การเสริมสร้างศักยภาพชุมชนต้นแบบไม้มีค่าเพื่อการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากไม้ยางนา (Dipterocarpus alatus Roxb. ex G. Don) บ้านโคกมะกอก อำเภอเมือง จังหวัดปราจีนบุรี
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ปัจจุบันนโยบายเพิ่มพื้นที่ป่าไม้ของประเทศเน้นการมีส่วนร่วมผ่านการส่งเสริมการปลูกป้าเศรษฐกิจเพื่อ เพิ่มรายได้และสร้างความมั่นคงทางอาชีพ เพื่อให้คุณภาพชีวิตของคนชุมชนดีขึ้นควบคู่ไปกับการอนุรักษ์และรักษา สมดุลของระบบนิเวศสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่นนั้น ๆ การจะบรรลุเป้าหมายนั้นได้ กลไกหนึ่งที่สำคัญคือการพัฒนา ชุมชนไม้มีค่าเพื่อเป็นต้นแบบสำหรับถ่ายทอดและขยายผลไปสู่ชุมชนอื่น ๆ ดังนั้น การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ เสริมสร้างศักยภาพชุมชนในการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากไม้ยางนาอย่างยั่งยืน และเพื่อได้รูปแบบหรือแนว ทางการพัฒนาต้นแบบชุมชนไม้มีค่า สำหรับขยายผลหรือสร้างเครือข่ายชุมชนไม้มีค่าของประเทศ ซึ่งดำเนินการ วิจัยในพื้นที่หมู่ที่ 1 บ้านโคกมะกอก ต.ตงขี้เหล็ก อ.เมือง จ.ปราจีนบุรี ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนบ้านโคกมะกอกมีการจัดการชุมชนพึ่งตนเองโดยอาศัยทุนทางทรัพยากรธรรมชาติ ที่สำคัญของชุมชน ได้แก่ "ไม้ยางนา" ซึ่งเป็นฐานทรัพยากรชีวภาพที่สำคัญของท้องถิ่น มีการจัดตั้งกลุ่ม "วิสาหกิจ อนุรักษ์ยางนาเพื่อพลังงานที่ยังยืน" โดยมีการบริหารจัดการอย่างมีส่วนร่วมของชุมชน ได้แก่ การมีส่วนร่วนร่วมในการ ตัดสินใจ การมีส่วนร่วมในการพัฒนาและมือปฏิบัติ การมีส่วนร่วมในการแบ่งปันผลประโยชน์ และการมีส่วนร่วม ในการประเมินผล กลุ่มวิสาหกิจมีศักยภาพในการบริหารจัดการเพราะสมาชิกให้ความร่วมมือในการทำงานกลุ่ม มี การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และพัฒนาการดำเนินงานของกลุ่มอย่างต่อเนื่อง มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากยางนา ได้แก่ สบู่ ชี้ได้ น้ำมันยาง และกล้าไม้ เพื่อจำหน่ายสร้างรายได้และแบ่งปันผลประโยชน์กันภายในกลุ่ม ผลการวิเคราะห์ ผลิตภัณฑ์จากยางนามีข้อควรพัฒนา เช่น การสร้างอัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ให้มีความโดดเด่น และเนื่องจากการ ดำเนินการยังอยู่ในระยะเริ่มต้น ทำให้ขาดเทคนิคในการผลิตที่เหมาะสม มีปัจจัยข้อจำกัดทางด้านงบประมามาณและ เครื่องมือ รวมทั้งความรู้ในการผลิตให้มีคุณภาพและได้มาตรฐาน ซึ่งจากการวิจัยนี้ทำให้ได้แนวทางการปฏิบัติงาน ที่สำคัญ ได้แก่ 1) การสร้างอัตลัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ของยางนา 2) ต่อยอดพัฒนาผลิตภัณฑ์ในการใช้ประโยชน์ด้านเวช สำอาง ซึ่งจะช่วยเพิ่มมูลค่าของผลิตภัณฑ์ยางนา และ 3) การวางแผนอนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากยางนา ซึ่งเป็น ทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่นที่มีจุดเด่นด้านวัฒนธรรรมและวิถีชีวิตของสมาชิกในชมชนมาใช้ให้เกิดประโยชน์อย่าง คุ้มค่ามากที่สุด