ศักยภาพและการปรับตัวของเกษตรกรผู้ผลิตข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ภายใต้ความแปรปรวนสภาพภูมิอากาศ
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อประเมินศักยภาพ และแนวทางการปรับตัวของเกษตรกรผู้ผลิต ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ภายใต้ความแปรปรวนสภาพภูมิอากาศในพื้นที่ผลิตหลัก ได้แก่ จังหวัดสระบุรี นครราชสีมา และเชียงใหม่ ผลการศึกษา พบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่รับรู้และได้รับผลกระทบจากความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ โดยสังเกตจากฤดูกาลมีความคลาดเคลื่อนไปจากอดีต เช่น ความแปรปรวนของปริมาณน้ำฝน ภาวะแล้งที่ยาวนาน หรือปริมาณน้ำฝนที่มากกว่าปกติ และภาวะลมกระโชกแรง ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการลดลงของปริมาณผลผลิต สำหรับการประเมินศักยภาพในการปรับตัวของเกษตรกร พบว่า ในภาพรวมเกษตรกรมีศักยภาพต่ำโดยเฉพาะอย่างยิ่งศักยภาพด้านปัจจัยเชิงสถาบัน และเชิงเศรษฐกิจ อย่างไรก็ตาม เกษตรกรที่ได้รับการฝึกอบรมทางการเกษตรหรือเข้าร่วมทำกิจกรรมร่วมกับสมาชิกกลุ่มด้านการเกษตรเกษตรกรที่มีพฤติกรรมการออมที่ดี และมีแหล่งชลประทานหรือแหล่งน้ำในพื้นที่เพาะปลูกนั้น มีโอกาสในการปรับตัวต่อผลกระทบจากความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศมากขึ้น ทั้งนี้ แนวทางในการปรับตัวของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ขึ้นอยู่กับการได้รับข้อมูลข่าวสารด้านอุตุนิยมวิทยาที่แม่นยำโดยเฉพาะข้อมูลเกี่ยวกับจุดเริ่มต้น และสิ้นสุดของฤดูฝนเนื่องจากข้าวโพดเป็นพืชที่ต้องการน้ำตลอดระยะเวลาการเพาะปลูกเพื่อการปรับแผนการผลิต และการเก็บเกี่ยวให้สอดคล้องกับภูมิอากาศที่มีความแปรปรวนข้อเสนอแนะสำหรับการศึกษานี้ ได้แก่ (1) ส่งเสริมการอบรมความรู้และข้อมูลข่าวสารด้านการผลิต และอุตุนิยมวิทยาที่เข้าใจง่ายแก่เกษตรกรอย่างทั่วถึง (2) ส่งเสริมพฤติกรรมการออมเงินให้แก่เกษตรกรเพื่อใช้เป็นทุนสำรองในการบรรเทาผลกระทบจากภาวะภูมิอากาศแปรปรวน (3) ส่งเสริมการจัดตั้งแหล่งเงินกู้รากฐาน (microfinance) ที่กำกับโดยสถาบันการเงินในระบบของรัฐเพื่อเพิ่มโอกาสการเข้าถึงแหล่งเงินกู้ของเกษตรกรใช้เป็นทุนในการบรรเทาผลกระทบที่เกิดขึ้นจากความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ (4) ภาครัฐควรส่งเสริมการขุดบ่อน้ำในพื้นที่การเกษตรของเกษตรกรที่มีความต้องการแต่ขาดแคลนทุนทรัพย์ และ (5) สถาบันที่เกี่ยวข้องกับการผลิตข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ อาทิ กรมวิชาการเกษตร และมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ควรพัฒนาสายพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่เป็นสายพันธุ์ของไทยที่ทนต่อภาวะความแปรปรวนของภูมิอากาศของไทย ให้ผลผลิตสูง และมีราคาเมล็ดพันธุ์ถูก เพื่อเพิ่มทางเลือกด้านสายพันธุข้าวโพดให้แก่เกษตรกร