะเป็นประมงจังหวัด องค์การบริหารส่วนจังหวัด มหาวิทยาลัยในการเข้ามาเรียนรู้ในชุมชน จัดโครงการร่วมในการอนุรักษ์กับชุมชน ท าให้เป็นแบบอย่างส าหรับชุมชนอื่นในลุ่มน ้าทะเลสาบสงขลาด าเนินการ แต่อย่างไรก็ตามพบอุปสรรคของการที่ประชาชนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรประมงนั้น ทั้งสองชุมชนมีข้อตกลง หรือกติกาของชุมชนในการจัดการประมงชายฝั่งของชุมชนซึ่งเป็นที่รับรู้ในชุมชน แต่ข้อตกลงหรือกติกาของชุมชนเหล่านี้ยังไม่เป็นกฎหมายจึงไม่สามารถใช้บังคับได้ จึงควรปรับปรุงกฎหมายให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นก าหนดรายละเอียดเกี่ยวกับอ านาจหน้าที่และขอบเขตของอ านาจหน้าที่ในการจัดการทรัพยากรให้ชัดเจนให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพื่อผลักดันให้กติกา และข้อตกลงของประชาชนในรูปแบบของการส่งเสริมให้ประชาชนมีสิทธิในการจัดการทรัพยากรประมงให้ชัดเจนจึงจะส่งผลต่อชุมชนท่าเสา และชุมชนบ่อบาป ด าเนินกิจกรรมการจัดการประมงโดยชุมชนที่แท้จริงได้ใช้ในรูปข้อบัญญัติท้องถิ่นต่อไป

คำสำคัญ