อิทธิพลของโครงการพัฒนาเสริมสร้างจิตพฤติกรรมที่มีผลต่อจิตสาธารณะการอนุรักษ์มรดกทางศิลปกรรมของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏในเขตกรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์มุ่งศึกษาอิทธิพลของโครงการเสริมสร้างพัฒนาจิต พฤติกรรมศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับจิตสาธารณะการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรม อีกทั้งมุ่งศึกษาอิทธิพลของปัจจัยสมทบร่วมกับโครงการที่มีอิทธิพลต่อจิตสาธารณะการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมและนอกจากนี้มุ่งศึกษาตัวแปรอธิบายจิตสาธารณะการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏ 6 แห่ง ในเขตกรุงเทพมหานคร โดยมีตัวแปรอธิบายได้แก่ ปัจจัยสาเหตุสมทบจิตเดิม ปัจจัยเชิงเหตุสมทบด้านสถานการณ์ และปัจจัยการจัดกระทำในโครงการพัฒนาเสริมสร้างจิตพฤติกรรม กลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยราชภัฏ 6 แห่ง ในเขตกรุงเทพมหานคร จำนวน 1,904 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามแบบมาตรประมาณค่า จำนวน 13 ชุด ซึ่งแต่ละชุดมีค่าความเชื่อมั่น ระหว่าง .56-.92 วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบ 3 ทาง (Three Way Analysis of Variance) และการวิเคราะห์แบบถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression Analysis) ทำทั้งแบบรวม (Total) และแบบเป็นขั้น (Stepwise) วิเคราะห์ทั้งในกลุ่มรวมและกลุ่มย่อย ผลการศึกษาที่สำคัญพบดังนี้ ผลเปรียบเทียบตามลักษณะการจัดกระทำ พบ 5 ประเด็น คือ (1) ในหมู่นักศึกษาที่มีทัศนคติต่อมรดกศิลปกรรมดีมาก มีสุขภาพจิตดีมาก มีการเปิดรับสื่อมรดกศิลปกรรมมาก มีจิตสาธารณะ ด้านความตั้งใจที่จะอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ด้านการถือเป็นหน้าที่ในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก และด้านเคารพสิทธิผู้อื่นในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏในกลุ่มรวม (2) ในหมู่นักศึกษาที่มีแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์มาก มีความเชื่อทางพุทธมาก มีการเห็นแบบอย่างการรักษ์มรดกทางศิลปกรรมมาก มีจิตสาธารณะด้านการถือเป็นหน้าที่ในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏในกลุ่มรวม (3) ในหมู่นักศึกษาที่มีแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์มาก มีความเชื่อทางพุทธมาก มีการเห็นแบบอย่างการรักษ์มรดกทางศิลปกรรมมาก มีจิตสาธารณะด้านเคารพสิทธิผู้อื่นในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏในกลุ่มรวม (4) ในหมู่นักศึกษาที่มีลักษณะมุ่งอนาคตควบคุมตนมาก มีเหตุผลเชิงจริยธรรมมาก มีการรับรู้สภาวะสังคมมาก มีจิตสาธารณะด้านเคารพสิทธิผู้อื่นในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏในกลุ่มรวม (5) ในหมู่นักศึกษาที่มีความเชื่ออำนาจในตนมาก มีความเชื่อทางพุทธมาก มีการเห็นแบบอย่างการรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก มีจิตสาธารณะ ด้านความตั้งใจที่จะอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ด้านเคารพสิทธิผู้อื่นในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏในกลุ่มรวม ผลเปรียบเทียบตามลักษณะทางชีวสังคม พบ 10 ประเด็นดังนี้ (1) ในหมู่นักศึกษาที่มีทัศนคติต่อมรดกศิลปกรรมดีมาก มีสุขภาพจิตดีมาก มีการเปิดรับสื่อมรดกศิลปกรรมดีมาก มีจิตสาธารณะด้านความตั้งใจในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏใน 16 กลุ่มย่อย (2) ในหมู่นักศึกษาที่มีทัศนคติต่อมรดกศิลปกรรมดีมาก มีสุขภาพจิตดีน้อย มีการเปิดรับสื่อมรดกศิลปกรรมดีมาก มีจิตสาธารณะด้านการถือเป็นหน้าที่ในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏทั้ง 18 กลุ่มย่อย (3) ในหมู่นักศึกษาที่มีทัศนคติต่อมรดกศิลปกรรมดีมาก มีสุขภาพจิตดีน้อย มีการเปิดรับสื่อมรดกศิลปกรรมมาก มีจิตสาธารณะด้านเคารพสิทธิผู้อื่นในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏทั้ง 18 กลุ่มย่อย (4) ในหมู่นักศึกษาที่มีแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์มาก มีความเชื่อทางพุทธมาก มีการเห็นแบบอย่างการรักษ์มรดกทางศิลปกรรมมาก มีจิตสาธารณะด้านการถือเป็นหน้าที่ในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏใน 9 กลุ่มย่อย (5) ในหมู่นักศึกษาที่มีแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์มาก มีความเชื่อทางพุทธมาก มีการเห็นแบบอย่างการรักษ์มรดกทางศิลปกรรมมาก มีจิตสาธารณะด้านเคารพสิทธิผู้อื่นในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏใน 15 กลุ่มย่อย (6) ในหมู่นักศึกษาที่มีลักษณะมุ่งอนาคตควบคุมตนมาก มีเหตุผลเชิงจริยธรรมมาก มีการรับรู้สภาวะสังคม (ประสบการณ์) มาก มีจิตสาธารณะด้านความตั้งใจที่จะอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏใน 2 กลุ่มย่อย (7) ในหมู่นักศึกษาที่มี ลักษณะมุ่งอนาคตควบคุมตนมาก มีเหตุผลเชิงจริยธรรมมาก มีการรับรู้สภาวะสังคมมาก มีจิตสาธารณะด้านการถือเป็นหน้าที่ในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏใน 1 กลุ่มย่อย (8) ในหมู่นักศึกษาที่มี ลักษณะมุ่งอนาคตควบคุมตนมาก มีเหตุผลเชิงจริยธรรมมาก มีการรับรู้สภาวะสังคมมาก มีจิตสาธารณะด้านเคารพสิทธิผู้อื่นในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏใน 3 กลุ่มย่อย (9) ในหมู่นักศึกษาที่มีความเชื่ออำนาจในตนมาก มีความเชื่อทางพุทธมาก มีการเห็นแบบอย่างการรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก มีจิตสาธารณะด้านความตั้งใจที่จะอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏใน 7 กลุ่มย่อย (10) ในหมู่นักศึกษาที่มีความเชื่ออำนาจในตนมาก มีความเชื่อทางพุทธมาก มีการเห็นแบบอย่างการรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก มีจิตสาธารณะด้านเคารพสิทธิผู้อื่นในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมมาก ปรากฏใน 7 กลุ่ม ผลศึกษาตัวทำนายของจิตสาธารณะการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรมพบ 4 ประเด็นดังนี้ ประการที่ 1 จิตสาธารณะด้านความตั้งใจที่จะอนุรักษ์มรดกศิลปกรรม พบว่า มีตัวทำนายชุดที่ 1 คือ ทัศนคติต่อมรดกศิลปกรรม สุขภาพจิต มีน้ำหนักทำนาย (?) .42,-.29 ตามลำดับ ค่าร้อยละการทำนายเป็น 21.6 ตัวทำนายชุดที่ 2 คือ แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ ความเชื่อทางพุทธ มีน้ำหนักทำนาย (?) .52, -.26 ตามลำดับ ค่าร้อยละการทำนายเป็น 25.8 ตัวทำนายชุดที่ 3 คือ เหตุผลเชิงจริยธรรม ลักษณะมุ่งอนาคตควบคุมตน การรับรู้สภาวะสังคม (ประสบการณ์) มีน้ำหนักทำนาย (?) .26,-.21, .11 ตามลำดับ ค่าร้อยละการทำนายเป็น 11.7 ประการที่ 2 จิตสาธารณะด้านการถือเป็นหน้าที่ในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรม พบว่า มีตัวทำนายชุดที่ 1 คือ ทัศนคติต่อมรดกศิลปกรรม การเปิดรับสื่อมรดกศิลปกรรม สุขภาพจิต มีน้ำหนักทำนาย (?) .48, .23 -.09 ตามลำดับ ค่าร้อยละการทำนายเป็น 36.3 ตัวทำนายชุดที่ 2 คือ แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ การเห็นแบบอย่างการรักษ์มรดกศิลปกรรม ความเชื่อทางพุทธ มีน้ำหนักทำนาย (?) .55, .16, -.10 ตามลำดับ ค่าร้อยละการทำนายเป็น 35.8 ตัวทำนายชุดที่ 3 คือ เหตุผลเชิงจริยธรรม การรับรู้สภาวะสังคม มีน้ำหนักทำนาย (?) .26, .01 ตามลำดับ ค่าร้อยละการทำนายเป็น 6.8 ประการที่ 3 จิตสาธารณะด้านเคารพสิทธิผู้อื่นร่วมอนุรักษ์มรดกศิลปกรรม พบว่า มีตัวทำนายชุดที่ 1 คือ ทัศนคติต่อมรดกศิลปกรรม การเปิดรับสื่อมรดกศิลปกรรม สุขภาพจิต มีน้ำหนักทำนาย (?) .47, .25 -.17 ตามลำดับ ค่าร้อยละการทำนายเป็น 36.5 ตัวทำนายชุดที่ 2 คือ แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ ความเชื่อทางพุทธ มีน้ำหนักทำนาย (?) .58, -.13 ตามลำดับ ค่าร้อยละการทำนายเป็น 31.9 ตัวทำนายชุดที่ 3 คือ เหตุผลเชิงจริยธรรม การรับรู้สภาวะสังคม มีน้ำหนักทำนาย (?) .25, .09 ตามลำดับ ค่าร้อยละการทำนายเป็น 6.7 ประการที่ 4 การศึกษาตัวแปรที่อิทธิพลเส้นทางต่อจิตสาธารณะการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรม พบว่า แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ มีอิทธิพลเส้นทางต่อจิตสาธารณะด้านความตั้งใจที่จะอนุรักษ์มรดกศิลปกรรม ด้านการถือเป็นหน้าที่ในการอนุรักษ์มรดกศิลปกรรม และด้านเคารพสิทธิผู้อื่นในการร่วมอนุรักษ์มรดกศิลปกรรม อีกทั้งพบผลดีของการฝึกอบรมตามกิจกรรมการพัฒนาในโครงการพัฒนาเสริมสร้างจิตพฤติกรรม 3 กิจกรรม ได้แก่ (1) การพัฒนาทัศนคติต่อมรดกทางศิลปกรรม (2) การพัฒนาแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ (3) การพัฒนาความเชื่ออำนาจในตน ซึ่งผลปรากฏอย่างเด่นชัดในกลุ่มทดลอง 80 %

คำสำคัญ