การเสริมสร้างคุณภาพชีวิตบนฐานเศรษฐกิจเชิงสร้างสรรค์และภูมิปัญญาท้องถิ่นของเกษตรกร เขตฝั่งธนบุรี กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มี วัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาบริบทชุมชน วิถีชีวิต ภูมิปัญญาท้องถิ่น และอัตลักษณ์ชุมชนเกษตรกร 2) เพื่อสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับคุณภาพชีวิต และการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตเกษตรกร 3) เพื่อศึกษาระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกร และเปรียบเทียบกับประชาชนอาชีพอื่น 4) เพื่อพัฒนาและตรวจสอบความเหมาะสมของโมเดลอิทธิพลเชิงสาเหตุกี่ยวกับปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของเกษตรกรและประชาชน 5) เพื่อศึกษาการท่องเที่ยวเชิงเกษตร 6) เพื่อพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตบนฐานศรษฐกิจเชิงสร้งสรรค์และ ภูมิปัญญาท้องถิ่นของเกษตรกร เขตพื้นที่ฝั่งธนบุรี กรุงเทพมหานคร พื้นที่ที่ศึกษาคือ เขตตลิ่งชัน เขตทวีวัฒนา เขตหนองแขม และเขตทุ่งกรุ กรุงเทพมหานคร วิธีดำเนินการวิจัย คือระเบียบวิธีการวิจัยแบบผสม ประกอบด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพ การวิจัยเชิงปริมาณ และการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ประชากรที่ศึกษา คือ ประชาชนในเขตพื้นที่ฝังธนบุรี จำนวน 1,759,964 คน กลุ่มผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ประชาชน เกษตรกร นักท่องเที่ยว ผู้ประกอบการตลาดน้ำ ผู้ประกอบการตลาดธนบุรี ประธานชุมชน และภูมิปัญญาท้องถิ่น เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสำรวจ แบบสัมกาษณ์ แบบสังเกต และแบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิเกราะห์ข้อมุล ได้แก่ สถิติ t-test เทคนิคการวิเคราะห์ความแปรปรวน เทคนิคการวิเคราะห์การถคถอยพหุคูณ การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน และ โมเดลสมการโครงสร้างเชิงเส้น ผลการวิจัยพบว่า ) ชุมชนในเขคพื้นที่ฝั่งธนบุริในอดีตเป็นสวมผักและสวนผักไม้ที่อุดมสมบูรณ์แต่ในปัจจุบันพื้นที่ฝั่งธนบุรีได้กลายเป็นพื้นที่สำหรับที่อยู่อาศัย บริษัท ร้านค้า และโรงงานอุตสาหกรรม ทำให้พื้นที่สำหรับทำการเกษตรได้ลดลงไปอย่างมาก แต่ก็ยังคงมีประชาชนบางส่วนที่ยังคงประกอบอาชีพการเกษตรอยู่ ได้แก่ สวนผักสวนครัว สวนกล้วยน้ำหว้า สวนกล้วยหอม สวนมะม่วง สวนกล้วยไม้ สวนผักปลอดสารพิษ แหล่งจำหน่ายผลผลิตทางการเกษตรที่สำคัญ ได้แก่ ตลาดน้ำตลิ่งชัน ตลาดน้ำคลองลัตมะยม ตลาดน้ำวัดบางสะพาน ตลาดน้ำธนบุรี 2) ผลการสังเคราะห์งานวิจัย พบว่า องค์ประกอบของคุณภาพชีวิตของประชาชน ได้แก่ ภาวะเศรษฐกิจ ที่อยู่อาศัยและสิ่งแวดล้อม โอกาสเข้ารับการศึกษา สุขภาพกาย สุขภาพจิต ความสามารถในการประกอบอาชีพ ความสัมพันธ์ในครอบครัว ความสัมพันธ์ทางสังคม และการใช้เวลาว่าง การส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชาชนมีตังนี้ การให้คำปรึกษา การฝึกอบรม การศึกษาดูงาน การสร้างสุขภาระ การสร้างเครื่อข่ายทางสังคม การท่องเที่ยว 3) ประชาชนในเขตพื้นที่ฝั่งธนบุรีมีค่าเฉลี่ยของคุณภาพชีวิตอยู่ในระดับมาก โอกาสเข้ารับการศึกษา มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด รองลงมา คือ ค้าความสัมพันธ์ในครอบครัว และด้านสุขภาพจิต ครอบครัวที่บิดามีอาชีพเกษตรกรมีค่าเฉถี่ยของคุณภาพชีวิตอยู่ในระดับมาก ครอบครัวที่บิดามีอาชีพธุรกิจส่วนตัว มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด รองลงมา คือ พนักงานบริษัท ข้าราชการ/รัฐวิสาหกิจ เกษตรกร เกษียณ ค้าขาย รับจ้าง และ ไม่ใด้ทำงาน 4) ปัจจัยที่ส่งผลต่อกุณภาพชีวิตของประชาชน ได้แก่ การเสริมสร้างให้มีสุขภาพอนามัยที่ดี การเสริมสร้างให้มีการศึกษาที่ดี การเสริมสร้างด้วยการให้บริการทางสังคมทั่วไป ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของเกษตรกร ได้แก่ การเสริมสร้างให้มีงานทำ มีรายได้และมีสวัสติการ 5) ทรัพยากรท่องเที่ยวในเขตพื้นที่ฝั่งธนบุรี ได้แก่ ตลาดน้ำคลองลัตมะยม ตลาดน้ำตลิงชัน สวนกล้วยไม้ ตลาดน้ำวัดตลิงชัน สวนผลไม้ วิถีชีวิตริมคลองลัตมะยม สวนไม้ดอกไม้ประดับ ตลาดน้ำวัดสะพาน ตลาดธนบุรี และสวนบัว ๑ รูปแบบการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของเกษตรกร มีดังนี้ การปลูกฝังจิตสำนึกรักอาชีพเกษตรกร การสร้างค่านิยมให้อาชีพเกษตรกรเป็นอาชีพที่มีเกียรติและศักดิ์ศรีในสังคม การพัฒนาผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร การส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนและเครือข่ายวิสาหกิจชุมขน การส่งเสริมธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงเกษตร การส่งเสริมการท่องเที่ยวตลาดน้ำ การส่งเสริมการท่องเที่ยวโฮมสเตย์ การส่งเสริมการเกษตรอินทรีย์ การจัดตั้งตลาดสินค้าเกษตร การจัดตั้งกองทุนช่วยเหลือเกษตรกร การจัดตั้ง ปรับปรุงลานกีฬาและส่งเสริมการออกกำลังกายเพื่อสุขภพ การจัดตั้ง ปรับปรุงสวนหย่อม สวนสาธารณะ ในชุมชน หน่วยงานทางการศึกษาและวิชาการเกษตร สามารถป็นที่พึ่งแก่เกษตรกรอย่างแท้จริง การกำหนดนโยบาย แผนงานและ โครงการที่สอดคล้องกับความต้องการของเกษตรกร การอนุรักษ์และฟื้นฟูสิ่งแวตล้อม

คำสำคัญ