บทบาทของวัดในจังหวัดราชบุรีในฐานะสื่อชุมชนเพื่อการแบ่งปันภูมิปัญญาท้องถิ่น
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบททองวัด ประเมินบทบาทของวัด และหาแนวทาง ส่งเสริมบทบาทของวัดในจังหวัดราชบุรีในฐานะสื่อชุมชนเพื่อการแบ่งปันภูมิปัญญาท้องถิ่น ใช้การ วิจัยแบบผสานวิธี คือการวิจัยเชิงปริมาณ โดยสำรวจวัดต่าง ๆ บันทึกภาพ สังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์ลักษณะทางกายภาพของวัดจากภาพถ่าย ร่วมกับข้อมูลที่จดบันทึก ไว้ และแจกแบบสอบถามความเห็นของประชาชนจำนวน 400 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าร้อยละ ค่าความถี่ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ ข้อมูลสำคัญ เช่น เจ้าอาวาส ผู้นำชุมชน ชาวบ้าน เป็นต้น และการสำรวจเอกสาร วิเคราะห์ข้อมูล โดยการวิเคราะห์เชิงพรรณนาและสังเคราะห์เป็นทสรุปในประเด็นต่าง ๆ ร่วมกับผลการวิเคราะห์เชิง ปริมาณตามวัตถุประสงค์ของการวิจัย ผลการวิจัยพบว่า วัดแต่ละแห่งแบ่งพื้นที่ออกเป็น 3 เขต ได้แก่ เขตพุทธาวาส เขตสังฆาวาส และเขตธรณีสงฆ์ ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สะท้อนผ่านศาสนสถาน ศาสน วัตถุ และศิลปกรรมต่าง ๆ ภายในวัดมีองค์ประกอบสำคัญ 4 องค์ประกอบคือ 1) สารสนเทศหรือ เนื้อหาสาระ 2) ช่องทางในการสื่อสาร 3) ผู้ส่งสาร และ 4) ผู้รับสาร การแบ่งปันภูมิปัญญาท้องถิ่น พบว่า เมื่อมาทำกิจกรรมที่วัดส่วนใหญ่ได้รับรู้ข่าวสารการจัดกิจกรรมทางประเพณี เทศกาลท้องถิ่งถิ่งถิ่น เป็นอันดับที่ 1 (ร้อยละ 19.40 ของข่าวสารที่ได้รับรู้) แหล่งข้อมูลเกี่ยวกับภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ได้รับ รู้เมื่อมาทำกิจกรรมที่วัดเป็นอันดับที่ 1 คือ ชาวบ้าน แม่ค้าพอค้า ที่อยู่ในวัดหรือรอบ ๆ วัด (ร้อยละ 20 ของแหล่งข้อมูล) การประเมินบทบาทของวัดในฐานะสื่อชุมชนเพื่อการแบ่งปันภูมิญญาท้องถิ่น สำหรับคำตอบว่าใช่เป็นจำนวนมากที่สุดคือ วัดติดป้ายสุภาษิตให้ข้อคิดในการดำเนินชีวิต (ร้อยละ 71.50) คำตอบว่าไม่ใช่เป็นจำนวนมากที่สุดคือ วัดจัดพื้นที่ให้ความรู้ในการประกอบอาชีพ (ร้อยละ 41.80) และคำตอบว่าไม่แน่ใจเป็นจำนวนมากที่สุดคือ การใช้พื้นที่ของวัดจัดประชุมของหน่วยงาน ของชุมชนในโอกาสต่าง ๆ ทำให้ผู้เข้าร่วมแบ่งปันภูมิปัญญาท้องถิ่นได้ (ร้อยละ 39.80) แนวทาง ส่งเสริมบทบาทของวัดในฐานะสื่อชุมชนเพื่อการแบ่งปันภูมิปัญญาท้องถิ่น พบว่า แนวทางโดยรวมอยู่ในระดับมาก (x = 3.97) โดยมีวัดและเครือข่ายจัดอบรมเยาวชนในชุมชนให้เป็นมัคคุเทศก์น้อย สอดแทรกภูมิปัญญาท้องถิ่นเมื่อพาผู้มาเยี่ยมเยียนเข้าชม อยู่ในระดับมากที่สุด เป็นอันดับที่ 1 (x =4.52) จากผลการวิจัย หน่วยงาน เช่น วัดต่าง ๆ คณะสงฆ์อำเภอจอมบึง เป็นต้น นำองค์ความรู้ใช้ เป็นสารสนเทศในการส่งเสริมและพัฒนาบทบาทของวัดตามยุทธศาสตร์ของจังหวัดราชบุรีในการนำ กิจกรรมทางศาสนา วัฒนธรรม ประเพณี และภูมิปัญญาท้องถิ่น มาใช้ยกระดับสังคม คุณธรรม และชุมชนให้เข้มแข็ง