การพัฒนาหุ่นกระบอกให้เป็นสื่อการเรียนรู้ทางด้านศิลปะการแสดงพื้นบ้านโนรา

บทคัดย่อ

กระบวนการเรียนการสอนศิลปะการแสดงโนราในปัจจุบัน ผู้เรียนจะต้องฝึกร าโนราด้วย ตนเอง ซึ่งวิธีการเรียนดังกล่าวต้องใช้ระยะเวลาในการเรียนที่นาน อีกทั้งยังเกิดข้อจ ากัดของผู้เรียน เช่น ผู้เรียนที่สามารถเรียนร าโนราได้นั้นจะต้องมีร่างกายที่มีความยืดหยุ่นค่อนข้างมากและต้องมีเวลา เรียนร าโนราอย่างต่อเนื่องและสม่ าเสมอ เพื่อให้ร่างกายรักษาความยืดหยุ่น และความอ่อนช้อย สิ่งเหล่านี้ท าให้ผู้วิจัยต้องการศึกษาเพื่อหาแนวทางในการเปิดโอกาสให้กับผู้เรียนที่สนใจใน ศิลปะการแสดงโนราที่มีข้อจ ากัดในการเรียนทั้งเรื่องเวลาและร่างกาย งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษากระบวนการในการพัฒนาและสร้างหุ่นกระบอกให้มีความเหมาะสมส าหรับเป็น สื่อ การเรียนรู้ของศิลปะการแสดงโนรา และออกแบบหลักสูตรระยะสั้นส าหรับการเรียนการสอน ศิลปะการแสดงพื้นบ้านโนราโดยใช้หุ่นกระบอก ซึ่งมีวิธีการด าเนินการวิจัย เริ่มจากการรวบรวมข้อมูล จากเอกสารต ารา สื่อสารสนเทศ การสัมภาษณ์ การส ารวจข้อมูลภาคสนาม ต่อจากนั้นเป็นการพัฒนา และออกแบบหุ่นกระบอก จัดท าเนื้อหาการเรียนการสอน น าหุ่นกระบอกไปทดลองเป็นสื่อการเรียน การสอนกับกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ เด็กและเยาวชน อายุต่ ากว่า 18 ปี จ านวน 65 คน และกลุ่มที่ 2 เป็นกลุ่มนิสิต-นักศึกษา และบุคคลทั่วไป อายุ 18 ปีขึ้นไป จ านวน 40 คน ใน พื้นที่จังหวัดสงขลา วิเคราะห์ข้อมูล และสรุปผล ผลการศึกษาค้นคว้าพบว่า 1) หุ่นกระบอกที่เหมาะกับการเรียนโนรามีจ านวน 2 ขนาด ได้แก่ ขนาดเล็ก ความสูง 0.5 เมตร และขนาดใหญ่ ความสูง 1 เมตร โดยใช้การท าด้วยมือผสมผสานกับการ ใช้เทคโนโลยีเครื่องพิมพ์สามมิติ 2) หุ่นกระบอกสามารถน ามาเป็นสื่อการเรียนการสอนศิลปะการแสดง โนราได้ 3) สามารถน าหุ่นกระบอกมาเป็นสื่อการเรียนการสอนท่าร าโนรา 12 ท่า ทั้งผู้เรียนที่ไม่มี พื้นฐานหรือมีพื้นฐานทางด้านโนราน้อย และผู้เรียนที่มีพื้นฐานทางด้านโนราในระดับปานกลางและ มาก 4) สามารถสร้างหลักสูตรระยะสั้นส าหรับการเรียนท่าร าโนรา 12 ท่า จากหุ่นกระบอก โดยใช้ เวลาเรียนเพียง 1 ชั่วโมง และใช้เวลา 2 ชั่วโมง ส าหรับการเรียนรู้เกี่ยวกับเครื่องแต่งกายและวิธีแต่ง กายของโนรา 5) ผู้ที่ไม่มีพื้นฐานและมีพื้นฐานทางด้านโนราน้อย จะชื่นชอบการเรียนท่าร าโนรา 12 ท่า จากหุ่นกระบอกมากกว่า 6) กระบวนการเรียนการสอนเน้นการเรียนแบบกลุ่ม งานวิจัยในครั้งนี้ เป็นการสร้างวิธีการส าหรับการเรียนการสอนศิลปะการแสดงโนราในอีก ทางเลือกหนึ่ง ซึ่งลดทอนข้อจ ากัดของผู้เรียน ทั้งในเรื่องวัยวุฒิ และคุณวุฒิ รวมถึงลดช่องว่าง ความสามารถในการถ่ายทอดท่าร าโนราให้ออกมาสวยงาม ระหว่างผู้เรียนที่ไม่มีพื้นฐานการแสดงโนรา กับผู้เรียนที่มีพื้นฐานการแสดงโนรา เพราะทุกคนสามารถเชิดหุ่นกระบอกให้ร าโนราในท่าที่สวยงาม มากขึ้นได้ นอกจากนี้การเรียนการสอนยังสร้างความสนุกสนาน สอดแทรกความความสามัคคี และ การช่วยเหลือกันระหว่างผู้เรียนอีกด้วย การพัฒนาหุ่นกระบอกในงานวิจัยครั้งนี้สามารถน าไปเป็น แนวทางในการสร้างสื่อการเรียนการสอนที่เกี่ยวข้องกับการแสดงอื่น ๆ ของไทยได้

คำสำคัญ