แนวทางการพัฒนาสภาองค์กรชุมชนในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานภาพ บทบาทของสภาองค์กรชุมชน และแนวทางการพัฒนาบทบาทสภาองค์กรชุมชนในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์ เป็นการศึกษาวิจัยแบบผสมผสาน โดยการศึกษาวิจัยเชิงปริมาณและการศึกษาเชิงคุณภาพ ประชากรกลุ่มตัวอย่างเลือกแบบเจาะจง จากสมาชิกสภาองค์กรชุมชนตำบล สมาชิกองค์กรชุมชนตำบลในพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์ การศึกษาเชิงปริมาณประกอบด้วยข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่าง สถานภาพการเข้าใจในบทบาทสภาองค์กรชุมชนตำบล การดำเนินงานตามบทบาทของสภาองค์กรชุมชนตำบล และปัญหาและอุปสรรคส่งผลกระทบต่อบทบาทของสภาองค์กรชุมชนตำบล และการศึกษาเชิงคุณภาพเพื่อรวบรวมข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับการดำเนินงานตามบทบาทของสภาองค์กรชุมชนตำบลต้นแบบ และแนวทางการพัฒนาสภาองค์กรชุมชนตำบลในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน โดยใช้เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามความคิดเห็น การสนทนากลุ่ม การถอดบทเรียนและการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติและวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า สถานภาพความเข้าใจในบทบาทของสภาองค์กรชุมชนตำบล ได้แก่ ด้านประสานความร่วมมือกับหน่วยงานในชุมชนและท้องถิ่น และด้านการเชื่อมโยงการทำงานอยู่ในระดับมาก ส่วนด้านการส่งเสริมและสนับสนุนและด้านการจัดเวทีกลางปรึกษาหารือแก้ไขปัญหาชุมชนท้องถิ่น อยู่ในระดับน้อย ส่วนบทบาทของสภาองค์กรชุมชนตำบลในการส่งเสริมความเข้มแข็งของชุมชนในตำบล ได้แก่ การมีส่วนร่วมเวทีปรึกษาหารือเกี่ยวกับการบริหารงานสภาองค์ชุมชน การดำเนินการประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และการมีส่วนร่วมเสนอแนะปัญหา และแนวทางการแก้ไขปัญหาหรือความต้องการของประชาชนต่อหน่วยงานในท้องถิ่นอยู่ในระดับมาก และการมีส่วนร่วมในการส่งเสริมและสนับสนุนความรู้สมาชิกองค์กรชุมชน การมีส่วนร่วมในการดำเนินงานโครงการ/กิจกรรม การแสดงความคิดและร่วมหารือต่อการดำเนินกิจกรรมหรือโครงการ การมีส่วนร่วมในกลไกการรับฟังปัญหาเพื่อเสนอปัญหาที่เกี่ยวข้องกับชุมชนต่อองค์ปกครองส่วนท้องถิ่นในการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น และการประสานงานและดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานในท้องถิ่นอยู่ในระดับน้อย และปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงานของสภาองค์กรชุมชนในการบริหารจัดการร่วมกับภาคีเครือข่ายหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง บทเรียนและแนวทางการพัฒนาสภาองค์ชุมชนในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนใน 3 พื้นที่ของจังหวัดนครสวรรค์ใช้กลไกสภาองค์กรชุมชนด้วยบทบาทเวทีปรึกษาหารือการประสานงานกับหน่วยงานต่าง ๆ และเสนอแนะปัญหาแนวทางการแก้ไขปัญหาต่อหน่วยงานในท้องถิ่น เน้นกระบวนการแก้ปัญหาเชิงพื้นที่และประเด็น เช่น การจัดการตลาดชุมชน การจัดการกองทุนสวัสดิการชุมชน และการจัดการป่าชุมชน เป็นต้น แนวทางการพัฒนาบทบาทสภาองค์กรชุมชน (1) กำหนดนโยบายร่วมกับองค์กรท้องถิ่นและท้องที่ สร้างจุดร่วมความคิด อุดมการณ์ และการทำงานร่วมกันในโครงการร่วมกัน (2) จัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายต่อองค์กรท้องถิ่น และองค์กรในระดับพื้นที่ (3) การพัฒนาศักยภาพสภาองค์กรชุมชนเพื่อเป็นพลังในการจัดการตนเองร่วมกันของตำบล (4) สภาองค์กรชุมชนเป็นจุดเชื่อมพลังในชุมชนท้องถิ่นเน้นการทำงานเชิงพื้นที่และเชิงประเด็น (5) การพัฒนาความร่วมมือ ข้อตกลง สร้างวัฒนธรรมการพัฒนาที่เน้นเชิงพื้นที่ หรือ เชิงประเด็น (6) การพัฒนาศักยภาพสภาองค์กรชุมชนในด้านการบริหารจัดการและการปฏิบัติการ

คำสำคัญ