โครงการ ศึกษาการบริหารจัดการและการนำทรัพยากรประมงมาใช้ประโยชน์เพื่อเสริมสร้างเศรษฐกิจฐานราก กรณีศึกษา การเพาะเลี้ยงหอยบริเวณแนวเสาคอนกรีตชะลอคลื่น บ้านตันหยงเปาว์ ต.ท่ากำชำ อ.หนองจิก จ.ปัตตานี

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาแนวทางการบริหารจัดการการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรหอยแมลงภู่บริเวณแนวเสาคอนกรีตชะลอคลื่นอย่างยั่งยืน และ (2) เพื่อศึกษาการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรหอยแมลงภู่เพื่อการสร้างรายได้และลดความเหลื่อมล้ำด้านเศรษฐกิจให้กับชาวประมงพื้นบ้านโดยสามารถสรุปผลการวิจัยดังนี้วิธีการดำเนินการวิจัย คณะผู้วิจัยได?กำหนดระเบียบวิธีการวิจัย โดยการใช?กระบวนวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ และปริมาณ ประกอบด้วย การวิจัยเชิงเอกสาร การบันทึกข้อมูล การสำรวจ การสังเกต การสัมภาษณ์เชิงลึก/การเก็บข้อมูลแบบมีส่วนร่วมและการสร้างปฏิบัติการจริงระหว่างการวิจัย กลุ่มตัวอย่างในการศึกษาวิจัย ประกอบด้วยผู้เข้าร่วมโครงการและผู้ไม่เข้าร่วมโครงการ จำนวน 40 คน ซึ่งผู้เข้าร่วมโครงการ มีบทบาทเป็นอาสาสมัครชุมชน จำนวน ร้อยละ 27.50% รองลงมา มีบทบาทเป็นผู้นำชุมชน เช่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยบ้าน จำนวน 15.00 % และเป็นนักวิจัย มีจำนวน 10.00% ผลการวิจัย พบว่า โครงการวิจัยให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการการใช้ประโยชน์ทรัพยากรภายในชุมชนเพื่อให้สมาชิกในชุมชนสามารถนำทรัพยากรในชุมชนมาใช้ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืน โดยในการใช้ประโยชน์สัตว์น้ำบริเวณแนวเสาคอนกรีตชะลอคลื่น ชาวประมงพื้นบ้านในชุมชนทั้งผู้เข้าร่วมโครงการและไม่เข้าร่วมโครงการสามารถเข้าถึงทรัพยากรได้ทุกคน แต่ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขข้อตกลงของชุมชน คือ การจับสัตว์น้ำที่โตได้ขนาด ห้ามจับสัตว์น้ำวัยอ่อน และใช้เครื่องมือที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมจากการศึกษา พบว่า กลุ่มคนที่มีสิทธิ์เข้าถึงการใช้ประโยชน์ทรัพยากรเป็นลำดับแรก คือ กลุ่มคนยากจนในชุมชน รองลงมา เป็นกลุ่มคนไม่มีงานทำและกลุ่มชาวประมงพื้นบ้านที่มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ทรัพยากรหลังการดำเนินโครงการ ผู้เข้าร่วมจับสัตว์น้ำประเภทหอยแมลงภู่และปลากะพงขาวได้มากกว่าผู้ไม่เข้าร่วมโครงการ เนื่องจากหอยแมลงภู่ เป็นสัตว์น้ำเป้าหมายหลักที่ทางชุมชนและโครงการวิจัยให้ความสำคัญในการบริหารจัดการในการใช้ประโยชน์ เพื่อต้องการลดความขัดแย้งที่เกิดขึ้นจากการใช้ประโยชน์ในบริเวณพื้นที่ดังกล่าว และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรดังกล่าวก่อให้เกิดการมีรายได้เพิ่มขึ้นของสมาชิกในชุมชน ก่อนดำเนินโครงการ กลุ่มตัวอย่างที่อยู่ต่ำกว่าเส้นยากจน เป็นผู้เข้าร่วมโครงการ 70 % กลุ่มไม่เข้าร่วมโครงการ 35 % หลังดำเนินโครงการ พบว่า ผู้เข้าร่วมโครงการที่อยู่ต่ำกว่าเส้นยากจน ลดลงเหลือ 4.76 % ในขณะที่กลุ่มไม่เข้าร่วมโครงการที่อยู่ต่ำกว่าเส้นยากจน ลดลงเหลือ 21.05 %นอกจากนั้น ก่อนดำเนินโครงการ กลุ่มผู้เข้ารวมที่เป็นกลุ่มคนไม่ยากจนแต่ต่ำกว่า 40% มีจำนวน 30 % ในขณะที่กลุ่มผู้ไม่เข้าร่วมมี 65% หลังดำเนินโครงการ พบว่า ผู้เข้าร่วมโครงการที่อยู่ในกลุ่มเกณฑ์รายได้ไม่ยากจนแต่ต่ำกว่า 40% ขยับเพิ่มขึ้นเป็น 95.24 % และกลุ่มไม่เข้าร่วมโครงการ ก็เพิ่มขึ้นเป็น 78.95 %จึงแสดงให้เห็นว่า กลุ่มตัวอย่างที่เคยอยู่ในเกณฑ์ยากจนได้ก้าวข้ามพ้นเส้นความยากจน มาอยู่ในเกณฑ์ไม่ยากจนแต่ต่ำกว่า40%และเมื่อพิจารณารายได้เฉลี่ยครัวเรือน พบว่า ก่อนดำเนินโครงการ รายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือน คือ 221,340 บาท/ปี และรายได้เฉลี่ยต่อหัว/คน คือ 2,804 บาท/เดือน ซึ่งจัดอยู่ในกลุ่มที่ 1 เป็นกลุ่มที่อยู่ต่ำกว่าเส้นยากจน หลังดำเนินโครงการ รายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือน คือ 253,584 บาท/ปี และรายได้เฉลี่ยต่อหัว/คน คือ 3,215 บาท/เดือน ซึ่งพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีรายได้เฉลี่ยสูงขึ้น และจัดอยู่ในกลุ่มที่ 2 คือ กลุ่มไม่ยากจนแต่ต่ำกว่า 40% เมื่อพิจารณารายได้เฉลี่ยต่อหัวต่อเดือน ของกลุ่มเป้าหมายที่อยู่ในกลุ่มต่ำกว่าเส้นยากจน มีรายได้เฉลี่ย2,317.80 บาท/หัว/เดือน หลังดำเนินโครงการ มีรายได้เฉลี่ย 2,244.2 บาท/หัว/เดือน และกลุ่มไม่ยากจนแต่ต่ำกว่า 40% ก่อนดำเนินโครงการ มีรายได้ต่อหัวเฉลี่ย 3,341.7 บาท/หัว/เดือน และหลังดำเนินโครงการมีรายได้ต่อหัวเฉลี่ย 3,353.9 บาท/หัว/เดือน ซึ่งพบว่าจำนวนรายได้เพิ่มขึ้น เนื่องจากกลุ่มตัวอย่างที่เคยอยู่ในเกณฑ์ต่ำกว่าเส้นความยากจน ได้ก้าวข้ามพ้นเส้นความยากจน มาอยู่ในเกณฑ์ไม่ยากจนแต่ต่ำกว่า40%

คำสำคัญ