การจัดการองค์ความรู้ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในเขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าดงใหญ่ จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

การจัดการองค์ความรู้ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ จังหวัดบุรีรัมย์ เพื่อศึกษาองค์ความรู้ด้านอนุรักษ์และแนวทางการอนุรักษ์ทัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ จังหวัดบุรีรัมย์ ประชากร คือ หมู่บ้านคลองโป่งและคลองหิน เป็นผู้ให้ข้อมูลสำคัญประกอบด้วย คณะกรรมการหมู่บ้าน ผู้สูงอายุ ปราชญ์ชาวบ้าน ครูและตัวแทนชาวบ้าน รวม 30 คน ใช้วิธีการศึกษาแบบมีส่วนร่วม ทั้งวิธีการสังเกต การสัมภาษณ์และการจัดเวทีชุมชน ผลการศึกษา ภูมิปัญญาในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่พบในชุมชนบ้านคลองโป่งและบ้านคลองหิน สามารถแบ่งออกได้ 2 ประเภท ได้แก่ ภูมิปัญญาด้านความเชื่อพิธีกรรมและด้านวิถีชีวิตวิทยาการ ซึ่งด้าน ความเชื่อและพิธีกรรมพบภูมิปัญญาทั้งหมด 4 ภูมิปัญญา ได้แก่ พิธีกรรมการบวชป่า การปลูกต้นไม้ในช่วงปริวาสกรรม ความเชื่อด้านเจ้าป่าและความเชื่อเกี่ยวกับผีบรรพบุรุษ ส่วนด้านวิถีชีวิตและวิทยาการพบภูมิปัญญาในการอนุรักษ์ทั้งหมด 7 ภูมิปัญญา ได้แก่ การแบ่งพื้นที่ออกเป็นสัดส่วนเพื่อทำกินและพื้นที่อนุรักษ์ การปลูกพืชเพื่อเป็นอาหารสัตว์ การเพาะชำกล้าไม้คืนสู่ป่า การตั้งชมรมอาสาพิทักษ์ป่า กิจกรรมร่วมกันดับไฟป่า การอนุรักษ์แหล่งน้ำธรรมชาติไว้เป็นแหล่งน้ำดื่มของสัตว์ป่าและการประยุกต์ทำเครื่องส่งสัญญาณเสียงเพื่อขับไล่สัตว์ป่า มีแนวทางการจัดการในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แบ่งออกเป็นทั้งหมด 6 แนวทางด้วยกัน ได้แก่ การจุดประกายพลังชุมชนและสร้างเครือข่าย การพัฒนาแผนการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ การสร้างการเรียนรู้และการมีส่วนร่วมของเยาวชน การบูรณาการหลักศาสนาและการส่งเสริมบทบาทพระสงฆ์ การจัดทำหลักสูตรสถานศึกษาและการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง

คำสำคัญ