การยกระดับรูปแบบผลิตภัณฑ์เซรามิกประเภทของที่ระลึกเพื่อการตลาดดิจิทัลด้วยอัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ลำปางนครหัตถศิลป์ถิ่นอุตสาหกรรมสร้างสรรค์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้ง นี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อวิเคราะห์อัตลักษณ์ลำปาง นครหัตถศิลป์ ถิ่นอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ นำมาใช้เป็นแนวคิดในการพัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์เซรามิกประเภทของที่ระลึก 2) พัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์เซรามิกประเภทของที่ระลึก เพื่อเป็นต้นแบบผลิตภัณฑ์เซรามิกที่ผู้ประกอบการสามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อไปได้ โดยผสมผสานเซรามิกเข้ากับงานไม้ หรืองานผ้า จำนวน 10 รูปแบบ และ 3) พัฒนาระบบการตลาดของผู้ประกอบการเซรามิกที่เข้าร่วมโครงการ จำนวน 10 โรงงาน โดยใช้กระบวนการการตลาดดิจิทัล ในการดำเนินงานวิจัย คณะวิจัยได้ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกและการประเมินความพร้อมทางด้านผลิตภัณฑ์ กระบวนการผลิต และการตลาด กับผู้ประกอบการโรงงานเซรามิกขนาดเล็กกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 10 โรงงานที่ได้รับการคัดเลือก รวมถึงเอกสารข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานวิจัยทั้งแบบปฐมภูมิ และทุติยภูมิ จากนั้นจึงแบ่งการดำเนินงานวิจัยออกเป็น 2 ประเด็นโดยดำเนินการควบคู่กัน คือ 1) ด้านการพัฒนาต้นแบบผลิตภัฑณ์ ได้มีการจัดสัมมนาเพื่อระดมความคิดเห็นเกี่ยวกับอัตลักษณ์ลำปาง ที่มีผู้เข้าร่วมทั้งหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมเซรามิก และผู้ที่สนใจ แล้วจึงนำผลการระดมความคิดเห็นมาพัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์เซรามิกประเภทของที่ระลึกและลวดลายตกแต่งได้จำนวน 130 รูปแบบ จากนั้นจึงจัดสัมมนาวิพากษ์เกี่ยวกับต้นแบบผลิตภัณฑ์ โดยตัวแทนหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอก ผู้ประกอบการโรงงานกลุ่มตัวอย่าง บุคคลทั่วไปและนักท่องเที่ยว จำนวน 98 คน พบว่ามีต้นแบบผลิตภัณฑ์และลวดลายต้นแบบสำหรับตกแต่งผลิตภัณฑ์ที่ได้รับคะแนนความคิดเห็นเฉลี่ยสูงสุดจำนวน 22 รูปแบบ แบ่งออกเป็นต้นแบบผลิตภัณฑ์จำนวน 14 รูปแบบ และลวดลายต้นแบบสำหรับตกแต่ง 8 รูปแบบ จากนั้นจึงนำไปให้ผู้ประกอบการโรงงานกลุ่มตัวอย่างเลือกทดลองผลิตและจัดจำหน่าย 2) ด้านของการพัฒนาระบบการตลาดของผู้ประกอบการ ได้มีการจัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการด้านการตลาดดิจิทัล และทำการเก็บรวบรวมข้อมูลแพลตฟอร์มการจัดจำหน่ายสินค้าแบบออนไลน์ของแต่ละสถานประกอบการ และรูปแบบการจัดจำหน่ายสินค้าในปัจจุบันของแต่ละสถานประกอบการ เพื่อนำมาวิเคราะห์หารูปแบบของแพลตฟอร์ม ที่เหมาะสมในการพัฒนาทักษะของผู้ประกอบการทางด้านการตลาดดิจิทัล จากนั้นจึงเก็บรวบรวมผลของการใช้งานแพลตฟอร์มด้านการตลาดดิจิทัลของแต่ละสถานประกอบการเพื่อนำมาวิเคราะห์ผลด้านการตลาด และผลด้านรายได้ ผลของการดำเนินงานวิจัย แบ่งออกเป็น 2 ประเด็น คือ 1) ในส่วนของการพัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์เซรามิกประเภทของที่ระลึกและลวดลายตกแต่งผลิตภัณฑ์ พบว่า ต้นแบบผลิตภัณฑ์ที่ถูกเลือกไปใช้ในการผลิตมากที่สุดคือ กระถางต้นไม้ทรงเตี้ยเขียนลายไก่ กระถางต้นไม้ทางสูงเขียนลายไก่ และแก้วลายประตูผา ส่วนลวดลายต้นแบบสำหรับตกแต่งผลิตภัณฑ์ที่ถูกเลือกไปใช้มากที่สุดคือ ลวดลายวัดพระธาตุลำปางหลวง ลวดลายรวบรวมจุดเด่นลำปาง และลวดลายกาดกองต้า และ 2) ในส่วนของการพัฒนาระบบการตลาดของผู้ประกอบการเซรามิกด้วยกระบวนการตลาดดิจิทัล พบว่า ผู้ประกอบการมีทักษะทางด้านการใช้งานเทคโนโลยีดิจิทัล และความพร้อมที่แตกต่างกัน อีกทั้งยังพบข้อจำกัดของผู้ประกอบการในโรงงานขนาดเล็กที่จะต้องบริหารจัดการทุกด้านในโรงงานทำให้ไม่สามารถใช้งานแพลตฟอร์มที่หลากหลายพร้อม ๆ กันได้ และจากรูปแบบการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในปัจจุบัน แพลตฟอร์มที่เหมาะสมคือ Line Official Account ผลของการใช้งาน Line Official Account ทำให้ผู้ประกอบการสามารถเข้าถึงตัวแทนจำหน่ายได้เพิ่มขึ้น และสามารถสร้างความสนใจในผลิตภัณฑ์ของผู้ประกอบการได้มากขึ้น และเมื่อวิเคราะห์ผลการดำเนินงานด้านการผลิตและการจำหน่าย ของผู้ประกอบการกลุ่มตัวอย่างจำนวน 10 โรงงาน สามารถดำเนินการผลิตและจำหน่ายสินค้าที่พัฒนาต่อยอดจากต้นแบบผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการออกแบบจากคณะวิจัย ได้จำนวน 4 โรงงาน คิดเป็นร้อยละ 40 ของกลุ่มตัวอย่าง โดยเมื่อทำการพิจารณาในเรื่องต้นทุนการผลิต และกำไร จะเห็นได้ว่า ในกระบวนการผลิตจะมีต้นทุนที่เพิ่มขึ้นในภาพรวมโดยเฉลี่ยชิ้นละ 0.50 บาท คิดเป็นร้อยละ 4.65 ด้านการกำหนดราคาขายในภาพรวมโดยเฉลี่ยเพิ่มขึ้นชิ้นละ 6.50 บาท คิดเป็นร้อยละ 25.49 และมีกำไรเพิ่มขึ้นในภาพรวมโดยเฉลี่ยชิ้นละ 6 บาท คิดเป็นร้อยละ 40.67

คำสำคัญ