การพัฒนาหัตถกรรมศิลปะพื้นบ้าน วัฒนธรรมประเพณี และกิจกรรมสร้างสรรค์ของเครือข่ายชุมชนท่องเที่ยวตามแนวแกนมรดกโลกศรีสัชนาลัยสุโขทัย-กำแพงเพชร ภายใต้แนวคิดเมืองสร้างสรรค์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาหัตถกรรมศิลปะพื้นบ้าน วัฒนธรรมประเพณี และกิจกรรมสร้างสรรค์ร่วมกับชุมชน เพื่อหาอัตลักษณ์ที่เชื่อมโยงมีความเกี่ยวข้อง ผูกพัน หรือมีรากมาจากมรดกโลกในพื้นที่ 2) พัฒนาเครือข่ายชุมชนย่อยของหัตถกรรมศิลปะพื้นบ้าน วัฒนธรรมประเพณี และกิจกรรมสร้างสรรค์ เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูล ความรู้ด้านผลิตภัณฑ์ และส่งเสริมศักยภาพซึ่งกันและกันของชุมชน เพื่อการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ และ3) วางแผนการจัดการเครือข่ายหัตถกรรมศิลปะพื้นบ้าน วัฒนธรรมประเพณี และกิจกรรมสร้างสรรค์ ชุมชน ที่สอดคล้องและเชื่อมโยงกันทั้งแนวแกนมรดกโลกของกลไกสนับสนุนการเติบโตของผลิตภัณฑ์เป็นการเชื่อมโยงทั้งในแนวนอน คือ ชุมชนเครือข่ายในพื้นที่และในแนวดิ่ง คือ ภาคีเครือข่าย ทั้งภาครัฐและภาคเอกชน ผู้ประกอบการต่าง ๆ วิธีการวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสมผสาน โดยใช้การเก็บรวบรวมข้อมูล การลงพื้นที่เพื่อเก็บข้อมูล สังเกตการ สัมภาษณ์เชิงลึกกลุ่มตัวอย่าง การสอบถามด้วยแบบสอบถาม และแบบความคิดเห็นภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า เครือข่ายชุมชนสร้างสรรค์สามารถสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ และดำรงชีพอยู่อย่างมีความสุข ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของวิถีชีวิตปัจจุบัน มีองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องอยู่ 2 ส่วน คือ ปัจจัยภายนอกที่ไม่สามารถควบคุมได้ 4 ด้าน ประกอบด้วย 1) ลักษณะทางกายภาพของชุมชน, 2) ลักษณะการตั้งถิ่นฐาน, 3) สิ่งแวดล้อม และ4) สภาพทางด้านเศรษฐกิจ ปัจจัยภายในที่สามารถควบคุมหรือเปลี่ยนแปลงได้ 4 ด้าน ประกอบด้วย 1) ด้านสังคมที่เกี่ยวข้องกับงานหัตถกรรมศิลปะพื้นบ้าน วัฒนธรรมประเพณี, 2) ตำนานพระร่วง/ความเชื่อ, 3) กิจกรรมสร้างสรรค์มีลักษณะการรวมกลุ่ม และ4) ปัจจัยส่วนบุคคล โดยทั้ง 2 ส่วนจะนำมาพัฒนาเครือข่ายชุมชนอย่างสร้างสรรค์ ผ่านผลิตภัณฑ์ต้นแบบ 15 ผลงาน มีกิจกรรมสร้างสรรค์ของชุมชนตัวแทน 3 ชุมชน คือ 1) ชุมชนบ้านหาดเสี้ยว ตัวแทนเมืองศรีสัชนาลัย มีความโดดเด่นเรื่องหัตถกรรมสิ่งทอ มีกิจกรรมสร้างสรรค์ใช้ชื่อว่า ศรีสัชนาลัยทอผ้า, 2) ชุมชนบ้านใหม่ตระพังทอง ตัวแทนเมืองสุโขทัย มีความโดดเด่นเรื่องเครื่องสังคโลก มีกิจกรรมสร้างสรรค์ใช้ชื่อว่า สุโขทัยปั้นดิน และ3) ชุมชนนครชุม ตัวแทนเมืองกำแพงเพชร มีความโดดเด่นเรื่องอาหารพื้นบ้าน มีกิจกรรมสร้างสรรค์ใช้ชื่อว่า กำแพงเพชรชิมอาหาร โดยทั้ง 3 ชุมชนตัวแทน สามารถนำไปเป็นตัวแทนให้นักพัฒนาชุมชน ที่ขยายออกเป็นชั้นเครือข่ายเป็น 3 ชั้นเครือข่าย คือ ชั้น 1 เป็นชั้นของชุมชนตัวแทน ชั้นที่ 2 เป็นชั้นของชุมชนที่อยู่รอบชุมชนตัวแทนชั้นที่ 1 และชั้นที่ 3 เป็นชั้นของชุมชนที่อยู่รอบชุมชนตัวแทนชั้นที่ 2 เป็นชั้นของคนรุ่นใหม่และผู้ที่สนใจในการพัฒนาชุมชนของตนเองพิจารณาขยายผลต่อไป