การสร้างหลักประกันสำหรับการจัดให้มีน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคในครัวเรือนบนพื้นที่สูงด้วยองค์ความรู้การผลิตบ่อเก็บน้ำบล็อกดินประสาน

บทคัดย่อ

โครงการ “องค์ความรู้เทคโนโลยีการผลิตบล็อกประสานเพื่อสร้างบ่อเก็บน้ำสำหรับชุมชน ตำบล เมืองนะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่” มีวัตถุประสงค์เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้การผลิตบล็อกประสานสำหรับสร้างหลักประกันการมีน้ำใช้เพื่อการอุปโภคภายในครัวเรือนบ้านหนองเขียว ตำบลเมืองนะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม และเพื่อสร้างบ่อเก็บน้ำด้วยองค์ความรู้บล็อกประสาน สำหรับส่งเสริมรายได้ให้กับกลุ่มชาวบ้านบ้านหนองเขียว ตำบลเมืองนะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ นอกเหนือจากอาชีพเกษตรกรรมด้วยวัตถุดิบภายในพื้นที่เป็นส่วนผสมหลักในการผลิตบล็อกประสานเพื่อการสร้างบ่อเก็บน้ำสหรับชุมชน และเพื่อเพื่อใช้เป็นกิจกรรมการพัฒนาอาชีพทางเลือกให้กับชุมชนโดยรอบศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองเขียวครัวเรือน อีกทั้งสามารถผลิตบล็อกประสาน และนำไปก่อสร้างได้ด้วยตัวเอง หรือใช้แรงงานภายในครัวเรือน โดยใช้เงินลงทุนน้อย ลดการตัดไม่ทำลายป่า ที่สำคัญคือ ไม่ต้องเผาทำให้ลดภาวะโลกร้อนลงได้ จึงจัดได้ว่าเป็นวัสดุประเภทหนึ่งที่มีความเหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจในปัจจุบันอย่างมาก องค์ความรู้เทคโนโลยีการผลิตบล็อกประสานเพื่อสร้างบ่อเก็บน้ำสำหรับชุมชน นั้นได้น้อมนำเทคโนโลยีการผลิตบล็อกดินประสานมาใช้ เป็นเครื่องมือมือในการถ่ายทอดองค์ความรู้และประยุกต์ใช้ในการผลิตบล๊อกประสานเพื่อสร้างบ่อเก็บน้ำ ทำให้มีการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ (ดิน) ในพื้นที่มาผลิตบล๊อกประสานโดยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในชุนชนและ ยังสามารถนำมาผลิตเพื่อการพาณิชย์ได้ ถือว่าเป็นระบบต้นแบบในการนำองค์ความรู้และการถ่ายทอดทักษะการผลิตบล็อกมาใช้งานร่วมกับพื้นที่เป้าหมายอย่างลงตัว ผลการดำเนินการอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง “องค์ความรู้เทคโนโลยีการผลิตบล็อกประสานเพื่อสร้างบ่อเก็บน้ำสำหรับชุมชน” สำหรับชุมชน พบว่า ผู้เข้าอบรมประกอบด้วยผู้นำชุมชน ชาวบ้าน ตัวแทน อบต. เมืองนะ และเจ้าหน้าที่ของศูนย์พัฒนาพัฒนาโครงการหลวงหนองเขียว รวมทั้งสิ้น 105 คน จากการฝึกอบรม 3 หลักสูตรได้แก่ 1) องค์ความรู้การผลิตบล็อกประสานเพื่อการสร้างบ่อเก็บน้ำ 2) อบรมการใช้เครื่องอัดบล็อกประสาน 3) อบรมการสร้างบ่อเก็บน้ำแบบกลมขนาด 21 ลูกบาศก์เมตร จากบล็อกดินประสาน จากผลประเมินการอบรมพบว่า ผู้เข้าอบรมฯ มีความรู้ความเข้าใจในการใช้องค์ความรู้เทคโนโลยีการผลิตบล็อกประสานเพื่อสร้างบ่อเก็บน้ำสำหรับชุมชน ขึ้นร้อยละ 30 และผู้เข้าอบรมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจในระดับมากสำหรับการอบรมในครั้งนี้ อีกทั้งยังมีการอบรมการผลิตบล็อกในรูปแบบต่างๆ อาทิ ซีเมนต์บล็อกและบล็อกประสานแบบตรงเพื่อใช้ในงานก่อสร้างและงานตกแต่ง เป็นต้น และในส่วนการทดสอบคุณภาพน้ำพบว่าคุณภาพน้ำจากแหล่งต้นน้ำยังมีอีโคไลน์และหินปูนตกค้างอยู่ซึ่งไม่สามารถนำมาบริโภคได้ และในส่วนคุณสมบัติการต้านแรงของบล็อกประสานจากข้อมูลสามารถนำมาก่อสร้างบ่อเก็บกักน้ำ ในส่วนของการติดตามและประเมินผลหลังการใช้งาน พบว่า กลุ่มผู้ผลิตบล็อกประสาน และเจ้าหน้าที่ของศูนย์พัฒนาศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองเขียว มีความพึงพอใจในระดับมากร้อยละ 100 สำหรับการใช้งานเครื่องอัดบล็อกประสานแบบไฮโดรลิคส์ เนื่องจากระบบฯ ใช้งานง่าย สามารถเปลี่ยนแม่พิมพ์ได้หลากหลายรูปแบบ และมีกำลังการผลิตที่สูง อีกทั้งยังสามารถทำเป็นอาชีพที่สามารถสร้างรายได้ให้กับชุมชนและลดค่าใช้จ่ายในการก่อสร้างบ่อบล็อกประสานซึ่งราคาการผลิตต่ำกว่าบ่อเก็บน้ำแบบซีเมนต์เนื่องจากชุมชนสามารถผลิตบล็ฮกเองได้ด้วยตนเองจึงทำให้ราคาวัสดุมีราคาต่ำกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับความจุของบ่อ ทั้งยังเป็นการเสริมสร้างและปลูกฝังการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างประหยัดและให้เกิดประโยชน์สูงสุดให้แก่ชุมชน

คำสำคัญ