ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศกับการแพร่กระจายของพยาธิใบไม้ตับชนิด Opisthorchis viverrini และ Opisthorchis felineus ในประเทศไทย สปป. ลาว และรัสเซีย

บทคัดย่อ

โรคพยาธิใบไม้ตับที่เกิดจากการติดเชื้อ Opisthorchis viverrini และ Opisthorchis felineus เป็นปัญหาส าคัญทางด้านสาธารณสุขของประเทศลุ่มน้ าโขงตอนล่างและไซบีเรียตะวันตก ประเทศรัสเซีย ตามล าดับ โดยมีผู้ติดเชื้อกว่า 14 ล้านคน วงจรชีวิตพยาธิใบไม้ตับประกอบด้วยโฮสต์ตัวกลางที่ 1 (หอยไซ) โฮสต์ตัวกลางที่ 2 (ปลามีเกล็ดวงศ์ปลาตะเพียน) สัตว์รังโรค (แมว และสุนัข) และโฮสต์เฉพาะ (มนุษย์ และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่นๆ) ความแตกต่างของการกระจายทางภูมิศาสตร์มาจากความแตกต่างของชนิดหอยไซในแต่ละพื้นที่ เนื่องจากหอยไซมีความไวในการปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อม เช่น อุณหภูมิ ความเป็นกรด-ด่าง ความชื้น ปริมาณฝน ช่วงแสง ฯลฯ ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศหรือภาวะโลกร้อน อาจจะมีผลต่อปริมาณและการกระจายตัวของหอยไซและน าไปสู่การแพร่กระจายของพยาธิใบไม้ตับให้สูงขึ้นในพื้นที่เดิมหรือรุกเข้าไปในพื้นที่ใหม่ได้ ดังนั้นคณะผู้วิจัยจึงมีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาผลกระทบจากภาวะโลกร้อนกับการแพร่กระจายของพยาธิใบไม้ตับทั้งสองชนิดในประเทศไทย สปป.ลาว และรัสเซีย และท าการพยากรณ์การแพร่กระจายของโรคนี้ในปี 2050 และ 2080 โดยคณะผู้วิจัยจะท าการสร้างฐานข้อมูลการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับในหอยไซ ปลา สุนัขและแมว และคน สร้างฐานข้อมูลทางด้านภูมิสารสนเทศอากาศ ท าโมเดลพยากรณ์ทางชีววิทยา แล้วน าข้อมูลจากทั้งสองฐานข้อมูลมาท าการพยากรณ์การแพร่กระจายของพยาธิใบไม้ตับในอีก 60 ปีข้างหน้า ข้อมูลการพยากรณ์โรคนี้จะเป็นประโยชน์ยิ่งในการวางแผนการป้องกันโรคในอนาคต จากข้อมูลเบื้องต้นจากการเตรียมฐานข้อมูลการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับในพื้นที่วิจัยแห่งที่ 1 ในประเทศไทยพบว่ามีการติดเชื้อในคน แมว และก าลังด าเนินการส ารวจในหอยไซพร้อมทั้งข้อมูลด้านสารสนเทศภูมิศาสตร์ เมื่อการด าเนินการส ารวจในพื้นที่วิจัยที่ 1 ส าเร็จก็จะได้ข้อมูลพื้นฐานไปปรับประยุกต์ใช้ในพื้นที่วิจัยอื่นๆ ต่อไป อย่างไรก็ตาม การด าเนินการวิจัยยังท าไม่ได้ตามแผนในทุกพื้นที่วิจัยใน 3 ประเทศ เนื่องจากปัญหาการระบาดของโควิด-19 ทั่วโลก คณะวิจัยคาดหวังว่าสถานการณ์โควิด-19 จะดีขึ้นในเร็ววันและโครงการจะได้ด าเนินการให้เสร็จสิ้นตามแผน 3 ปี

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