การสื่อสารชุมชนแบบมีส่วนร่วมในการพัฒนาการเกษตร
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาเรื่องการสื่อสารชุมชนแบบมีส่วนร่วมในการพัฒนาการเกษตร มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมของชุมชนเพื่อการพัฒนาการเกษตร บทบาทของการสื่อสารและการใช้ประโยชน์จากสื่อประเภทต่างๆของชุมชนเพื่อการพัฒนาการเกษตร และเพื่อศึกษาบทบาทของชุมชนต่อการพัฒนาสื่อชุมชนเพื่อการพัฒนาการเกษตร ของศูนย์ศึกษาฯเขาหินซ้อน สถานีวิทยุชุมชนเขาหินซ้อน ศูนย์ศึกษา และพัฒนาวนเกษตร(ห้วยหิน) และกลุ่มตัวอย่างที่อยู่ในบริเวณพื้นที่จำนวน 324 ราย โดยวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพควบคู่กับการวิจัยเชิงปริมาณ ซึ่งเครื่องมือที่ใช้คือแบบสัมภาษณ์และแบบสอบถาม จากผลการศึกษาพบว่า รูปแบบของกระบวนการสื่อสารแบบมีส่วนร่วม ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ มีการจัดตั้งศูนย์เรียนรู้ภูมิปัญญาชาวบ้านโดยเกษตรกรเจ้าของภูมิปัญญามีส่วนร่วมในการเป็นวิทยากรถ่ายทอดแนวคิดให้แก่เกษตรอื่น ๆ อีกทั้งเกษตรกรภายในพื้นที่ยังมีส่วนร่วมในการเสนอปัญหาและความต้องการของเกษตรกร และร่วมกันหาแนวทางการดำเนินงานและแก้ไขปัญหาร่วมกันโดยนำหลัก SWOT Analysis มาใช้ในการสอบถามความคิดเห็น ปัญหาและความต้องการของเกษตรกร ในส่วนของสถานีวิทยุฯเขาหินซ้อน มีการให้ผู้ใหญ่บ้านและเจ้าหน้าที่หน่วยงานภาครัฐร่วมเป็นผู้ดำเนินรายการ อีกทั้งผู้ใหญ่บ้านทุกหมู่บ้านมีส่วนร่วมเป็นกรรมการสถานีวิทยุชุมชนเขาหินซ้อน สำหรับในส่วนของศูนย์ศึกษาฯวนเกษตร มีการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมระหว่างศูนย์ฯกับชุมชมคือร่วมกันผ่านกิจกรรม การอบรมสาธิตอีกทั้งยังทำหน้าที่สื่อสารถ่ายทอดการเรียนรู้สู่เกษตรกรรายอื่นๆอีกทั้งยังมีการเสวนแลกเปลี่ยนความรู้ประสบการณ์การทำวนเกษตรร่วมกันเป็นประจำ บทบาทของการสื่อสารและการใช้ประโยชน์จากสื่อประเภทต่างๆของชุมชนเพื่อการพัฒนาการเกษตรพบว่าสื่อที่มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาการเกษตรคือสื่อบุคคลและสื่อกิจกรรม โดยมีบทบาทสำคัญในการให้ข้อมูลข่าวสารที่เป็นประโยชน์ต่อการประกอบอาชีพของเกษตรกร เป็นการช่วยแก้ไขปัญหาของเกษตรกร เช่น ปัญหาหนี้สินและปัญหาการขาดแคลนความรู้ใหม่ ๆ ส่งผลทำให้เกิดการฟื้นฟูเปลี่ยนแปลงและเป็นการยกระดับชีวิตความเป็นอยู่ของเกษตรกรให้ดีขึ้น สำหรับบทบาทของชุมชนต่อการพัฒนาสื่อชุมชนของศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ และ ศูนย์ศึกษาและพัฒนาวนเกษตร(ห้วยหิน) โดยพิจารณาจากการมีบทบาทและส่วนร่วมในด้านต่างๆของกระบวนการสื่อสารและกิจกรรมการสื่อสารต่างๆของเกษตรกรจำนวน 324 คนพบว่า บทบาทของเกษตรกรต่อการพัฒนาสื่อชุมชนของศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ มีบทบาทส่วนร่วมในฐานะผู้รับสารคือการเข้าร่วมโครงการ/กิจกรรม(อบรม/สาธิตฯลฯ)อยู่ในระดับมาก และการมีส่วนร่วมน้อยที่สุด คือบทบาทในฐานะผู้ผลิตหรือผู้ส่งสารคือการร่วมทำหน้าที่ในการผลิตสื่อที่ใช้ในโครงการ/กิจกรรม(อบรม/สาธิตฯลฯ) เนื่องจากเป็นเกษตรกรไม่มีทักษะความสามารถด้านการผลิตสื่อดังนั้นการเข้าไปมีส่วนร่วมเป็นไปได้ยาก สำหรับประโยชน์ที่เกษตรกรได้รับสื่อชุมชนของศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ พบว่า การได้มีโอกาสในการแสดงความคิดเห็นในโครงการ/กิจกรรม(อบรม/สาธิตฯลฯ)และการได้รับข้อมูลข่าวสารหรือความรู้ใหม่ ๆ อยู่ในระดับมาก ส่วนผลการศึกษาบทบาทชุมชนต่อการพัฒนาสื่อชุมชนของสถานีวิทยุชุมชนเขาหินซ้อนพบว่าบทบาทการมีส่วนร่วมในทุกด้านไม่ว่าในฐานะผู้ส่งสารหรือผู้ผลิต บทบาทในฐานะผู้รับสารหรือผู้รับฟังอยู่ในระดับน้อยและน้อยที่สุด สำหรับประโยชน์ที่เกษตรกรได้รับสื่อชุมชนของ สถานีวิทยุชุมชนเขาหินซ้อนพบว่าได้รับข้อมูลข่าวสารความรู้ใหม่ๆจากรายการวิทยุและได้มีโอกาสในการแสดงความคิดในรายการวิทยุอยู่ในระดับมาก ส่วนผลการศึกษาบทบาทชุมชนต่อการพัฒนาสื่อชุมชนของชาวบ้านในเครือข่ายของศูนย์ศึกษาและพัฒนาวนเกษตร(ห้วยหิน)พบว่า การมีบทบาทการมีส่วนร่วมในฐานะผู้ส่งสารหรือผู้ผลิตสาร คือบทบาทในการวางแผน ร่วมประชุมอยู่ในระดับมากที่สุด มีบทบาทในฐานะผู้รับสารคือการเข้าร่วมกิจกรรมต่างๆของศูนย์ฯ(อบรม/สาธิตฯลฯ)การขอข้อมูลข้อมูลข่าวสารเพิ่มเติม อยู่ในระดับมากที่สุด สำหรับประโยชน์ที่ชาวบ้านในเครือข่ายของศูนย์ศึกษาและพัฒนาวนเกษตร(ห้วยหิน)ได้รับคือ การสามารถนำข้อมูลข่าวสารที่ได้จากโครงการหรือกิจกรรม(อบรม/สาธิตฯลฯ)ไปปรับใช้ในการประกอบอาชีพได้ อยู่ในระดับมากที่สุด