การพัฒนาขีดความสามารถ อสม.นครบาลและเครือข่ายภาคประชาชนกับบทบาทนักจัดการสุขภาพชุมชนเมือง

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการศึกษาสถานการณ์และผลลัพธ์ที่เกิดจากการอบรมพัฒนาขีดความสามารถ อาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) นครบาลและเครือข่ายภาคประชาชนชนเมื่อปี พ.ศ. 2555 ที่ผ่านมา เพื่อ วัตถุประสงค์ 4 ประการ คือ (1) เพื่อศึกษาบทบาทและขีดความสามารถของอสม.นครบาลและเครือข่ายภาค ประชาชน ภายหลังผ่านกระบวนการพัฒนาขีดความสามารถในปี 2555 (2) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของกระบวนการพัฒนาขีดความสามารถของ อสม. นครบาลและเครือข่ายภาคประชาชนกับบทบาทนักจัดการสุขภาพชุมชนเมืองและเป้าหมายงานสุขภาพภาคประชาชน (3) เพื่อประเมินคุณค่าของอสม.นครบาลและ เครือข่ายภาคประชาชนในการพัฒนางานด้านสุขภาพของชุมชน และ (4) เพื่อประมวลปัญหาอุปสรรคที่ส่งผลสำเร็จของการทำงานของอสม.นครบาลและเครือข่ายภาคประชาชนขีดความสามารถในงานที่ควรพัฒนา อสม. นครบาลและเครือข่ายภาคประชาชนที่ผ่านการอบรมพัฒนาขีดความสามารถฯ แล้ว ได้ดำเนินงานสุขภาพภาคประชาชนตามบทบาทนักจัดการสุขภาพชุมชนเมืองใน 3 มิติด้วยกัน คือ (1) ประสาน ราษฎร์ (2) เชื่อมรัฐ และ (3) ขจัดภัยสุขภาพ โดยมีความเข้มข้นในการดำเนินงานตามบทบาทนั้นใกล้เคียงกัน โดยมีความรู้และทักษะที่ได้จากการอบรมนั้นในระดับหนึ่งเท่านั้น แต่มีขีดความสามารถในด้านคุณสมบัติที่ซ่อนในตน เช่น (1) ความมั่นใจ (2) แรงบันดาลใจ (3) การประเมินความสามารถของตนเองในการทำงาน (4) ความภาคภูมิใจ และ (5) ความพร้อมในการทำงานต่างๆ มากขึ้น และกระบวนการพัฒนาขีดความสามารถ อสม. นครบาลนั้นน่าจะยังผลให้ อสม. นครบาลและเครือข่ายภาคประชาชนสามารถทำงานได้ตามบทบาทในการเชื่อมราษฎร์ ประสานรัฐ ขจัดภัยสุขภาพได้ อย่างไรก็ดีเมื่อพิจารณาเป้าหมายของการพัฒนาขีดความสามารถ อสม. นครบาลฯ เพื่อให้สามารถ ดำเนินงานระบบสุขภาพภาคประชาชนได้นั้นพบว่า การดำเนินงานเพื่อให้บรรลุเป้าหมายงานสุขภาพภาคประชาชน หรือ การที่ประชาชนสามารถดูแลและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อสุขภาวะที่ดีของตนเอง ครอบครัว ตลอดจนการดูแลและจัดการให้เกิดโครงการของชุมชนนั้นอยู่ในระดับเกินเกณฑ์มาได้ระดับหนึ่งแล้ว ทั้งนี้หากมีการผลักดัน ต่อยอด และพัฒนาขีดความสามารถของ อสม. นครบาลและเครือข่ายภาคประชาชนอย่างต่อเนื่องแล้วย่อมน่าจะส่งผลให้ระบบสุขภาพภาคประชาชนตามหลักการดูแลตนเองนั้นบรรลุเป้าหมายได้ในท้ายที่สุด ในการแก้ปัญหาและอุปสรรคในการทำงานระบบสุขภาพภาคประชาชนนั้นควรเน้นที่ความต่อเนื่องในการสนับสนุนและพัฒนาความรู้ ทักษะโดยเฉพาะการพัฒนาขีดความสามารถในการพัฒนาโครงการของชุมชน ด้วยตนเอง เพื่อชุมชน รวมถึงการบูรณาการและแบ่งปันทางด้านทรัพยากรและเทคโนโลยีต่างๆ เป็นสำคัญ ตลอดจนควรพิจารณาพัฒนาเครือข่าย อสม. นครบาลและเครือข่ายภาคประชาชนให้มีความเข้มแข็งเป็นที่พึ่งของประชาชนได้และเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ตลอดจนเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการจัดการสุขภาพโดยภาคประชาชนทั้งในประเทศและระหว่างประเทศ

คำสำคัญ