ยุทธการไม้ไผ่รักษ์โลก: วัสดุท้องถิ่นทดแทนพลาสติก

บทคัดย่อ

โครงการยุทธการไม้ไม่รักษ์โลก: วัสดุท้องถิ่นทดแทนพลาสติกมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างผลิตภัณฑ์จากไผ่และนำไปใช้ ในการลดขยะพลาสติกของจังหวัดน่านโดยเฉพาะอย่างยิ่งขยะประเภทถุงพลาสติก และเพื่อเป็นการสร้างรายได้ ให้แก่ครัวเรือนจากการสร้างผลิตภัณฑ์ไผ่ การดำเนินโครงการวิจัยมีวิสาหกิจฐานนวัตกรรมที่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจกิจ BCG จำนวน 6 ราย ในการร่วมสร้างผลิตภัณฑ์จากไผ่ ได้แก่ 1) กลุ่มจักสานวิสาหกิจชุมชนบ้านต้าม ตำบลบ่อสวก อำเภอเมือง 2) กลุ่มจักสานชุมชนบ้านนวราษฎร์ ตำบลนาชาว อำเภอเมือง 3) วิสาหกิจชุมชุมชนกลุ่มไผ่น้ำมวบล้านนา หนองใหม่ ตำบลล้านนาหนองใหม่ อำเภอเวียงสา 4) 4) วิสาหกิจชุมชนแปรรูปไผ่ครบวงจรโป้งคำ ตำบลคู่พงษ์ อำเภอ สันติสุข 5) กลุ่มจักสานไม้ไผ่บ้านผาคับ ตำบลบ่อเกลือใต้ อำเภอบ่อเกลือ และ 6) 6) วิสาหกิจชุมจักสานหญ้า สามเหลี่ยมบ้านห่างทางหลวง ตำบลภูฟ้า อำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน โดยโครงการได้สร้างผลิตภัณฑ์โผ่รวมทั้งสิ้น 6,500 ชิ้น ได้แก่ ตะกร้า ก๋วย หูหิ้วแก้วน้ำ และจานใส่อาหารว่างหรือจานเบรค โครงการได้พัฒนาตะกร้าของกลุ่ม จักสานชุมชนบ้านนวราษฎร์ให้มีขนาดใหญ่ขึ้นโดยมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 25 เซนติเมตร ความสูง 13 เชนติเมตร ซึ่ง เป็นขนาดที่เหมาะสมกับการใช้งาน และยังได้ปรับลักษณะของหูหิ้วตะกร้าให้สามารถพับได้เพื่อความเหมาะสมต่อ การจัดเก็บ โดยทำหูหิ้วคู่จากเชือกมะนิลามีความยาวประมาณ 75 เซนติเมตร ซึ่งเป็นความยาวที่สามารถใช้ใด้ทั้ง การถือและการสะพายบนไหล่ บนเส้นเชือกมะนิลาแต่ละเส้นมีการพันด้วยปลอกผ้าเพื่อป้องกันการระคายเคืองต่อ ผิวหนังของผู้ใช้งาน นอกจากนี้โครงการยังได้พัฒนาสายสะพายก๋วยของกลุ่มจักสานไม้ไผ่บ้านผาคับให้ทำจากผ้า ฝ้าย และเพิ่มขนาดความหนาของวัสดุที่ใช้ทำหูหิ้วตะกร้าของวิสาหกิจชุมชนจักสานหญ้าสามเหลี่ยมบ้างทางทาง หลวงเพื่อให้มีความแข็งแรงมากขึ้น หลังจากที่ได้นำผลิตภัณฑ์ไผไปใช้ในพื้นที่ศึกษาวิจัยคือ ถนนคนเดินกาดช่วง เมืองน่าน โรงเรียนสตรีศรีน่าน โรงแรมบ้านน่าน และชุมชนมหาโพธิ แล้วเปรียบเทียบข้อมูลปริมาณขยะ ถุงพลาสติกก่อนและหลังการใช้ผลิตภัตภัณฑ์ไผ่ และข้อมูลรายได้ของครัวเรือนที่ร่วมสร้างผลิตภัตภัณฑ์ไผ่ ผลการศึกษา พบว่า ปริมาณขยะถุงพลาสติกต่อนักท่องเที่ยวที่ถนคนคนเดินกาดช่วงเมืองน่านมีค่าลดลงอย่างมีนัยสำคัญร้อยละ 64.8 และปริมาณขยะถุงพลาสติกต่อวันในโรงเรียนสตรีศรีศรีน่านมีค่าลดลงอย่างมีนัยสำคัญเช่นกันกันโดยมีค่าลดลงร้อย ละ 62.5 ซึ่งทำให้บริมาณขยะถุงพลาสติกลดลง 1,534 กิโลกรัมต่อปี และลดค่าการจัดการขยะมูลฝ่อยของเทศบาล เมืองน่าน 1,457 บาทต่อปี การสร้างผลิตภัณฑ์ไผ่ยังทำให้รายได้ครัวเรือนมีค่าเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญโดยมีรายได้ เพิ่มขึ้นร้อยละ 58.3 เมื่อเปรียบเทียบกับรายได้ก่อนการเข้าร่วมโครงการวิจัย ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า ผลิตภัณฑ์ จากไผ่ซึ่งเป็นวัสดุท้องถิ่นจากธรรมชาติสามารถใช้ทดแทนพลาสติกได้โดยเฉพาะอย่างยิ่งถุงพลาสติกและการสร้าง ผลิตภัณฑ์ไผ่ยังสามารถสร้างรายได้ให้แก่ครัวเรือน

คำสำคัญ