การศึกษานวัตกรรมการบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตรโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น : วิเคราะห์โครงการ “ประปานา”อำเภอบึงบูรพ์ จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่อง การศึกษานวัตกรรมการบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตรโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น : วิเคราะห์โครงการ “ประปานา” อำเภอบึงบูรพ์ จังหวัดศรีสะเกษ ผู้วิจัยได้เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยเทคนิคการวิจัยที่ใช้ข้อมูลเชิงคุณภาพ (Qualitative research) ทั้งนี้จะนำเสนอการวิเคราะห์ข้อมูลตามวัตถุประสงค์ในการศึกษา 1.เพื่อศึกษา ความเป็นมาของโครงการ “ประปานา” ตำบลบึงบูรพ์ อำเภอบึงบูรพ์ จังหวัดศรีสะเกษ อันเกิด จากนโยบายภาครัฐและภูมิปัญญาท้องถิ่น 2. เพื่อศึกษา การบริหารจัดการ ปัญหาอุปสรรคหรือข้อขัดข้องในการบริหารจัดน้ำตามโครงการ “ประปานา” 3. เพื่อศึกษา แนวทางพัฒนาระบบการบริหารจัดน้ำตามโครงการ “ประปานา” ให้เกิดประสิทธิภาพ มี ความสมบูรณ์และยั่งยืน เกิดประโยชน์สูงสุดกับประชาชนในพื้นที่ วิธีการศึกษาโดยการการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-depth Interview) เกษตรกรผู้ใช้น้ำ กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ตัวแทนครัวเรือน ๆ ละ 1 คน ที่เป็นเกษตรกรและเป็นสมาชิก กลุ่มผู้ใช้น้ำบ้านบึงบูรพ์ กลุ่มผู้ใช้น้ำบ้านโนนสาวสวย และกลุ่มผู้ใช้น้ำบ้านจอมพระ ซึ่งมีพื้นที่ทำนาติดกันมีสมาชิกจำนวนทั้งสิ้น 300 คน และการสนทนากลุ่มแบบเจาะจง (Focus group discussion) ได้แก่ เกษตรกรผู้ใช้น้ำ ในพื้นที่โครงการประปานาบ้านบึงบูรพ์ บ้านโนนสาวสวย และบ้านจอมพระ ตำบลบึงบูรพ์ อำเภอบึงบูรพ์ จังหวัดศรีสะเกษ จำนวน 3 กลุ่ม ๆ 15 คน รวมเป็น 45 คน ผลการศึกษาสรุปได้ดังนี้ 1. ความเป็นมาของโครงการ “ประปานา” ตำบลบึงบูรพ์ อำเภอบึงบูรพ์ จังหวัดศรีสะเกษ อันเกิด จากนโยบายภาครัฐและภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาภัยแล้งซ้ำซาก โครงการชลประทานศรีสะเกษ ได้จัดทำแผนระบบชลประทาน ส่งน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติโดยใช้ระบบคลองเปิด มีโครงการบ้านโนนสาวสวย หมู่ที่ 4 ตำบลบึงบูรพ์ อำเภอบึงบูรพ์ จังหวัดศรีสะเกษ โดยสูบน้ำจากห้วยทับทัน เป็นหนึ่งในโครงการที่ถูกบรรจุไว้ในแผนดังกล่าวด้วย แต่เมื่อแจ้งแผนงานไปยังชาวบ้าน ได้เกิดกระแสคัดค้าน ไม่เห็นด้วยกับการสร้างระบบส่งน้ำแบบคลองเปิด และขอเปลี่ยนเป็นโครงการส่งน้ำทางท่อ จึงเกิดโครงการประปานานี้ขึ้น 2. การบริหารจัดการ ปัญหาอุปสรรคหรือข้อขัดข้องในการบริหารจัดน้ำตามโครงการ “ประปานา” ในพื้นที่โครงการประปานาหรือระบบส่งน้ำทาทางท่อบ้านโนนสาวสวย บ้านบึงบูรพ์ และบ้านจอมพระ มี 2 ประการ คือ ลักษณะพื้นที่สูงต่ำไม่เท่ากัน มีปัญหาต่อการใช้น้ำ และการใช้จ่ายงบประมาณในการสูบน้ำ และการบำรุงรักษา 3. แนวทางพัฒนาระบบการบริหารจัดน้ำตามโครงการ “ประปานา” ให้เกิดประสิทธิภาพ มี ความสมบูรณ์และยั่งยืน เกิดประโยชน์สูงสุดกับประชาชนในพื้นที่ ควรดำเนินการโดยการการประสานงานและการให้ข้อมูล การให้ข้อมูลด้านนโยบาย วิธีการ/กระบวนการทำงาน เพื่อสร้างความเข้าใจและความร่วมมือของคนในชุมชนและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง และเปิดโอกาสให้มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันและสนับสนุนองค์ความรู้ด้านการจัดการน้ำ การจัดทำแผนงาน โครงการด้านการจัดการน้ำ ตลอดจนการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนตั้งแต่ระดับการวางแผน การร่วมตัดสินใจ ร่วมปฏิบัติ และการร่วมติดตามประเมินผล

คำสำคัญ