การประเมินพันธุ์อ้อยดีเด่นในพื้นที่นาลุ่มและนาดอนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยร่วมกับเกษตรกร

บทคัดย่อ

การปลูกอ้อยในพื้นที่นามีโอกาสประสบสภาพน้ำท่วมขังได้ในช่วงปลายของการเจริญเติบโต อ้อยบาง พันธุ์อาจไม่เหมาะสมสำหรับนำไปปลูกในที่นา การใช้พันธุ์อ้อยที่มีการปรับตัวดีและให้ผลผลิตสูงในสภาพพื้นที่นา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือจะเป็นวิธีการแก้ปัญหาการใช้พันธุ์อ้อยที่ไม่เหมาะสมกับพื้นที่นาให้แก่เกษตรกรได้ อย่างไรก็ตาม แม้บางพันธุ์ปรับตัวในสภาพพื้นที่นได้ดี แต่อาจจะไม่เป็นที่ยอมรับของเกษตรกร ดังนั้น วัตถุประสงค์ของการวิจัยครั้งนี้เพื่อ 1) เพื่อทดสอบพันธุ์อ้อยดีเด่นจากแหล่งต่างๆ ที่สามารถปรับตัวด้านการ เจริญเติบโตได้ดีและให้ผลผลิตสูงในสภาพนาลุ่มและนาดอนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 2) เพื่อศึกษากลไก การปรับตัวทางสรีรวิทยาและลักษณะทางกรเกษตรที่ดีของอ้อยในสภาพนาลุ่มและนาตอนของภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ 3) เพื่อทราบลักษณะของอ้อยในสภาพนาลุ่มและนาตอนที่เกษตรกรภาค ตะวันออกเฉียงเหนือต้องการ พันธุ์อ้อยดีเด่นที่นำมาศึกษาจากแหล่งพันธุ์ต่างๆ จำนวน 12 พันธุ์ ได้แก่ KKU99- 02, KKU99-03, TBy 28-0941, UT12, UT13, KK06-501, MP-458, KK3, LK92-11, K88-92, K93-219 และ kPร01-12 ตำเนินการรวบรวมพันธุ์อ้อยดีด่นและปลูกทดลองในสภาพแปลงนลุ่มและนาดอน ในสภาพอาศัย น้ำฝน จำนวน 2 สถานที่ เก็บข้อมูลการคัดเลือกพันธุ์อ้อยโดยเกษตรกร 2 ครั้ง เมื่ออ้อยอายุ 7 และ 10 เดือน หลังปลูก เก็บข้อมูลทางสรีรวิทยา ข้อมูลการเจริญเติบโต ผลผลิต การสะสมน้ำตาลและความหวาน พบว่า อ้อย พันธุ์ดีเด่น 12 สายพันธุ์ มีลักษณะทางสรีรวิทยา ลักษณะการเจริญเติบโต ผลผลิต ความหวาน และรูปแบบการ สะสมน้ำตาลที่แตกต่างกัน ผลกระทบจากน้ำท่วมขังทำให้จำนวนใบเขียวลดลงหลังจากอ้อยประสบสภาพน้ำท่วม ขังประมาณ 2 เดือน น้ำท่วมขังทั้งในแปลงนาลุ่มและนาดอน ไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของลักษณะปริมาณ น้ำสัมพัทธ์ในใบ และค่า chlorophyl fluorescence แต่ทำให้ SCMR เปลี่ยนแปลง ซึ่ง SCMR มีแนวโน้ม เกี่ยวข้องกับการสะสมน้ำตาลของอ้อย โดยค่า SCMR ที่ลดลงในช่วง 8-12 เดือนหลังปลูก อาจทำให้อ้อยมีการ สะสมน้ำตาลได้เร็ว อ้อยพันธุ์ KK3 เป็นพันธุ์ที่เหมาะสมที่จะใช้ปลูกทั้งในสภาพนาดอนและนาลุ่ม ส่วนพันธุ์ K88- 92 LK92-11 และ MP-458 เหมาะสำหรับพื้นที่นาลุ่ม ซึ่งมีน้ำท่วมขังเป็นเวลายาวนาน K93-219 UT13 และ TBy28-0941 เหมาะสมกับพื้นที่นาตอนที่มีน้ำขังในช่วงสั้นๆ อย่างไรก็ตาม ความชอบพันธุ์ที่ใช้ในการศึกษาของเกษตรกร ไม่สอดคล้องกับข้อมูลที่เก็บโดยนักวิจัยมากนัก ซึ่งเกษตรกรจำนวนมากชอบพันธุ์ UT12 ทั้งในพื้นที่ นาดอนและในพื้นที่นาลุ่ม โดยเหตุผลสำคัญที่เกษตรกรใช้ตัดสินใจคือ การหักล้ม ความสูง ปล้องยาว และ น้ำหนัก ซึ่งในการวิจัยนี้พันธุ์อ้อยส่วนใหญ่เกิดการหักล้ม แต่พันธุ์ UT12 มีการหักล้มน้อย ดังนั้น หากใช้วิธีการ ลดการหักล้มทั้งทางเขตกรรมและปรับปรุงพันธุ์ช่วยในระบบการผลิตในพื้นที่นา อ้อยที่เหมาะสมที่สามารถ แนะนำเกษตรกรได้ คือพันธุ์ KK3 K88-92 LK92-11 MP-458 K93-219 UT13 และ TBy28-0941 ซึ่งควร พิจารณาตามสภาพการท่วมขังของน้ำในแต่ละพื้นที่ ข้อมูลจากงานวิจัยนี้ สามารถนำไปใช้แนะนำพันธุ์ที่ เหมาะสมในพื้นที่นามีน้ำท่วมขังที่แตกต่างกันได้ นอกจากนี้ ยังได้ลักษณะทางการเกษตรและสรีรวิทยาที่สามารถ ใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานเพื่อสนับสนุนระบบการปรับปรุงพันธุ์อ้อยให้เหมาะสมต่อการปลูกในพื้นที่นาของภาค ตะวันออกเฉียงเหนือได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

คำสำคัญ