การพัฒนาและการออกแบบผลิตภัณฑ์ชุมชนอย่างยั่งยืนสำหรับชุมชนคนพิการและผู้ด้อยโอกาสในเขตภาคกลาง

บทคัดย่อ

การพัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์ชุมชนอย่างยั่งยืน เป็นแนวคิดในการสร้างสรรค์สิ่งของเครื่องใช้ที่สอดคล้อง กับความต้องการในการใช้งานของคนในชุมชน และค านึงถึงสิ่งแวดล้อม สังคม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจของ คนในชุมชนนั้น ๆ ซึ่งโครงการวิจัยพัฒนาและการออกแบบผลิตภัณฑ์ชุมชนอย่างยั่งยืนส าหรับชุมชนคนพิการ และผู้ด้อยโอกาสในเขตภาคกลาง ได้รับการพัฒนาต่อยอดจากโครงการวิจัยปีงบประมาณ 2550 ที่ได้ ด าเนินการแบบมีส่วนร่วมกับคนพิการที่ผลิตและจ าหน่ายผลิตภัณฑ์ประเภทหัตถกรรมเพื่อการด ารงชีพในเขต ภาคกลาง ซึ่งวัตถุประสงค์หลักของโครงการวิจัยในครั้งนี้ ประกอบไปด้วย 1) ศึกษาและรวบรวมข้อมูลของคน พิการและผู้ด้อยโอกาส เพื่อหาแนวทางการพัฒนาและการออกแบบผลิตภัณฑ์ชุมชนอย่างยั่งยืน 2) ปฏิบัติการ พัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์ชุมชนอย่างมีส่วนร่วมกับชุมชนคนพิการและผู้ด้อยโอกาสเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ ให้สอดคล้องกับศักยภาพในการผลิตและมีประโยชน์ใช้สอดคล้องกับความต้องการกลุ่มผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ และ 3) สร้างองค์ความรู้ในการพัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์ชุมชนอย่างยั่งยืน ให้กับคนพิการและผู้ด้อยโอกาสใน พื้นที่อื่น ๆ สามารถน าไปปรับใช้ได้ตามความเหมาะสม ระเบียบวิธีวิจัยของโรงการวิจัยนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ที่มุ่งเน้นการวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมกับ ชุมชนคนพิการและผู้ด้อยโอกาสในเขตภาคกลาง เพื่อช่วยให้ผู้เข้าร่วมการวิจัยได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกับ คณะผู้วิจัยและสามารถเรียนรู้วิธีการพัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์ของตนเองได้ระหว่างปฏิบัติงานร่วมกัน นักวิจัย ผู้ร่วมการวิจัย ประกอบไปด้วย ผู้น าชุมชนและตัวแทนของคนพิการและผู้ด้อยโอกาสในจังหวัด สมุทรปราการ เนื่องจากชุมชนนี้เคยมีประสบการณ์ร่วมงานวิจัยกับคณะผู้วิจัยมาก่อน และผู้น าชุมชนนี้ได้ร้อง ขอให้คณะผู้วิจัยเข้าไปปฏิบัติงานวิจัยต่อในชุมชน ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มคนพิการและผู้ด้อยโอกาสในจังหวัดสมุทรปราการที่เป็นผู้เข้าร่วมการวิจัยมีศักยภาพใน การผลิต การหาตลาด และการจ าหน่ายผลิตภัณฑ์สูง เพราะได้มีการรวมตัวกันของกลุ่มคนที่มีความรู้ ทักษะ และความสามารถที่หลากหลายเข้าด้วยกัน และได้มีการแบ่งงานกันท าอย่างชัดเจน เพื่อด าเนินการพัฒนาและ ออกแบบผลิตภัณฑ์ที่มีความสอดคล้องกับความต้องการของกลุ่มผู้ซื้อ นอกจากนั้นผลิตภัณฑ์ของกลุ่มที่ผลิต เป็นผลิตภัณฑ์ชุมชนที่ยั่งยืน เนื่องจากวัตถุดิบและกรรมวิธีการผลิตไม่ส่งกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและคนในชุมชน เพราะเป็นผลิตภัณฑ์ที่ท าจากเศษผ้าจากโรงงานอุตสาหกรรมในชุมชนและใช้แรงงานคนในการผลิตเป็นหลัก จึงท าให้เกิดการสร้างงานและรายได้กับผู้เข้าร่วมการวิจัยและคนในชุมชน จากการปฏิบัติการวิจัยแบบมีส่วน ร่วมกับคนพิการและผู้ด้อยโอกาสในครั้งนี้ท าให้คณะผู้วิจัยเรียนรู้ว่าการออกแบบโดยมีผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง และ การออกแบบแบบมีส่วนร่วมสามารถช่วยให้กลุ่มผู้ผลิตสามารถพัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์ได้สอดคล้องกับ ความต้องการของกลุ่มผู้ใช้ได้อย่างประสิทธิภาพ

คำสำคัญ