พระพุทธรูปและตำแหน่งทางศาสนาในสังคมไทใหญ่

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่อง พระพุทธรูปและตำแหน่งทางศาสนาในสังคมไทใหญ่ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมายและคุณค่าที่ปรากฏในพิธีกรรมและความเชื่อเกี่ยวกับพระพุทธรูปของชาวไทใหญ่ในพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน ตลอดถึงเพื่อศึกษาระบบตำแหน่งทางศาสนาในสังคมไทใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธรูปจากอดีตถึงปัจจุบัน โดยงานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ วิธีการค้นคว้าและดำเนินการศึกษาวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยทางประวัติศาสตร์ โดยใช้ข้อมูลที่ค้นคว้าจากหลักฐานชั้นต้น หลักฐานชั้นรอง รวมถึงการเก็บข้อมูลภาคสนาม และนำเสนอในรูปแบบพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า ชาวไทใหญ่มีคติและความเชื่อเกี่ยวกับการสร้างพระพุทธรูป และอานิสงส์ในการสร้างพระพุทธรูป ซึ่งส่งผลให้มีการสร้างพระพุทธรูปอย่างต่อเนื่อง และพบว่าตั้งแต่ต้นพุทธศตวรรษที่ 25 – พ.ศ. 2560 รูปแบบของการสร้างพระพุทธรูปในพื้นที่เมืองแม่ฮ่องสอน มีความเปลี่ยนแปลงโดยสามารถจำแนกได้ 4 กลุ่มคือ รูปแบบของพระพุทธรูปที่ได้รับอิทธิพลจากล้านนา พระพุทธรูปที่ได้รับอิทธิพลจากพม่า พระพุทธรูปที่ได้รับอิทธิพลจากรัฐไทย และการสร้างพระพุทธรูปแบบไทใหญ่ ความเชื่อเกี่ยวกับการสร้างพระพุทธรูปถูกผลิตซ้ำผ่านความเชื่อเรื่องอานิสงส์ นอกจากนี้ชาวไทใหญ่ยังเชื่อว่าพระพุทธรูปที่ผ่านพิธีกรรมพุทธาภิเษก เป็นพระพุทธรูปที่มีชีวิต ก่อให้เกิดพิธีกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น พิธีกรรมต่างซอมต่อหลวง ทั้งพิธีกรรมและเครื่องสักการะที่ใช้ประกอบในพิธีกรรม ล้วนมีความหมายทั้งในแง่การสั่งสมบุญจากการถวายอามิสบูชาต่อพระพุทธเจ้า และมีความหมายที่เกี่ยวข้องกับความอุดมสมบูรณ์ และความร่มเย็นในการดำเนินชีวิต นอกจากนี้ ยังพบว่า การเป็นเจ้าภาพในการสร้างพระพุทธรูปรวมถึงวัตถุทานที่เกี่ยวข้อง จะได้รับตำแหน่งทางศาสนาซึ่งใช้นำหน้านาม โดยระบบดังกล่าวเป็นสถานภาพทางสังคมที่ชาวไทใหญ่ให้การยอมรับ อย่างไรก็ดี แม้ว่าในปัจจุบันระบบดังกล่าวถูกแทนที่ด้วยสถานภาพทางสังคมสมัยใหม่ แต่ทว่ามีความพยายามรื้อฟื้นซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการสร้างอัตลักษณ์ของชาวไทใหญ่ในพื้นที่เมืองแม่ฮ่องสอน

คำสำคัญ