การศึกษาสมรรถนะการผสมและอิทธิพลทางพันธุกรรมที่ควบคุมลักษณะผลผลิตและปริมาณสารต้านอนุมูลอิสระ (antioxidant) ของงา (Sesamum indicum L.)

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นครั้งแรกที่รายงานการศึกษาสมรรถนะการผสมและอิทธิพลทางพันธุกรรมที่ควบคุมลักษณะปริมาณเซซามินและเซซาโมลินในเมล็ดงา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสมรรถนะการผสมและอิทธิพลทางพันธุกรรมที่ควบคุมลักษณะผลผลิต ปริมาณเซซามินและเซซาโมลินในเมล็ดงา การศึกษาสมรรถนะการผสมศึกษาโดยการผสมกันแบบพบกันหมดไม่มีการผสมสลับ ส่วนการศึกษาอิทธิพลทางพันธุกรรมศึกษาโดยวิเคราะห์ค่าเฉลี่ยของประชากร 6 ชั่วรุ่น (P1, P2, F1, F2, BC1P1 และ BC1P2) จาก 2 คู่ผสม ทำการบันทึกข้อมูลลักษณะทางการเกษตรและวิเคราะห์ปริมาณเซซามินและเซซาโมลินโดยใช้เครื่อง HPLC ผลการทดลองพบว่า ลักษณะที่ศึกษามีสมรรถนะการผสมทั่วไปแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติ ยกเว้นลักษณะจำนวนฝักต่อต้น ส่วนสมรรถนะการผสมเฉพาะพบว่า มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทุกลักษณะที่ศึกษา พบว่าพันธุ์มหาสารคาม 60 และขาวอุบลราชธานี 2 มีสมรรถนะการผสมทั่วไปสูงในลักษณะผลผลิตต่อไร่ คู่ผสม CM-07 x มข.1, มหาสารคาม 60 x พื้นเมืองกาญจนบุรี และ พื้นเมืองกาญจนบุรี x MKS-I-84001 มีศักยภาพในการนำไปผลิตงาพันธุ์ลูกผสม เนื่องจากให้ผลผลิตสูง มีสมรรถนะการผสมเฉพาะทางบวกสูง และมีค่าความดีเด่นเหนือกว่าพ่อหรือแม่ที่ดีในลักษณะผลผลิตต่อไร่อยู่ในระดับสูง สำหรับลักษณะปริมาณเซซามินและเซซาโมลิน พบว่า พันธุ์ มข 1 และ C-plus 2 มีสมรรถนะการผสมทั่วไปทางบวกสูงทั้งปริมาณเซซามินและเซซาโมลิน คู่ผสม มข 1 x C-plus 2 มีสมรรถนะการผสมเฉพาะทางบวกสูงในลักษณะปริมาณเซซามิน ส่วนคู่ผสมมหาสารคาม 60 x ขาวอุบลราชธานี 2 และ มข 1 x ขาวอุบลราชธานี 2 มีสรรถนะการผสมเฉพาะทางบวกสูงในลักษณะปริมาณเซซาโมลิน สำหรับการศึกษาอิทธิพลทางพันธุกรรมพบว่า อิทธิพลร่วมกันระหว่างยีนแบบข่ม x แบบข่มเป็นอิทธิพลหลักในการควบคุมลักษณะผลผลิตต่อต้นของงา อิทธิพลของยีนแบบข่มเป็นอิทธิพลหลักในการควบคุมลักษณะปริมาณเซซามิน และพบอิทธิพลร่วมกันระหว่างยีนแบบบวก x แบบข่มเป็นอิทธิพลหลักในการควบคุมลักษณะปริมาณเซซาโมลิน สำหรับการศึกษาสหสัมพันธ์ระหว่างลักษณะทางการเกษตรกับปริมาณเซซามินและเซซาโมลิน พบว่าลักษณะจำนวนฝักต่อต้น น้ำหนัก 1,000 เมล็ด และผลผลิตมีสหสัมพันธ์ทางลบกับปริมาณเซซามินและเซซาโมลินในเมล็ดงา

คำสำคัญ