การเปรียบเทียบผลผลิตในหลายสภาพแวดล้อมโดยเกษตรกรมีส่วนร่วมของสายพันธุ์ก้าวหน้าข้าวพันธุ์ต้านทานต่อแมลงบั่วบนที่สูง

บทคัดย่อ

ปัจจุบันมีรายงานความสูญเสียจากแมลงยั่วเข้าทำลายข้าวในนาที่สูง พันธุ์ข้าวส่วนใหญ่ที่ปลูก พบว่าอ่อนแอต่อการเข้าทำลาย โครงการปรับปรุงพันธุ์ข้าวของกลุ่มวิจัยทรัพยากรพันธุกรรมและธาตุ อาหารพืชที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้พัฒนาพันธุ์ข้าวเจ้าต้านทานต่อแมลงยั่ว ได้สายพันธุ์ก้าวหน้าที่ ต้านทานต่อปรับตัวต่อพื้นที่สูงและไมไวต่อช่วงแสงได้จำนวนหลายสายพันธุ์ เพื่อทดสอบการปรับตัวต่อ แต่ละท้องถิ่นและความสามารถในการทนต่อการเข้าทำลายชองแต่ละสายพันธุ์ จึงได้ทดสอบสายพันธุ์ ก้าวหน้าที่คัดเลือกเพื่อประเมินผลผสิตในหลายสภาพแวดล้อมทั้งในแปลงเกษตรกรในพื้นที่ที่เคยมีแมลง ยั่วระบาดในนาที่สูงในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และแม่ฮ่องสอนและในสถานีวิจัย และศึกษาเสถียรภาพการ ให้ผลผลิตและความหลากหลายทางพันธุกรรมของประชากร ทดลองในแปลงเกษตรกรบนที่สูง 4 พื้นที่ และในสถานีวิจัย 3 แห่ง ปลูกพันธุ์ข้าวชุดทดสอบความทนทานต่อแมลงยั่ว 10 พันธุ์และพันธุ์ เปรียบเทียบท้องถิ่น 2 พันธุ์ วางแผนการทดลองแบบ RCB มี 3 ซ้ำ บันทึกการเจริญเดิบโต สักษณะทาง พืชไร่ทั่วไป บันทึกการเข้าทำลายของแมลงยั่วที่อายุ 40 วันและ 80 วันหลังย้ายปลูก เก็บตัวอย่างใบ ข้าวสายพันธุ์ก้าวหน้า 4 สายพันธุ์เพื่อวิเคราะห์ความหลากหลายทางพันธุกรรมในระดับดีเอ็นเอ บันทึก อายุออกรวง เมื่อถึงระยะสุกแก่เก็บเกี่ยววัดผลผสิตและองค์ประกอบผลผลิต วิเคราะห์ผลการทดสอง ผลการทดสอบในฤดูนาปีที่ผ่านมาพบการเข้าทำลายของแมลงยั่วในพันธุ์เปรียบเทียบของแปลง เกษตรกรพันธุ์นาเหนียว 16% ในพื้นที่บ้านทุ่งหลวง พันธุ์บือพะโด่ 32% ในแปลงบ้านประตูเมืองและ 14-18% ในพันธุ์ กข 6 และสันป้ตอง 1 ที่แปลงทดลองศูนย์วิจัยข้าวสันป่ตอง ในพื้นที่เหล่านี้สาย พันธุ์ชุดทดสอบให้ผลผลิตสูงกว่พันธุ์ท้องถิ่น ส่วนแปลงที่เหลือพบการเข้าทำลายเพียงเล็กน้อย สาย พันธุ์ชุดทดสอบทุกพันธุ์เจริญติบโตให้ผลผสิตเท่ากับหรือสูงกว่าพันธุ์เปรียบเทียบท้องถิ่น เมื่อวิเคราะห์ เสถียรภาพการให้ผลผลิตพบว่สายพันธุ์ก้าวหน้า M2 B1 และ 82 มีความสามารถในการปรับตัวทั่วไป สูงกว่าพันธุ์อื่น พันธุ์ RD53 ให้ผลผสิตสูงเฉพาะในสภาพแวดล้อมที่ให้ค่าเฉสี่ยผลผลิตสูงแต่ไม่สามารถ ปรับตัวต่อสภาพการปลูกในแปลงเกษตรกรที่สูงได้ สายพันธุ์ M1 และ MN62M ปรับตัวใน สภาพแวดล้อมที่ให้ผลผลิตต่ำได้ดีที่สุด ผลการวิเคราะห์ความหลากหลายทางพันธุกรรมของสายพันธุ์ ก้าวหน้า 4 สายพันธุ์ พบความหลากหลายภายในประขากร ระหว่างประชากร ระหว่างแหล่งปลูกและ ระหว่างฤดูปลูกของทุกสายพันธุ์ ไม่พบความสัมพันธ์ะหว่างความหลากหลายทางพันธุกรรมภายใน ประชากรกับลักษณะต่างๆ ที่วัด สายพันธุ์ก้าวหน้าต้านทานยั่วไม่ไวแสงจึงเหมาะแก่การแนะนำปลูกใน พื้นที่สูงในกรณีที่มีแมลงมั่วระบาดหรือใช้ทดแทนพันธุ์พื้นเมืองเดิมในกรณีที่ต้องการพันธุ์ที่ไม่ไวต่อช่วง แสงในการปลูกช่วงระยะนอกเหนือจากฤดูปกติ

คำสำคัญ