การเพาะปลูกพืชผักพืชบ้านในสกุล Elsholtzia
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การเพาะปลูกพืชผักพื้นบ้านในสกุล Elsholtzia ดาเนินการตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2558 ถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2559 เริ่มด้วยการเก็บตัวอย่างพืชที่ศึกษา เพื่อนามาขยายพันธุ์และทาการทดลอง โดยได้ตัวอย่างของต้นและเมล็ดของผักอีหลืน (E. communis) และผักฮาน (E. stachyodes) จากจังหวัดเชียงใหม่และแม่ฮ่องสอน และได้ต้นผักเลือน (E. kachinensis) จากจังหวัดเชียงราย แต่ผักเลือนมีการออกดอกน้อยมากจึงทาให้ติดเมล็ดน้อยไปด้วย จึงมีจานวนเมล็ดไม่เพียงพอที่จะทาการทดลอง งานวิจัยประกอบด้วยสองส่วน คือ การศึกษาวิธีการขยายพันธุ์ และการศึกษาวิธีการปลูกเลี้ยง การศึกษาการขยายพันธุ์ได้ศึกษาการเพาะเมล็ดของผักอีหลืนและผักฮาน และศึกษาการปักชาของพืชทั้งสามชนิด โดยเมล็ดของผักอีหลืนและผักฮานที่เก็บเกี่ยวใหม่ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2558 มีการพักตัวหลังจากการเก็บเกี่ยวเมล็ด การพักตัวเริ่มหมดเมื่อหลังจากเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2559 เมล็ดของผักอีหลืนและผักฮานงอกได้ดีที่สุดในช่วงเดือนพฤษภาคม การศึกษาการปักชากิ่ง พบว่า การใช้ส่วนของกิ่งอ่อน (ส่วนยอด) ของทั้งผักอีหลืน ผักฮาน และผักเลือน ให้ผลต่อการเกิดรากได้ดีกว่าการใช้กิ่งที่แก่กว่า การศึกษาวัสดุชาที่เหมาะสมสาหรับพืชทั้งสามชนิดโดยใช้วัสดุชาสี่ชนิด ได้แก่ ขุยมะพร้าว พีทมอส ขุยมะพร้าวผสมทราย และขุยมะพร้าวผสมถ่านแกลบ พบว่า ผักทั้งสามชนิดสามารถชาได้ในวัสดุทุกชนิด แต่การชาในพีทมอสและขุยมะพร้าวผสมทรายทาให้กิ่งชาผักอีหลืนมีการเจริญของระบบรากที่ดีที่สุด และผักฮานที่ชาในพีทมอสมีความยาวรากมากที่สุด การศึกษาวิธีการปลูกเลี้ยงประกอบด้วยการศึกษาระยะปลูกต่อผลผลิตของผักทั้งสามชนิด และการศึกษาการเจริญเติบโตของผักทั้งสามชนิดในฤดูกาลที่ต่างกัน พบว่า ผักอีหลืนที่ปลูกด้วยระยะ 30 ซม. x 15 ซม. และ 30 ซม. x 20 ซม. ให้ผลผลิตต่อพื้นที่สูงกว่าระยะปลูกที่ห่างกว่า ผักฮานที่ปลูกด้วยระยะ 50 ซม. x 20 ซม. ให้ผลผลิตต่อพื้นที่สูงที่สุด และผักเลือนที่ปลูกด้วยระยะ 16 ซม. x 10 ซม. ให้ผลผลิตของยอดผักเลือนสูงกว่าระยะปลูกที่ห่างกว่า การศึกษาการเจริญเติบโตของผักอีหลืนและผักฮานนั้น ได้ศึกษาเฉพาะฤดูร้อนและฤดูฝน พบว่า ในฤดูฝนทั้งผักอีหลืนและผักฮานเจริญเติบโตได้เร็วกว่าฤดูร้อน ส่วนผักเลือนเจริญเติบโตและให้ผลผลิตเร็วที่สุดเมื่อย้ายปลูกในช่วงฤดูหนาวเมื่อเทียบกับการย้ายปลูกอีกสองฤดู ข้อมูลทั้งหมดสามารถใช้เป็นแนวทางในการขยายพันธุ์และวางแผนการผลิตผักทั้งสามชนิดนี้ได้ โดยยังต้องมีการศึกษาถึงวิธีการปฏิบัติในการขยายพันธุ์และการเพาะปลูกผักทั้งสามชนิดนี้เป็นการค้าต่อไป