การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมชุมชนเพื่อการแก้ไขปัญหาภัยแล้งในจังหวัดบุรีรัมย์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ชื่อโครงการ : การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมชุมชนเพื่อการแก้ไขปัญหาภัยแล้งในจังหวัดบุรีรัมย์ผู้วิจัย : ดร.เชาวลิต สิมสวย และ ดร.สรรเพชร เพียรจัดสัญญาเลขที่ : 06/2564ปี พ.ศ. : 2565บทคัดย่อการดำเนินงานตามโครงการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมชุมชนเพื่อการแก้ไขปัญหาภัยแล้งในจังหวัดบุรีรัมย์มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1. จัดทำฐานข้อมูลด้านน้ำเพื่อการตัดสินในร่วมกับชุมชน 2. ชุมชนมีกลไกทางสังคมในการหนุนเสริมให้เกิดการปรับตัวด้านการผลิตของเกษตรกร 3. ชุมชนมีระบบบริหารจัดการน้ำอุปโภคและบริโภคที่เหมาะสมกับบริบทของชุมชน โดยมีกลุ่มตัวอย่างเป็นกลุ่มบริหารจัดการน้ำในโครงการพระราชดำริจำนวน 36 กลุ่มรวมทั้งสิ้น 795 คน ครอบคลุมพื้นที่ 7 อำเภอได้แก่ อำเภอกระสัง อำเภอโนนดินแดง อำเภอประโคนชัย อำเภอละหานทราย อำเภอปะคำ อำเภอนางรอง และอำเภอบ้านกรวด ในจังหวัดบุรีรัมย์ ด้วยวิธีการ 1. การลงพื้นที่สำรวจแหล่งน้ำและกลุ่มผู้ใช้น้ำ 2. ข้อมูลพฤติกรรมการใช้น้ำเพื่อการอุปโภคและบริโภคก่อนดำเนินการ 3. การฝึกอบรมเพื่อสร้างความเข้าใจ 4. การตั้งกลุ่มบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม 5. การออกคำสั่งแต่งตั้งกลุ่มบริหารจัดการน้ำ 6. จัดทำฐานข้อมูลด้านการอุปโภคและบริโภคน้ำเพื่อปรับเปลี่ยนระบบบริหารจัดการน้ำในช่วงฤดูแล้ง 7. การพัฒนาระบบบริหารจัดการน้ำอุปโภคและบริโภคที่เหมาะสมกับบริบทของชุมชน 8. การวัดผลการปรับตัวการใช้น้ำเพื่อการอุปโภคและบริโภคหลังดำเนินการ ผลการดำเนินงานวิจัยคือ การมีกลุ่มบริหารจัดการน้ำเกิดขึ้นในพื้นที่เป็นกลไกตรงกลางในการเชื่อมโยงระหว่างกลุ่มผู้ใช้น้ำกับทรัพยากรน้ำที่มีอยู่ในพื้นที่ มีแบบแผนการทำงาน 6 ด้านที่คล้ายกันประกอบด้วย 1.การมีกลุ่มบริหารจัดการน้ำ(Actor) และมีกลุ่มผู้ใช้น้ำเกิดขึ้นในพื้นที่อยู่ก่อนแล้ว 2.กลุ่มผู้ใช้น้ำ(User)ส่วนใหญ่มีการพัฒนาฐานข้อมูลเพื่อทราบปริมาณน้ำในระบบ 3.ปริมาณทรัพยากรน้ำ และ 4.มีระบบของทรัพยากรน้ำ ข้อ3และ 4 พบว่าส่วนใหญ่ไม่มีระบบส่งน้ำที่รัฐสร้างให้ 5. มีระบบส่งน้ำพบว่าส่วนใหญ่ยังไม่ดำเนินการให้มีระบบส่งน้ำเนื่องจากว่าจะต้องใช้เวลาและงบประมาณที่สูง ดังนั้นกลุ่มผู้ใช้น้ำในชุมชนจึงกำลังดำเนินการจัดทำคำขอให้หน่วยงานของรัฐมาสนับสนุนงบประมาณเพื่อการก่อสร้างระบบส่งน้ำขึ้นในอนาคตอันใกล้นี้ และ6.ระบบกำกับของรัฐเกิดขึ้นจากการจัดทำกลุ่มและมีคำสั่งแต่งตั้งอย่างเป็นทางการแล้ว เป็นกลไกในการเชื่อมโยงระหว่างหน่วยงานรัฐกับกลุ่มผู้ใช้น้ำ ซึ่งทำให้เกิดการประสานข้อมูลด้านการใช้น้ำ การบำรุงรักษาแหล่งน้ำและคุณภาพน้ำ ก่อให้เกิดการจัดทำข้อมูลร่วมกันทำให้กลุ่มผู้ใช้น้ำเกิดความเข้าใจที่ตรงกัน ส่งผลต่อความร่วมมือในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมชุมชนต่อความต้องการใช้น้ำลงอย่างต่อเนื่อง ได้แก่ การลดการใช้น้ำลง การแบ่งรอบเวรการใช้น้ำ การแบ่งโซนการใช้น้ำ การหยุดใช้น้ำเป็นบางช่วงเวลา และการลดพื้นที่การเพาะปลูกพืชผักสวนครัวลง หรือแม้แต่การหมุนเวียนน้ำกลับมาใช้ใหม่ก็สามารถพบได้ในบางชุมชน และมีการจัดทำแผนการใช้น้ำรองรับการอุปโภคบริโภคและการผลิตสินค้าเกษตรร่วมกัน การจัดทำแผนเพื่อรองรับสถานการณ์ภัยแล้งที่กำลังจะเกิดขึ้นต่อมาในปีถัดไป เป็นต้นคำสำคัญ, ภัยแล้ง, พฤติกรรมการใช้น้ำ