การพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสังจังหวัดกำแพงเพชร

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ การศึกษาการพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง จังหวัดกำแพงเพชร ในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาความเป็นอัตลักษณ์ทางด้านวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง จังหวัดกำแพงเพชร 2) เพื่อศึกษาศักยภาพการเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง จังหวัดกำแพงเพชร และ 3) เพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนของชุมชนภายในพื้นที่โดยใช้วัฒนธรรมเป็นฐานของการท่องเที่ยวแบบมีส่วนร่วมของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง จังหวัดกำแพงเพชร วิธีดำเนินการวิจัยมี 3 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 การศึกษาความเป็นอัตลักษณ์ทางด้านวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง จังหวัดกำแพงเพชร เป็นการศึกษาข้อมูลเบื้องต้นทางด้านวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง ประกอบด้วย 8 ด้าน ได้แก่ ด้านอาหาร ด้านการแต่งกาย ด้านที่อยู่อาศัย ด้านประเพณี ด้านภาษา ด้านอาชีพ ด้านความเชื่อ และ ด้านศิลปะพื้นบ้าน เก็บข้อมูลโดยใช้การสัมภาษณ์และการประชุมเวทีชาวบ้าน ขั้นตอนที่ 2 การศึกษาศักยภาพการเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง จังหวัดกำแพงเพชร เป็นการประเมินแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง 3 ด้าน คือ (1) ศักยภาพในการดึงดูดใจด้านการท่องเที่ยว (2) ศักยภาพในการรองรับด้านการท่องเที่ยว และ (3) ศักยภาพด้านการบริหารจัดการ เก็บข้อมูลโดยใช้การประชุมเวทีชาวบ้าน และขั้นตอนที่ 3 การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนของชุมชนภายในพื้นที่ฯ เป็นการทดสอบเส้นทางการท่องเที่ยว การปรับปรุง การประชาสัมพันธ์และการเปิดเส้นทางการท่องเที่ยวตามโปรแกรมและกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง ผู้ให้ข้อมูล ประกอบด้วย ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำทางศาสนา ผู้อาวุโสภายในชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำภูมิปัญญาในสาขาต่างๆ ผู้ทรงคุณวุฒิ ตัวแทนจากหน่วยงานต่างๆ และตัวแทนห้างร้าน เอกชน สถานประกอบการที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว รวมทั้งสิ้น 55 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัย พบว่า 1. ผลการศึกษาความเป็นอัตลักษณ์ทางด้านวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง จังหวัดกำแพงเพชร ประกอบด้วย (1) ด้านอาหาร เป็นอาหารที่จัดทำด้วยวัตถุดิบในท้องถิ่น ปลอดสารพิษ เช่น ปลา ผัก เครื่องเทศ ปรุงอาหารแบบเรียบง่าย มีคุณค่าทางโภชนาการ ช่วยดูแลสุขภาพ (2) ด้านการแต่งกาย เป็นการทอผ้าเพื่อนำมาใช้เป็นเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน (3) ด้านที่อยู่อาศัย เป็นบ้านเรือนที่นิยมสร้างแบบยกพื้นสูง ใต้ถุนสูงแบบต่างๆ ใต้ถุนนั้นเป็นที่นั่งเล่นและทำกิจวัตรต่างๆ (4) ด้านประเพณี