การปลูกพืชสลับในไร่อ้อยเพื่อปรับปรุงบำรุงดินและเพิ่มผลผลิตอ้อยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ การศึกษาการปลูกพืชสลับในไร่อ้อยเพื่อปรับปรุงบำรุงดินและเพิ่มผลผลิตอ้อยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการปลูกพืชสลับ (พืชนำ) ในแปลงอ้อยในช่วงเก็บเกี่ยวอ้อยครั้งสุดท้าย (หลังรื้อแปลงอ้อย) ที่มีผลต่อการปรับปรุงดินและเพิ่มผลผลิตอ้อยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รวมทั้งศึกษาผลตอบแทนทางเศรษฐกิจจากการนำพืชต่างชนิดมาปลูกสลับ เพื่อทราบถึงความคุ้มค่าในการปลูกพืชสลับแต่ละชนิด ได้แก่ ถั่วพร้า ปอเทือง และข้าวไร่ ก่อนจะทำการปลูกอ้อย ทั้งในแง่ของการปรับปรุงบำรุงดิน และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ โดยวางแผนการทดลองแบบ RCBD จำนวน 3 ซ้ำ ประกอบด้วย 7 วิธีการ ได้แก่ 1) ปล่อยแปลงว่าง แล้วปลูกอ้อยตามและใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 15-15-15 อัตรา 50 กก./ไร่ 2) : ปล่อยแปลงว่าง แล้วปลูกอ้อยตามและใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 16-16-16 อัตรา 25 กก./ไร่ และสูตร 22-8-10 อัตรา 25 กก./ไร่ และปุ๋ยหมัก อัตรา 2 ตัน/ไร่ 3) ปลูกปอเทืองเป็นพืชปุ๋ยสด 1 crop แล้วปลูกอ้อยตาม 4) ปลูกปอเทือง (เก็บเมล็ดพันธุ์) 1 crop แล้วปลูกอ้อยตาม 5) ปลูกถั่วพร้าเป็นพืชปุ๋ยสด 1 crop แล้วปลูกอ้อยตาม 6) ปลูกถั่วพร้า (เก็บเมล็ดพันธุ์) 1 crop แล้วปลูกอ้อยตาม และ 7) ปลูกข้าวไร่ (ไถกลบตอซังหลังเก็บเกี่ยว) 1 crop แล้วปลูกอ้อยตาม ทุกวิธีการใช้อ้อยพันธุ์ K88-92 โดยวิธีการที่ 3-7 ใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 15-15-15 อัตรา 50 กก.ต่อไร่ เหมือนกัน โดยทำการทดลองในแปลงเกษตรกร ต.ภูเหล็ก อ.บ้านไผ่ จ.ขอนแก่น ทดลองในกลุ่มชุดดินที่ 41 (ชุดดินบ้านไผ่) ผลการทดลองพบว่า หลังจากทำการปลูกพืชสลับเพื่อปรับปรุงบำรุงดินแล้ว พบว่าการไถกลบพืชปุ๋ยสด ทำให้สมบัติทางเคมีของดินดีขึ้น ในทำนองเดียวกันการไถกลบพืชปุ๋ยสด และไถกลบตอซังข้าวให้ผลตอบแทนสูงกว่าไม่มีการปลูกพืชปุ๋ยสด กล่าวคือ วิธีการที่ 7 ให้ผลผลผลิตอ้อยปลูกสูงสุด เท่ากับ 18.84 ตันต่อไร่ รองลงมา คือวิธีการที่ 5 ให้ผลผลิตอ้อยเท่ากับ 18.74 ตันต่อไร่ เมื่อเปรียบเทียบผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ พบว่าเป็นไปในทำนองเดียวกัน คือ วิธีการที่ 7 ให้กำไรรวม 2 ปี เท่ากับ 12,050.72 บาทต่อไร่ และวิธีการที่ 5 ให้กำไรรวม 2 ปี เท่ากับ 8,666.44 บาทต่อไร่ ดังนั้นผลจากการทดลอง 2 ปีที่ผ่านมาชี้ให้เห็นว่า ควรแนะนำให้เกษตรกรที่ปลูกอ้อยในภาคอีสาน โดยเฉพาะในพื้นที่ดอน ปลูกพืชสลับ อาทิ ถั่วพร้า ในช่วงหลังจากรื้อตอเพื่อรอปลูกอ้อยใหม่ หรือปลูกข้าวไร่ ถ้าพื้นที่นั้นไม่แห้งแล้งจนเกินไป ซึ่งจะได้ประโยชน์ทั้งการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน และช่วยเพิ่มผลผลิตอ้อยที่ปลูกตาม อีกทั้งยังเป็นการช่วยให้เกิดการใช้ทรัพยากรดินอย่างยั่งยืนอีกด้วย