แผนพัฒนาเครือข่ายย่านสร้างสรรค์ ตามแนวแกนเมืองมรดกโลก กำแพงเพชร สุโขทัย ศรีสัชนาลัย

บทคัดย่อ

การเติบโตของการท่องเที่ยวในประเทศไทย ส่งผลต่อการพัฒนาพื้นที่เมืองเพื่อรองรับกิจกรรมการท่องเที่ยว โดยผลกระทบที่เกิดขึ้นมีทั้งเชิงบวกและเชิงลบ โครงการวิจัยนี้เล็งเห็นถึงความจำเป็นในการศึกษาวิจัยแผนพัฒนาเครือข่ายย่านสร้างสรรค์ ตามแนวแกนเมืองมรดกโลก กำแพงเพชร สุโขทัย ศรีสัชนาลัย โดยมีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการบูรณาการสร้างเครือข่ายชุมชนย่านสร้างสรรค์ 2) เพื่อเสนอแผนการบูรณาการการเชื่อมโยงเครือข่ายชุมชนเพื่อการท่องเที่ยวในพื้นที่แนวแกนมรดกโลกเข้ากับการส่งเสริมการท่องเที่ยวเมืองสร้างสรรค์ และ3) เพื่อจัดสำคัญแผนที่ภาพรวมการเชื่อมต่อชุมชนสร้างสรรค์ตามแนวแกนมรดกโลกฯ ซึ่งมีระเบียบวิธีวิจัย ดังนี้ 1) การวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสำรวจพื้นที่ การสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และการจัดประชุมกลุ่มย่อย เก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ประกอบการ หน่วยงานภาครัฐผู้ และชุมชนที่เกี่ยวข้องกับหัตถกรรมและศิลปะพื้นบ้าน และ 2) การวิจัยเชิงปริมาณ โดยใช้แบบสอบถามเก็บรวบรวมข้อมูลจากประชาชนในพื้นที่ศึกษา ผลการศึกษาพบว่า พื้นที่ศึกษาทั้ง 3 พื้นที่ 19 ชุมชน มีความเป็น ย่าน มีความพร้อมในเรื่องของบุคลากรสร้างสรรค์ โดยสามารถแบ่งกลุ่มได้ คือกลุ่มการผลิต, กลุ่มการขาย, กลุ่มการศึกษา และกลุ่มสนับสนุนอื่น ๆ กลไกการพัฒนาปัจจุบันกลุ่มชุมชนสร้างสรรค์ในพื้นที่ได้รับความช่วยเหลือจากหน่วยต่าง ๆ แต่ยังขาดในด้านการประชาสัมพันธ์ การสร้างเครือข่ายวิสาหกิจเป็นหนึ่งในวิธีการส่งเสริมความเป็นย่านแต่กลุ่มหัตถกรรมของทั้ง 3 พื้นที่มีเพียงส่วนน้อยที่มีการสร้างเครือข่ายและยังเป็นแค่ในประเภทหัตถกรรมเดียวกันที่มีการสร้างกลุ่มเพื่อพัฒนาภายในกลุ่มเอง จึงทำให้ขาดการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้ผลิตหรือผู้ขายที่เกี่ยวข้องกัน ภาพรวมทั้งย่านชุมชน สามารถแบ่งกลุ่มออกได้ 3 กลุ่มตามอุทยานประวัติศาสตร์ที่แยกอยู่ในแต่ละพื้นที่ ดังนี้พื้นที่ศรีสัชนาลัย 5 ชุมชนคือ ชุมชนนาต้นจั่น ชุมชนหาดเสี้ยว ชุมชนหนองอ้อ ชุมชนท่าชัย ชุมชนบ้านคุก โดยชุมชนนาต้นจั่นเป็นชุมชนเดียวที่เกิดการรวมกลุ่มเพื่อสร้างชุมชนท่องเที่ยวโดยชุมชน ส่วน 4 ชุมชนที่เหลือการเกิดของชุมชนท่องเที่ยวเกิดจากส่วนงานราชการเข้ามาช่วยดำเนินการ พื้นที่สุโขทัย 6 ชุมชนคือ ชุมชนบางขลัง ชุมชนบ้านใหม่ตระพังทอง ชุมชนตระพังทองหลาง ชุมชนลิไท ชุมชนศรีชุม และชุมชนทุ่งหลวง เกิดการรวมตัวของชุมชนเพื่อเป็นชุมชนท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์จากการสนับสนุนของหน่วยงานราชการ และพื้นที่กำแพงเพชร 8 ชุมชนคือ ชุมชนพรานกระต่าย ชุมชนบ้านหนองปลิง ชุมชนบ่อสามแสน ชุมชนเมืองกำแพงเพชร ชุมชนอ่างทอง และชุมชนคณฑี ได้รับการสนับสนุนของส่วนภาคการศึกษาซึ่งก็คือมหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร และการสนับสนุนของหน่วยงานราชการ การศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับลักษณะการรวมกลุ่มของชุมชนและการศึกษาข้อมูลด้านศักยภาพในการบริหารจัดการภูมิปัญญาด้านหัตถกรรมท้องถิ่นของชุมชนนั้นๆ การสร้างเครือข่ายวิสาหกิจเป็นหนึ่งในวิธีการส่งเสริมความเป็นย่าน เครือข่ายของย่านมีการให้ความร่วมมือกันระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และชุมชน แต่ไม่สม่ำเสมอเพราะส่วนใหญ่ผู้ประกอบการหรือบุคลากรส่วนใหญ่ต่างแยกกันทำการค้ากันอย่างเอกเทศ ประกอบกับเป็นผู้ผลิตรายใหม่ที่เพิ่มจำนวนขึ้นและยังเป็นธุรกิจขนาดเล็ก จากข้อสรุปดังกล่าว นำมาสู่ข้อเสนอแนะที่เน้นการทำให้ชุมชนเชื่อมั่นว่าเป็นส่วนหนึ่งของย่าน เพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนย่านไปในแนวทางที่ชัดเจน โดยเพิ่มความสม่ำเสมอในการสร้างกิจกรรมที่ต้องร่วมมือกันระหว่างภาครัฐและเอกชนให้มากขึ้น เช่น กำหนดให้มีปฏิทินกิจกรรมเกี่ยวกับหัตถกรรมเพิ่มการประชาสัมพันธ์ให้ทั่วถึงและสม่ำเสมอ ในการสร้างเครือข่ายเพื่อสร้างแผนบูรณาการ

คำสำคัญ