เป็นกิจกรรมเป็นงานบุญประเพณีที่สืบสานและได้ปฏิบัติกันมาอย่างต่อเนื่อง (5) ด้านภาษา เป็นถ้อยคำที่ใช้พูดหรือเขียนเพื่อสื่อความหมายและใช้ในการติดต่อสื่อสารของชาวกะเหรี่ยงที่มีลักษณะเฉพาะ มีภาษาเขียนเป็นของตนเอง (6) ด้านอาชีพ เป็นสิ่งที่ชาวกะเหรี่ยงทำเพื่อการดำรงชีวิต โดยใช้ความรู้ ทักษะ และความสามารถของตนในการประกอบอาชีพหลักหรือการดำรงชีวิตเพื่อหาเลี้ยงชีพ (7) ด้านความเชื่อ เป็นความเชื่อเกี่ยวกับการเกิด ข้อห้ามเกี่ยวกับบ้านพักอาศัย การเข้าป่า และการไหว้พ่อปู่ (8) ด้านศิลปะพื้นบ้าน เป็นการแสดงออกเกี่ยวกับการเล่นดนตรี ระบำเกลียวเชือกและระบำกะทอ ซึ่งแสดงให้เห็นวิถีชีวิตของชาวกะเหรี่ยง 2. ผลการศึกษาศักยภาพการเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง จังหวัดกำแพงเพชร พบว่า คะแนนรวมที่ได้ 51.78 เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านเรียงลำดับค่าร้อยละจากมากไปหาน้อย คือ ด้านศักยภาพในการดึงดูดใจด้านการท่องเที่ยว คะแนนที่ได้ 36.07 (ร้อยละ 72.14) รองลงมา คือ ด้านศักยภาพในการรองรับด้านการท่องเที่ยว คะแนนที่ได้ 5.31 (ร้อยละ 53.10) และ ด้านศักยภาพด้านการบริหารจัดการ คะแนนที่ได้ 10.40 (ร้อยละ 26.00) ตามลำดับ สำหรับด้านศักยภาพด้านการบริหารจัดการ มีร้อยละคะแนนที่ได้อยู่ในระดับต่ำ ชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสังจึงมีมติให้ดำเนินการแก้ไขและร่วมกันหาแนวทางการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม แบบมีส่วนร่วมของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง โดยการคัดเลือก “คณะกรรมการสหกรณ์ชุมชนบ้านวุ้งกะสัง” เพื่อรับผิดชอบการบริหารจัดการการท่องเที่ยวของบ้านวุ้งกะสัง ประกอบด้วย 12 ฝ่าย ได้แก่ (1) ที่ปรึกษา (2) ประธานกรรมการสหกรณ์ชุมชนฯ (3) รองประธานกรรมการสหกรณ์ชุมชนฯ (4) เลขานุการกรรมการสหกรณ์ชุมชนฯ (5) หัวหน้าฝ่ายการเงินและบัญชี (6) หัวหน้าฝ่ายฐานการเรียนรู้/แดโวซะโก (ศูนย์บริการนักท่องเที่ยว) (7) หัวหน้าฝ่ายมัคคุเทศก์ (8) หัวหน้าฝ่ายอาหารและของที่ระลึก (9) หัวหน้าฝ่ายการแสดง (10) หัวหน้าฝ่ายดูแลความปลอดภัยและฝ่ายฟื้นฟูอนุรักษ์ (11) หัวหน้าฝ่ายยานพาหนะและ (12) หัวหน้าฝ่ายบ้านพักโฮมสเตย์ 3. ผลการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนของชุมชนภายในพื้นที่ โดยใช้วัฒนธรรมเป็นฐานของการท่องเที่ยวแบบมีส่วนร่วมของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง จังหวัดกำแพงเพชร พบว่า โปรแกรมและกิจกรรมท่องเที่ยวที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมของชุมชนชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง ประกอบด้วย โปรแกรม 1 วัน และ โปรแกรม 2 วัน 1 คืน ได้ดำเนินการทดสอบเส้นทางการท่องเที่ยวและเปิดเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง จังหวัดกำแพงเพชร เป็นไปตามกำหนดการที่วางไว้ โดยผลการสอบถามความพึงพอใจเกี่ยวกับกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนของชาวกะเหรี่ยงบ้านวุ้งกะสัง จังหวัดกำแพงเพชร ของผู้เข้าร่วมกิจกรรม โดยรวมและรายด้าน อยู่ในระดับมาก

คำสำคัญ