การพัฒนาพันธุ์ข้าวโพดลูกผสมและเทคโนโลยีในการผลิตข้าวโพดเพื่อใช้ผลิตต้นข้าวโพดสดและข้าวโพดหมักสำหรับเลี้ยงปศุสัตว์

บทคัดย่อ

โครงการการพัฒนาพันธุ์ข้าวโพดลูกผสมและเทคโนโลยีในการผลิตข้าวโพดเพื่อใช้ผลิตต้นข้าวโพดสดและข้าวโพดหมักสำหรับเลี้ยงปศุสัตว์ มีวัตถุประสงค์เพื่อเพื่อคัดเลือกพันธุ์ข้าวโพดลูกผสมที่เหมาะสำหรับใช้ผลิตต้นข้าวโพดสดและข้าวโพดหมักสำหรับเลี้ยงปศุสัตว์ที่มีคุณภาพทางโภชนะและผลผลิตต้นรวมฝักสดสูงและเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตและการเก็บเกี่ยวข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่เหมาะสมสำหรับผลิตต้นข้าวโพดสดและข้าวโพดหมักสำหรับเลี้ยงปศุสัตว์ที่มีคุณภาพสูงโดยการทดสอบพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสมของศูนย์วิจัยข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาติ คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์จำนวน 24 พันธุ์ เปรียบเทียบกับพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ผสมเปิดพันธุ์สุวรรณ 5 และพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสมของเอกชนจำนวน 5 พันธุ์ได้แก่ WS410 S7328 DK9950C PAC339 และ CP640 สถานที่ทดสอบใช้พื้นที่แปลงทดลองของศูนย์วิจัยข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาติ อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา โดยปลูกทดสอบ 3 ฤดูปลูก ฤดูปลูกละ 2 วันปลูกได้แก่ฤดูแล้งปลูกวันที่ 13 มกราคม 2564 และวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2564 ฤดูต้นฝนปลูกวันที่13 พฤษภาคม 2564 และ10 มิถุนายน 2564 ฤดูปลายฝนปลูกวันที่ 1 กรกฎาคม 2564 และ 5 สิงหาคม 2564 ออกแบบการทดลองแบบ RCBD จำนวน 4 ซ้ำ โดยปลูกข้าวโพดเป็นแถว จำนวน 4 แถวต่อแปลงย่อย แถวยาว 5.25 เมตร เก็บข้อมูล 2 แถวกลาง เก็บข้อมูลลักษณะทางการเกษตรได้แก่ ความสูงต้น ความสูงฝัก วันออกไหมร้อยละ 50 การทนโรค การเก็บข้อมูลผลผลิตได้แก่ น้ำหนักรวมต้นสดพร้อมฝักต่อไร่ น้ำหนักต้นสดต่อต้น น้ำหนักฝักสดต่อฝัก ฝัก ร้อยละวัตถุแห้งรวมต้นพร้อมฝัก ร้อยละวัตถุแห้งต้น ร้อยละวัตถุแห้งฝัก น้ำหนักแห้งรวมต้นพร้อมฝักต่อไร่ น้ำหนักแห้งต้นต่อไร่ น้ำหนักแห้งฝักต่อไร่ วิเคราะห์คุณค่าทางโภชนะคุณค่าทางโภชนะประกอบด้วยค่าวิเคราะห์โดยประมาณ (DM CP EE CF Ash NFE) และค่า detergent fiber (NDF ADF ADL) รวมถึง TDN เพื่อใช้ในการประเมินปริมาณคุณค่าทางโภชนะของข้าวโพดแต่ละพันธุ์ ผลการทดสอบพันธุ์ข้าวโพด 2 ฤดูพบว่าข้าวโพดที่ใช้ทดสอบมีความสูงต้นเฉลี่ย 221 เซนติเมตร ความสูงฝักเฉลี่ย 122 เซนติเมตร วันออกไหมร้อยละ 50 เฉลี่ย 55 วัน มีระดับความต้านทานปานกลางต่อโรคทางใบ มีผลผลิตต้นสดพร้อมฝักเฉลี่ย 9093 กิโลกรัมต่อไร่ น้ำหนักต้นสดเฉลี่ย 