การเปรียบเทียบสมรรถนะการผสมของข้าวโพดเทียนพันธุ์พื้นเมือง ในการประเมินสร้างพันธุ์ข้าวโพดเทียนลูกผสม

บทคัดย่อ

การพัฒนาพันธุ์ข้าวโพดเป้าหมายสูงสุด คือ พันธุ์ลูกผสม เพื่อใช้ประโยชน์จากความดีเด่นของลูกผสม แต่การจะได้พันธุ์ลูกผสมที่ดีจะต้องมีพ่อแม่สายพันธุ์แท้ที่ดีด้วย การคัดเลือกพันธุ์ที่จะสกัดสายพันธุ์แท้จึงมีความสำคัญต่อโปรแกรมปรับปรุงพันธุ์อย่างยิ่ง ดังนั้น จึงควรมีการทดสอบสมถรรณะการรวมตัว เพื่อคัดเลือกสายพันธุ์ที่มีศักยภาพสำหรับสกัดสายพันธุ์แท้ต่อไป จากการเปรียบเทียบสมรรถนะการผสมของข้าวโพดเทียนพันธุ์พื้นเมืองในการประเมินสร้างพันธุ์ข้าวโพดเทียนลูกผสม โดยใช้ข้าวโพดเทียนพันธุ์พื้นเมือง จำนวน 6 สายพันธุ์ ทำการสร้างลูกผสมโดยใช้แผนการผสมแบบพบกันหมด ได้คู่ผสมจำนวน30 คู่ผสม รวมทั้งหมด 36 พันธุ์ ดำเนินการปลูกทดสอบพันธุ์ใน 2 สภาพแวดล้อม คือ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ และวิทยาลัยกะสิกำและป่าไม้สะหวันนะเขต (สปป.ลาว) ในระหว่างเดือนมีนาคม –กรกฏาคม 2560 วางแผนการทดลองแบบ RCB จำนวน 3 ซ้ำ จากการทดลองสามารถสรุปได้ ดังนี้ การวิเคราะห์ความแปรปรวนของลักษณะที่ศึกษา พบว่า ลักษณะผลผลิต องค์ประกอบผลผลิต และลักษณะทางการเกษตร ของพันธุ์ข้าวโพดเทียนที่ปลูกทดสอบส่วนใหญ่มีความแตกต่างกัน โดยที่ความแปรปรวนทั้ง 2 สภาพแวดล้อม มีบางลักษณะให้ผลแตกต่างกัน คือ ความกว้างและขนาดซังของฝักที่ 1 และฝักที่ 2 ความสูงต้น ในขณะที่อิทธิพลของสภาพแวดล้อมต่อพันธุ์ที่ปลูกทดสอบส่วนใหญ่ไม่แตกต่างกัน และจากการวิเคราะห์ความแปรปรวนของข้อมูลของพันธุ์ที่ปลูกทดสอบ พบว่า พันธุ์พ่อแม่ที่เป็นข้าวโพดเทียนพันธุ์พื้นเมือง ลูกผสม และลักษณะพ่อแม่ต่อพันธุ์ลูกผสม โดยลักกษณะที่ศึกษาส่วนใหญ่มีความแตกต่างกัน ในขณะที่อิทธิพลการสลับพ่อแม่ไม่ได้มีผลให้ลูกผสมแตกต่างกันมากนัก ส่วนการศึกษาสมรรถนะในการรวมตัว พบว่า ลักษณะทางผลผลิตและลักษณะทางการเกษตรของข้าวโพดเทียนมีพันธุกรรมของยีนที่ควบคุมเป็นแบบผลบวก ในขณะที่ลักษณะองค์ประกอบผลผลิตส่วนใหญ่จะมีความแปรปรวนทางพันธุกรรมของยีนที่ควบคุมเป็นแบบข่ม สำหรับการคัดเลือกข้าวโพดเทียนพันธุ์พื้นเมืองเพื่อสกัดสายพันธุ์แท้ พบว่า ข้าวโพดเทียนพันธุ์เทียนดำนากาย มีค่าสมรรถนะในการรวมตัวทั่วไปและค่าเฉลี่ยสูงที่สุด ในลักษณะผลผลิตและองค์ประกอบผลผลิตทั้งให้ฝักที่ 1 และฝักที่ 2 แต่ในลักษณะทางการเกษตร พบว่า พันธุ์เทียนตักหงายเลย มีสมรรถนะในการรวมตัวในลักษณะความสูงต้น ความสูงฝัก อายุการออกดอกและไหม และอายุการเก็บเกี่ยวสั้นที่สุด และจากการศึกษาสหสัมพันธุ์ระหว่างลักษณะผลผลิตในฝักที่ 1 และ 2 กับลักษณะทางการเกษตร พบว่า ลักษณะผลผลิตในฝักที่ 1 มีความสอดคล้องกันกับฝักที่ 2 โดยลักษณะความสูงฝัก ความสูงต้น มีสหสัมพันธ์กันในทางบวกกับผลผลิต แต่มีสหสัมพันธ์ทางลบกับอายุออกไหม และอายุเก็บเกี่ยว

คำสำคัญ