การวิจัยและขยายผลการจัดการศัตรูพืชผักเศรษฐกิจโดยชีววิธีสู่ชุมชนในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูพืชเป็นแนวทางหลักที่เกษตรกรนิยมใช้ในการควบคุมศัตรูพืช แต่ในพื้นที่ที่มีการระบาดรุนแรงของด้วงหมัดผักแถบลาย Phyllotreta sinuate Stephens (Coleoptera: Chrysomelidae) การใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูพืชอาจไม่ประสบผลสำเร็จเท่าที่ควร ดังนั้นการใช้ศัตรูธรรมชาติเพื่อลด ละ เลิก การใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูพืชจึงมีความจำเป็นที่จะต้องสร้างความเชื่อมั่นให้กับเกษตรกร งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาบรรจุภัณฑ์มวนพิฆาต Eocanthecona furcellata Wolff (Hemiptera: Pentatomidae) และแมลงช้างปีกใสMallada basalis Walker (Neuroptera: Chrysopidae) ให้มีรูปแบบพร้อมใช้ในการควบคุมแมลงศัตรูผักที่สำคัญ ควบคู่ไปกับการขยายเครือข่ายผู้เพาะเลี้ยงศัตรูธรรมชาติและขยายผลการใช้ศัตรูธรรมชาติในแปลงเกษตรกร จำนวนสิบราย ในผักบุ้ง คะน้า และผักกาดหอม รวมถึงเพื่อทราบแนวทางในการควบคุมแมลงศัตรูผักในคะน้าโดยชีววิธี จำนวนสามฤดูกาลปลูก ดำเนินงานวิจัย ณ บ้านโนนเขวา ตำบลดอนหัน อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ผลการศึกษาพบว่าตัวอ่อนมวนพิฆาตวัย 3 มีการห้ำหนอนใยผัก Plutella xylostella Linnaeus (Lepidoptera: Plutellidae) ระยะตัวหนอนวัย 3 ได้ดีที่สุดคือ 6.20?1.32 ตัว/วัย รองลงมาคือ ตัวหนอนวัย 4 และระยะดักแด้ ที่ 4.80?1.03 และ 3.00?0.94 ตัว/วัย ตามลำดับ เมื่อทำการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ตัวอ่อนมวนพิฆาต พบว่าบรรจุภัณฑ์กรวยหงายที่มีไขเคลือบ ขนาด 7x10 ซม. มีความเหมาะสมที่สุดโดยไม่ส่งผลต่อการตายของมวนพิฆาตและสามารถใช้ระยะเวลาเพียง 30 นาที ในการออกจากบรรจุภัณฑ์ ขณะที่บรรจุภัณฑ์ไข่มวนพิฆาตแบบแขวนถ้วยพลาสติก ขนาดรูบรรจุภัณฑ์ 0.18 ซม. ไม่ส่งผลต่อการออกจากบรรจุภัณฑ์ของตัวอ่อนมวนพิฆาตวัย 1 ผลการควบคุมหนอนใยผักด้วยตัวอ่อนมวนพิฆาตในบรรจุภัณฑ์แบบกรวยหงายในสภาพโรงเรือน แสดงให้เห็นว่าโรงเรือนที่ปล่อยตัวอ่อนมวนพิฆาตสามารถทำให้ประชากรหนอนใยผักลดลงเหลือ 18.06% ในส่วนการเก็บเกี่ยวไข่แมลงช้างปีกใสออกจากวัสดุวางไข่ด้วยสารโซเดียมไฮโปคลอไรท์ ที่ระดับความเข้มข้น 0.5% นาน 35 วินาที มีผลทำให้ไข่แมลงช้างปีกใสเสียหายน้อยที่สุด และมีเปอร์เซ็นต์การฟักสูงที่สุด บรรจุภัณฑ์ตัวอ่อนแมลงช้างปีกใสแบบซองทำให้ตัวอ่อนแมลงช้างปีกใสออกจากบรรจุภัณฑ์ได้ดีกว่าแบบแขวน กำลังการผลิตเชื้อราขาวบิวเวอร์เรีย Beauveria bassiana Balsamo (Hypocreales: Clavicipitaceae) เชื้อราเขียวเมตาไรเซียม Metarhizium anisopliae Metsch (Hypocreales: Clavicipitaceae) และเชื้อราไตรโคเดอร์มา Trichoderma harzianum Rifai (Hypocreales: Hypocreaceae) อยู่ที่ 254.25 กก. และเมื่อตรวจประเมินคุณภาพเชื้อราก่อนนำไปใช้ในแปลงขยายผลพบว่า 83% ไม่มีการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์อื่น ผลจากการนำศัตรูธรรมชาติไปขยายผลในแปลงเกษตรกร พบว่าแปลงที่มีการใช้ชีวภัณฑ์ให้อัตราส่วนผลตอบแทนต่อต้นทุนสูงกว่าแปลงที่ใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูพืชในผักบุ้ง คะน้า และผักกาดหอม การผสมผสานการใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูพืชร่วมกับศัตรูธรรมชาติในช่วงเก็บเกี่ยวคะน้านั้นให้ผลดีเทียบเท่ากับการใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูพืชเพียงอย่างเดียว คำสำคัญ: ศัตรูธรรมชาติ, ผักวงศ์กะหล่ำ, การควบคุมศัตรูพืชโดยชีววิธี