การพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพของวิสาหกิจชุมชนภาคเหนือ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ (1) เพื่อพัฒนาการสร้างอัตลักษณ์และออกแบบตราสินค้าหรือหนังสือผลิตภัณฑ์ เพื่อสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันแก่วิสาหกิจชุมชนก้าวหน้าของจังหวัดเชียงใหม่ และ (2) ประเมินผลกระทบทางเศรษฐกิจของพัฒนาการสร้างอัตลักษณ์และออกแบบตราสินค้า โดยใช้แนวคิดของการออกแบบบรรจุภัณฑ์และอัตลักษณ์ของผู้ผลิต และแนวคิดการประเมินผลกระทบทางสังคมและเศรษฐกิจ ตามลำดับ โดยในการศึกษานี้ได้ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพและทำการคัดเลือกวิสาหกิจชุมชุนก้าวหน้า 2 แห่งจากทั้งหมด 20 แห่งเพื่อใช้เป็นกลุ่มตัวอย่างโดยใช้เกณฑ์การประเมินจากทุนชุมชน 5 ด้านของวิสาหกิจชุมชน ประกอบไปด้วย ทุนมนุษย์ ทุนสังคม ทุนกายภาพ ทุนธรรมชาติและทุนด้านการเงิน ซึ่งจากผลการคัดเลือกเบื้องต้น พบว่า วิสาหกิจชุมชนแปรรูปสมุนไพรบลูเบิร์ด และ วิสาหกิจชุมชนกาแฟสดแม่ตอน เป็นวิสาหกิจที่มีความเข็มแข็งและพร้อมที่จะรับการพัฒนาด้านผลิตภัณฑ์และเอกลักษณ์ของวิสาหกิจ ผลการประเมินศักยภาพและทุนของทั้ง 2 วิสาหชุมชนในเบื้องต้น วิสาหกิจชุมชนแปรรูปสมุนไพรบลูเบิร์ดจะเป็นตัวแทนของวิสาหกิจชุมชนก้าวหน้าที่อยู่ในขั้นริเริ่ม และสำหรับวิสาหกิจชุมชนกาแฟสดแม่ตอนจะเป็นตัวแทนของวิสาหกิจชุมชนก้าวหน้าที่มีความเชี่ยวชาญ นอกจากนี้ยังพบว่า ทั้ง 2 วิสาหกิจมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์และตราสินค้า รวมถึงบรรจุภัณฑ์มาบ้างแล้ว แต่ยังขาดความเป็นตัวตนของวิสาหกิจชุมชนและตัวสินค้ายังไม่สื่อชัดเจนว่าคืออะไร และแตกต่างจากที่อื่นอย่างไร นอกจากนี้วิสาหกิจทั้ง 2 แห่งยังไม่มีการจัดทำหนังสือผลิตภัณฑ์ของวิสาหกิจเลย ทำให้ภาพรวมของผลิตภัณฑ์ การวางตำแหน่งผลิตภัณฑ์ หรือการนำเสนอภาพรวมของผลิตภัณฑ์ยังไม่ถูกต้องนัก ดังนั้นทีมวิจัยได้ดำเนินการออกแบบและส่งมอบหนังสือผลิตภัณฑ์โดยอาศัยพื้นฐานของวิสาหกิจและจุดเด่นของผลิตภัณฑ์ของวิสาหกิจมาเป็นพื้นฐานและแรงบันดาลใจในการออกแบบ ซึ่งผลของหนังสือผลิตภัณฑ์จะถูกประเมินในรูปแบบผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคม ภายใต้แนวคิด Ex-anteผลการประเมินผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมของวิสาหกิจชุมชนแปรรูปสมุนไพรบลูเบิร์ดมีผลการประเมิน SROI อยู่ที่ 3.59 ภายในระยะเวลาการคำนวณ 5 ปี แต่ในกรณีวิสาหกิจชุมชนกาแฟสดแม่ตอนมีผลการประเมิน SROI อยู่ที่ 17.45

คำสำคัญ