รูปแบบการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมตามแนวทางนวัตวิถี สำหรับวิสาหกิจการท่องเที่ยวโดยชุมชน จังหวัดพัทลุง
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สำรวจแหล่งท่องเที่ยวและกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชนในพื้นที่จังหวัดพัทลุง 2) เพื่อประเมินศักยภาพของแหล่งท่องเที่ยวและกิจกรรมการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม 3) เพื่อคัดเลือกชุมชนต้นแบบในการจัดกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชนที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ได้ดำเนินการศึกษาระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ – เดือนธันวาคม พ.ศ. 2563 โดยมีเครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสำรวจแหล่งท่องเที่ยวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม แบบประเมินมาตรฐานแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติประเภทน้ำพุร้อนธรรมชาติ แบบฟอร์มเกณฑ์การประเมินตลาดชุมชนที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม คัดเลือกพื้นที่เพื่อสัมภาษณ์เชิงลึกและสำรวจภาคสนาม ประเมินมาตรฐานแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติประเภทน้ำพุร้อนธรรมชาติ ร่วมกับการเก็บตัวอย่างคุณภาพน้ำพุร้อน ผลการศึกษามีดังนี้ 1) ฐานข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวและกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชน จังหวัดพัทลุงมีจำนวนชุมชนที่จัดกิจกรรมการท่องเที่ยว 71 ชุมชน โดยพื้นที่อำเภอควนขนุนมีจำนวนชุมชนท่องเที่ยวมากที่สุดคือ 12 ชุมชน รองลงมาคือ อำเภอศรีนครินทร์ อำเภอศรีบรรพต อำเภอเมือง และอำเภอป่าบอน ตามลำดับ โดยทุกๆ อำเภอจะมีชุมชนท่องเที่ยว ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีศักยภาพในการจัดกิจกรรมการท่องเที่ยวที่หลากหลาย ทั้งท่องเที่ยวธรรมชาติ วัฒนธรรม ศิลปะ ฯลฯ ซึ่งควรได้รับการส่งเสริมให้เกิดรูปแบบการท่องเที่ยวที่เชื่อมโยงกันในหลากหลายมิติควบคู่ไปกับการจัดการการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม 2) ศักยภาพของแหล่งท่องเที่ยวน้ำพุร้อนชุมชนของจังหวัดพัทลุง บ่อน้ำร้อนเขาชัยสนผ่านเกณฑ์ประเมินศักยภาพในการเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพประเภทนํ้าพุร้อนธรรมชาติ อยู่ในระดับดีมาก คิดเป็นร้อยละ 79.2 โดยมีค่าคะแนนสูงเป็นลำดับที่ 1ของบ่อน้ำร้อนในจังหวัดพัทลุง รองลงมาคือบ่อน้ำร้อนสวนหมาก บ่อน้ำร้อนสามพี่น้อง และบ่อน้ำร้อนโหล๊จังกระ ซึ่งมีผลการประเมินอยู่ในระดับปานกลาง มีค่าคะแนนคิดเป็นร้อยละ 52.8 51.2 และ 50.4 ตามลำดับ ทั้งนี้ บ่อน้ำร้อนทั้ง 4 แห่งมีคุณภาพที่ดีในด้านการไม่มีกลิ่นกำมะถัน แต่การเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยวยังไม่สะดวกประกอบกับยังไม่ได้รับการบริหารจัดการเพื่อใช้ประโยชน์ให้เกิดความยั่งยืน จึงควรมีแผนพัฒนาระดับท้องถิ่นในการพัฒนาการใช้ประโยชน์จากแหล่งทรัพยากรธรรมชาติของจังหวัดในด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพให้เกิดประโยชน์กับชุมชน3) ผลการวิเคราะห์คุณภาพของน้ำพุร้อนชุมชนเพื่อเป็นแนวทางในการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ บ่อน้ำร้อนบ้านสวนหมาก บ่อน้ำร้อนสามพี่น้อง บ่อน้ำร้อนโหล๊ะจังกระ น้ำพุร้อนเขาชัยสน น้ำแร่เขาชัยสน ในจังหวัดพัทลุง สรุปพบว่า ผลการวิเคราะห์ปริมาณความกระด้าง เมื่อเทียบกับค่าเกณฑ์มาตรฐานแล้วพบว่า มีค่าเกินเกณฑ์มาตรฐาน 3 พื้นที่ คือ น้ำพุร้อนสวนหมาก มีค่าเฉลี่ย 236.50 มิลลิกรัมติอลิตร น้ำพุร้อนสามพี่น้อง มีค่าเฉลี่ย 107.50 มิลลิกรัมต่อลิตร น้ำพุร้อนเขาชัยสน มีค่าเฉลี่ย 157.00 มิลลิกรัมต่อลิตร พื้นที่ที่อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน คือ น้ำพุร้อนโหล๊ะจังกระ มีค่าเฉลี่ย 88.5 มิลลิกรัมต่อลิตร เป็นไปตามมาตรฐานน้ำบริโภค ที่กำหนดให้มีค่าไม่เกิน 100 มิลลิกรัมต่อลิตร 4) ชุมชนต้นแบบด้านการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมจากผลการประเมินศักยภาพของแหล่งท่องเที่ยว 3 แห่งที่มีความโดดเด่นในด้านการเป็นชุมชนท่องเที่ยวทางธรรมชาติ วัฒนธรรม และวิสาหกิจชุมชน ได้แก่ ชุมชนท่องเที่ยวเวียงวังเขียนบางแก้ว และการท่องเที่ยวโดยชุมชนบ้านแหลมกรวด เกาะหมาก อำเภอปากพะยูน และในด้านวิสาหกิจชุมชนที่จำหน่ายสินค้าและผลิตภัณฑ์มี 2 พื้นที่คือตลาดสวนไผ่ขวัญใจ และตลาดใต้โหนด อำเภอควนขนุน ที่เป็นต้นแบบตลาดวิสาหกิจชุมชนที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ผลการจัดทำเกณฑ์ในการจัดทำต้นแบบตลาดชุมชนที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม 7 ด้าน ได้แก่ ด้านนโยบายในการคัดเลือกผู้ประกอบการและผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัยเป็นมิตรต่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม ด้านผลิตภัณฑ์ที่จำหน่าย บรรจุภัณฑ์จากวัสดุธรรมชาติ การจัดการขยะ การจัดการน้ำ กิจกรรมที่ดำเนินการที่ส่งเสริมให้คนในท้องถิ่นมีส่วนร่วม และการออกแบบที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม