การอนุรักษ์และการขยายพันธุ์มันพื้นบ้านเพื่อเป็นแหล่งผลิตอาหารทดแทน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โครงการได้รวบรวมพันธุ์มันพื้นบ้านชนิดต่างๆ คือ มันนก มันดํา มันเลือด มันพร้าว มันเสา มันอีมู่ มันจาวมะพร้าวและมันเทียน จํานวน 8 ชนิด ไว้ในโรงเรือนเพาะชํา ศูนย์ปฏิบัติการวิจัยและเรือนปลูกพืชทดลอง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกําแพงแสน จ.นครปฐม และคัดเลือกมันพื้นบ้านที่มีศักยภาพเป็นแหล่งผลิต อาหาร คือ มันเลือดจํานวน 3 ตัวอย่างจากแหล่งปลูกต่างกันในประเทศไทย ตรวจสอบคุณสมบัติทางพฤกษศาสตร์องค์ประกอบทางเคมี ปริมาณแคโรทีนอยด์ และแอนโทไซยานิน พบว่า มันเลือดทั้ง 3 พื้นที่มีลักษณะทางพฤกษศาสตร์ที่คล้ายกัน แต่องค์ประกอบทางเคมีของมันเลือดจากส่วนที่กินได้แตกต่างกัน รูปแบบชนิดของสารแอนโทไซยานินเหมือนกันคือพบ cyaniding 3-o-glucoside chloride และ peonidin 3-o-glucoside chloride แต่ไม่พบชนิด pelargonidin 3-o-glucoside เมื่อศึกษาวิธีการขยายพันธุ์มันเลือดโดยวิธีปักชํา การใช้หัวย่อย พบว่า กรณีการปักชําสามารถชักนําให้ท่อนพันธุ์มันเลือดออกรากได้ดีเมื่อจุ่มท่อนพันธุ์ใน IBA ความเข้มข้น 2,000 มก./ล. สําหรับการใช้หัวย่อยมันเลือดขยายพันธุ์ พบว่า การเก็บหัวย่อยมันเลือดไว้ในถุงพลาสติก สามารถกระตุ้นการงอกรากและยอดได้เร็วกว่าการผึ่งหัวย่อยในตะกร้าเมื่อเก็บไว้ในเวลาเท่ากัน (4 เดือน) สําหรับการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อมันพื้นบ้าน (มันเลือดและมันจาวมะพร้าว) พบว่า สูตรอาหารที่เหมาะสมในการเพิ่มจํานวนต้น คือ สูตรอาหาร MS ที่เติม BA ความเข้มข้น 1.0 มก./ล. การเติม citric acid 0.5 ก./ล. ในอาหารสูตร MS สามารถยับยั้งสารสีน้ําตาลบริเวณรอยตัดของชิ้นส่วนมันเลือด และมันจาวมะพร้าวได้เมื่อย้ายต้นมันพื้นบ้านเลี้ยงในอาหารสูตร MS ที่เติม NAA 0.2 มก./ล. สามารถชักนําให้ต้นออกราก หลังจากนั้นย้ายปลูก พบว่า มันพื้นบ้านทั้ง 2 ชนิด มีเปอร์เซ็นต์รอดชีวิต 75% เมื่อศึกษาการเก็บรักษาพันธุ์มันพื้นบ้าน (มันเลือดกับมันจาวมะพร้าว) โดยใช้สารพาโคลบิวทราโซล หรือ การเก็บชิ้นส่วนพืชที่อุณหภูมิต่ํา เพื่อชะลอการเจริญเติบโต พบว่า การเติมสารพาโคลบิวทราโซล ความเข้มข้น 20 มก./ล. ในอาหารสูตร MS สามารถชะลอการเจริญเติบโตของมันพื้นบ้านทั้ง 2 ชนิดได้เป็นเวลา 7-8 เดือน โดยไม่ต้องเปลี่ยนอาหาร กรณีการเก็บชิ้นส่วนพืชที่อุณหภูมิต่ำ พบว่า การเก็บชิ้นส่วนที่อุณหภูมิ 8 - 10 ?C ร่วมกับการลดธาตุอาหารลงครึ่งหนึ่งในสูตร MS สามารถชะลอการเจริญเติบโตของมันพื้นบ้านทั้ง 2 ชนิด ได้นาน 10 เดือน โดยไม่ต้องเปลี่ยนอาหาร