การถ่ายทอดเทคโนโลยีระบบการให้น้ำที่เหมาะสมกับการเกษตรระดับชุมชนในพื้นที่แล้งซ้ำซาก โดยใช้พหุวิธีการ ลุ่มน้ำคลองสวนหมาก จังหวัดกำแพงเพชร

บทคัดย่อ

ลุ่มน้ำคลองสวนหมาก เป็นลุ่มน้ำสำคัญของจังหวัดกำแพงเพชร มีปัญหาด้านภัยแล้ง แต่ยังขาดการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการจัดการน้ำบนพื้นฐานของความต้องการของเกษตรกรและกระบวนการถ่ายทอดแบบพหุวิธี การศึกษานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพ ปัญหา และความพึงพอใจต่อระบบชลประทานและการจัดการน้ำในพื้นที่ (2) ศึกษาความต้องการองค์ความรู้ด้านการจัดการน้ำที่เหมาะสมสำหรับเกษตรกรในพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งซ้ำซาก (3) รวบรวมและพัฒนาชุดองค์ความรู้ด้านการจัดการน้ำที่เหมาะสมสำหรับการเกษตรในพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งซ้ำซาก และ (4) ถ่ายทอดและประเมินผลการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการจัดการน้ำที่เหมาะสมสำหรับการเกษตรในพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งซ้ำซาก โดยใช้พหุวิธีการ ผลการศึกษา พบว่า การสำรวจและใช้แบบสอบถามกับเกษตรกรผู้ใช้น้ำจากระบบชลประทาน จำนวน 350 ราย เกษตรกรมีความพึงพอใจต่อการบริการของชลประทานโดยภาพรวมระดับปานกลาง (?X = 3.34, SD = 0.51) การศึกษาความต้องการองค์ความรู้ด้านการจัดการน้ำที่เหมาะสมจากเกษตรกรในพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งซ้ำซาก จำนวน 400 ราย พบว่า ส่วนใหญ่มีความต้องการความรู้ด้านการสงวนรักษาและอนุรักษ์น้ำ (ร้อยละ 62.00) รองลงมา คือ การจัดการน้ำโดยใช้ระบบแต (ร้อยละ 42.25) และการจัดการน้ำโดยโคก หนอง นา โมเดล (ร้อยละ 35.25) การรวบรวมและพัฒนาชุดองค์ความรู้ด้านการจัดการน้ำ พบว่า สามารถสร้างชุดองค์ความรู้ของการจัดการน้ำได้ทั้ง 3 รูปแบบ โดยกำหนดวิธีการถ่ายทอดแบบพหุวิธี 5 วิธีการ ได้แก่ สื่อบุคคล การอบรมให้ความรู้ หนังสือเล่มเล็ก ป้ายนิเทศชุมชน และเสียงประชาสัมพันธ์ ทั้งนี้ การถ่ายทอดองค์ความรู้ทั้ง 5 วิธี มีภาพรวมผลการประเมินความพึงพอใจจากผู้ได้รับการถ่ายทอดระดับมากทุกวิธีการ เรียงลำดับได้ ดังนี้ สื่อบุคคล (?X = 4.20, SD = 0.70) หนังสือเล่มเล็ก (?X = 4.19, SD = 0.82) การอบรมให้ความรู้ (?X = 4.16, SD = 0.61) ป้ายนิเทศชุมชน (?X = 3.94, SD = 0.85) และ เสียงประชาสัมพันธ์ (?X = 3.80, SD = 0.81) และ ตามลำดับ

คำสำคัญ