0.622 กิโลกรัมต่อต้น น้ำหนักฝักเฉลี่ย 0.339 กิโลกรัมต่อฝัก ร้อยละวัตถุแห้งรวมต้นพร้อมฝักเฉลี่ยร้อยละ 33 ร้อยละวัตถุแห้งต้นเฉลี่ยร้อยละ 25 ร้อยละวัตถุแห้งฝักเฉลี่ยร้อยละ 44 น้ำหนักแห้งรวมต้นพร้อมฝักต่อไร่เฉลี่ย 2718 กิโลกรัม น้ำหนักแห้งต้นต่อไร่เฉลี่ย 1447กิโลกรัมต่อไร่ น้ำหนักแห้งฝักต่อไร่เฉลี่ย 1406 ค่าเฉลี่ยร้อยละ TDN NFE CP EE CF ASH ADF NDF และ ADL ในต้นข้าวโพดเท่ากับ 58 50 7.6 1.33 31 8.94 39 69 และ 4.78 ตามลำดับ ค่าเฉลี่ยร้อยละ TDN NFE CP EE CF ASH ADF NDF และ ADL ในฝักข้าวโพดเท่ากับ 74 73 8.6 3.66 12.26 2.38 16.12 41 และ 2.22 ตามลำดับ ปริมาณ TDN NFE CP EE CF ASH ADF NDF และ ADL เฉลี่ยในต้นข้าวโพดเท่ากับ 786 688 103 18 420 122 523 936 และ 65 กิโลกรัมต่อไร่ตามลำดับ ปริมาณ TDN NFE CP EE CF ASH ADF NDF และ ADL เฉลี่ยในฝักข้าวโพดเท่ากับ 890 881 104 44 149 29 194 488 และ 27 กิโลกรัมต่อไร่ตามลำดับ ค่าเฉลี่ยร้อยละ TDN NFE CP EE CF ASH ADF NDF และ ADL รวมในต้นพร้อมฝักเท่ากับร้อยละ 58 51 7.6 1.3 31 8.9 39 69 และ 4.8ค่าเฉลี่ยปริมาณ TDN NFE CP EE CF ASH ADF NDF และ ADL รวมในต้นพร้อมฝักเท่ากับ 1503 1412 185 57 495 129 625 1252 และ 80 กิโลกรัมต่อไร่ตามลำดับ พันธุ์ข้าวโพดลูกผสม 11 พันธุ์ที่มีผลผลิตน้ำหนักต้นสดพร้อมฝักหรือน้ำหนักแห้งต้นสดพร้อมฝัก และ TDN สูงกว่าค่าเฉลี่ยรวม 2 ฤดูปลูก ที่ได้รับการคัดเลือกเพื่อใช้ทดสอบในการใช้เป็นข้าวโพดสำหรับผลิตต้นสดพร้อมฝักสำหรับปศุสัตว์ได้แก่ SW5720 KSX5402 SW5819 KSX6110 KSX6108 KSX6014 KSX5915 SW4452 KSX6009 KSX6013 และ SW5731 มีผลผลิตต้นสดพร้อมฝักเท่ากับ 9,681 8,926 8,661 8,646 8,625 8,576 8,570 8,277 8,137 8,069และ 8,031 กิโลกรัมต่อไร่ตามลำดับ มีน้ำหนักแห้งต้นสดพร้อมฝักเท่ากับ 2,845 2,635 2,600 2,561 2,566 2,553 2,563 2,574 2,576 2,641 และ 2,570 กิโลกรัมต่อไร่ตามลำดับ มีปริมาณ TDN เท่ากับ 1,944 1,784 1,766 1,701 1,662 1,714 1,757 1,733 1,751 1,786 และ 1,740 กิโลกรัมต่อไร่ตามลำดับ โดยทั้ง 11 พันธุ์มีศักยภาพในการให้ผลผลิตต้นสดพร้อมฝักเทียบเท่ากับพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสมของเอกชนแต่ให้ปริมาณ TDN สูงกว่าพันธุ์เอกชน นอกจากนั้นพันธุ์ SW5720 KSX5402 SW5819 KSX6110 KSX6108 KSX6014 และ KSX5915ยังให้ผลผลิตต้นสดพร้อมฝักสูงกว่าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสมพันธุ์สุวรรณ 4452 ซึ่งได้มีการแนะนำเพื่อใช้ในการผลิตข้าวโพดต้นสดพร้อมฝัก หรือข้าวโพดเลี้ยงสัตว์พันธุ์ผสมเปิด สุวรรณ 5 ที่มีราคาเมล็ดพันธุ์ถูกกว่าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสมแต่ให้ผลตอบแทนน้อยกว่าและมีคุณค่าทางโภชนะต่ำที่สุด

คำสำคัญ