การยกระดับอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็ก จังหวัดลำปาง สู่อัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ลําปางนครหัตถศิลป์ถิ่นอุตสาหกรรมสร้างสรรค์

บทคัดย่อ

แผนงานวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา กลุ่มวิชาวิศวกรรมอุตสาหกรรมวิจัย ดำเนินการวิจัยด้วยการปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมกับกลุ่มตัวอย่าง มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ยกระดับอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็ก จังหวัดลำปาง สู่อัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ลําปาง นครหัตถศิลป์ถิ่นอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ด้วยกระบวนการการพัฒนาวัตถุดิบทดแทนดินขาวเพื่อยกระดับกระบวนการผลิตและควบคุมคุณภาพ การยกระดับกระบวนการผลิตเซรามิกที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและการเพิ่มศักยภาพเตาเผา การยกระดับกระบวนการควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์เซรามิกด้วยระบบการตรวจสอบย้อนกลับได้และระบบโลจิสติกส์และโซ่อุปทาน และการยกระดับรูปแบบผลิตภัณฑ์เซรามิกประเภทของที่ระลึกเพื่อการตลาดดิจิทัลด้วยอัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ลำปางนครหัตถศิลป์ถิ่นอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ของอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็ก จังหวัดลำปาง 2) สังเคราะห์ผลลัพธ์ จากกระบวนการยกระดับอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็กสู่อัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์เซรามิกสร้างสรรค์จังหวัดลำปาง และ 3) ถอดบทเรียนจากการบริหารงานวิจัยและถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็ก กลุ่มเป้าหมายได้แก่โรงงานอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็ก มีที่ตั้งในจังหวัดลำปาง จำนวน 10 โรงงาน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบเก็บข้อมูลภาคสนามในการเก็บข้อมูลตามพารามิเตอร์ของโครงการย่อย แบบติดตามความก้าวหน้าโครงการวิจัยย่อยและเครื่องมือในการถอดบทเรียนการบริหารงานวิจัยและถ่ายทอดองค์ความรู้ วิเคราะห์ข้อมูลโดยกระบวนการสังเคราะห์แบบมีส่วนร่วมและวิเคราะห์ด้วยเครื่องมือตามพารามิเตอร์ ที่กำหนดในตัวแปร ผลการวิจัยพบว่าการยกระดับอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็ก จังหวัดลำปาง สู่อัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ลําปาง นครหัตถศิลป์ถิ่นอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ด้วยกระบวนการการพัฒนาวัตถุดิบทดแทนดินขาว เพื่อยกระดับกระบวนการผลิตและควบคุมคุณภาพ การยกระดับกระบวนการผลิตเซรามิกที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและการเพิ่มศักยภาพเตาเผา การยกระดับกระบวนการควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์เซรามิกด้วยระบบการตรวจสอบย้อนกลับได้และระบบโลจิสติกส์และโซ่อุปทาน และการยกระดับรูปแบบผลิตภัณฑ์ เซรามิกประเภทของที่ระลึกเพื่อการตลาดดิจิทัลด้วยอัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ลำปางนครหัตถศิลป์ถิ่นอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ของอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็ก จังหวัดลำปาง สามารถยกระดับอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็ก จังหวัดลำปาง สู่อัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ลําปาง นครหัตถศิลป์ถิ่นอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ผ่านการพัฒนาทักษะผู้ประกอบการ ในด้านวัตถุดิบ ด้านกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ด้านการเพิ่มศักยภาพเตาเผา ด้านกระบวนการควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์เซรามิกด้วยระบบการตรวจสอบย้อนกลับได้และระบบโลจิสติกส์และโซ่อุปทาน ด้านรูปแบบผลิตภัณฑ์เซรามิกประเภทของที่ระลึกเพื่อการตลาดดิจิทัลได้จริงและนำไปสู่กระบวนการพัฒนาที่ยั่งยืนต่อไปในส่วนของผลการสังเคราะห์ผลลัพธ์จากกระบวนการยกระดับอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็กสู่อัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์เซรามิกสร้างสรรค์จังหวัดลำปาง พบว่าจากกระบวนการพัฒนาวัตถุดิบทดแทนดินขาวเพื่อยกระดับกระบวนการผลิตและควบคุมคุณภาพ สามารถดำเนินการได้โดยวัตถุดิบทดแทนดินขาวที่พัฒนาจากกระบวนการวิจัย มีคุณภาพตามมาตรฐานเนื้อดินสโตนแวร์ โดยโรงงานกลุ่มตัวอย่างสามารถใช้ผลิตผลิตภัณฑ์ได้จริง สามารถใช้เป็นทางเลือกสำหรับผู้ประกอบการอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็ก จังหวัดลำปาง ซึ่งอยู่ในสภาวะขาดแคลนวัตถุดิบ เนื่องจากแหล่งดินเหลือวัตถุดิบที่ได้รับใบอนุญาตให้ผลิต มีปริมาณจำกัด แม้ต้นทุนวัตถุดิบทดแทนดินขาวจะสูงขึ้นเมื่อเทียบกับวัตถุดิบเดิมที่ใช้อยู่ เนื่องจากมีกระบวนการเตรียมวัตถุดิบที่แตกต่างไปจากกระบวนการเดิม ผู้ประกอบการสามารถใช้กระบวนการออกแบบ โดยวิเคราะห์กลุ่มลูกค้าและเทรนด์โลก ประกอบการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อเพิ่มมูลค่า เป็นการทำน้อยได้มาก ตามนโยบาย Thailand 4.0 รวมถึงการพัฒนากระบวนการผลิตโดยใช้หลักการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เป็นการยกระดับมาตรฐานผลิตภัณฑ์ในด้านความปลอดภัยหรือผลิตภัณฑ์สีเขียว ซึ่งสามารถสร้างเป็นจุดขายให้กับผลิตภัณฑ์ในกลุ่มตลาดอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมทั้งประเทศและต่างประเทศได้ รวมถึงการใช้องค์ความรู้ และเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ที่มีความแม่นยำสูง ในการตรวจสอบประสิทธิภาพและคุณภาพเตาเผาอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งมีผลพิสูจน์อย่างเป็นรูปธรรมว่าสามารถช่วยลดต้นทุนเชื้อเพลิงในกระบวนการเผาได้จริง รวมถึงการพัฒนาระบบการบริหารจัดการด้วยการใช้เทคโนโลยี ในการตรวจสอบย้อนกลับได้และระบบ โลจิสติกส์และโซ่อุปทาน ในระบบการผลิตของโรงงาน จะช่วยให้สามารถบริหารจัดการต้นทุนการผลิต รวมถึงแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นได้อย่างตรงจุดอีกด้วย ทั้งนี้นอกจากกระบวนการพัฒนากระบวนการผลิตตามข้อมูลข้างต้นแล้ว โรงงานอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็ก ต้องปรับตัวและพัฒนาตนเองด้านการตลาดยุคใหม่ ที่ใช้สื่อดิจิทัลเป็นเครื่องมือในการขยายตลาดและฐานลูกค้าของตนอย่างเร่งด่วน เนื่องจากสถานการณ์โรคระบาด Covid-19 ที่ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงในวงกว้างต่อการตลาดของสินค้าทุกประเภทในช่วงปี พ.ศ.2563-2564 หากผู้ประกอบการอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็กพัฒนาทักษะการตลาดดิจิทัลได้ จะเป็นการเปิดโอกาสในการเพิ่มรายได้และกำไรให้กับตัวเองและสินค้าคุณภาพที่ผลิตได้รวมถึงผลถอดบทเรียนจากการบริหารงานวิจัยและถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมเซรามิกขนาดเล็ก พบว่าการทำความเข้าใจระหว่างแผนงานกับหัวหน้าโครงการย่อย ก่อนดำเนินการวิจัย เรื่องแนวทางการดำเนินงานและระบบบริหารจัดการโครงการวิจัย กำหนดขอบเขตและกลุ่มตัวอย่าง การทำข้อตกลงความร่วมมือระหว่างนักวิจัย และกลุ่มตัวอย่าง ส่งผลด้านบวกต่อประสิทธิภาพการดำเนินการวิจัยเป็นอย่างมาก นักวิจัยมีแนวทางการทำงานที่จัดเจนทุกมิติ และระหว่างดำเนินการวิจัยแผนงานมีการประชุมวางแผนเพื่อศึกษากระบวนการวิจัย แผนงานและโครงการวิจัยย่อย ติดตามความก้าวหน้าของโครงการวิจัยย่อยร่วมกับหัวหน้าโครงการและนักวิจัยแผนงาน ส่งผลให้สามารถแก้ปัญหาระหว่างการดำเนินการวิจัยได้อย่างมีประสิทธิภาพ นักวิจัยระหว่างโครงการย่อยเกิดกระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน สามารถพัฒนาทักษะการทำวิจัยเชิงพื้นที่ให้กับนักวิจัยหน้าใหม่ เกิดการบูรณาการการเรียนการสอนกับกระบวนการวิจัยของนักศึกษาจากประสบการณ์และสถานที่จริง ในส่วนของการถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับข้อมูลและกระบวนการวิจัยสู่ผู้ประกอบการและทำข้อตกลงความร่วมมือในการดำเนินการวิจัย ก่อนดำเนินการวิจัย ทำให้นักวิจัยสามารถลงพื้นที่ดำเนินการวิจัยได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้ประกอบการเปิดใจรับข้อมูลและข้อเสนอแนะที่ได้จากผลการวิจัย เพื่อการปรับปรุงและพัฒนากระบวนการผลิตให้ดีขึ้นและเห็นผลเป็นรูปธรรม โดยสรุปมูลค่าทางเศรษฐกิจโดยรวมของแผนงานจากผลการดำเนินการ 4 โครงการย่อย มีมูลค่าทางเศรษฐกิจโดยรวม ที่มีความเป็นไปได้ที่จะเกิดขึ้นในระยะเวลา 1 ปี คือ มูลค่าจากการลดต้นทุนโดยประมาณ 1,092,000 บาท มูลค่าจากโอกาสทางการตลาดในอนาคตโดยประมาณ 1,584,000 บาท รวม 2,676,000 บาท ด้วยเงินลงทุนตลอดแผนงาน 4,491,000 บาท มีระยะเวลาคืนทุนโครงการเท่ากับ 1.68 ปี

คำสำคัญ