การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการขยะมูลฝอยเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวอำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์

บทคัดย่อ

ปัญหาขยะมูลฝอยได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาใหญ่ระดับชาติ เนื่องจากในสภาพสังคมปัจจุบันท่ามกลางความเจริญเติบโตของกระแสโลกาภิวัฒน์ การพัฒนาเทคโนโลยี ภาคอุตสาหกรรม เศรษฐกิจที่เติบโตขึ้น รวมถึงพฤติกรรมด้านการเดินทาง และท่องเที่ยวที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว จังหวัดเพชรบูรณ์เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงในระดับประเทศ ในปี 2526 มีนักท่องเที่ยวเดินทางมาท่องเที่ยว จำนวน 1,792,327 คน เป็นชาวไทย 1,770,205 คน เป็นชาวต่างชาติ 22,122 คน มีรายได้จากการท่องเที่ยวจำนวน 5,356,.62 ล้านบาท ส่งผลให้ในแต่ละปีจังหวัดเพชรบูรณ์มีปริมาณขยะมูลฝอยที่จะต้องกำจัดมากกว่า 300,000 ตัน ปัจจุบันภาครัฐได้กระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรับผิดชอบการกำจัดขยะมูลฝอย และสิ่งปฏิกูล ซึ่งที่ผ่านมายังมีข้อจำกัดในด้านการจัดการขยะมูลฝอยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอยู่มากเนื่องจากในแต่ละท้องถิ่นมีรู้ความเข้าใจ และศักยภาพในการจัดการขยะที่แตกต่างกัน รวมถึงข้อจำกัดด้านสภาพพื้นที่จึงทำให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหลายแห่งไม่สามารถจัดการขยะมูลฝอยได้ดีพอ จังหวัดเพชรบูรณ์มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำนวน 127 แห่ง มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำนวน 57 แห่งที่ไม่มีการให้บริการด้านการจัดการขยะ ดังนั้น งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพศักยภาพชุมชน พฤติกรรม และการมีส่วนร่วมของชุมชนที่มีต่อปัญหาขยะ และเพื่อสร้างขีดความสามารถในการบริหารจัดการขยะโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างยั่งยืน โดยใช้พื้นที่องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งสมอ และองค์การบริหารส่วนตำบลเขาค้อ อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นพื้นที่ศึกษา เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญและมีผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยวอยู่ในพื้นที่เป็นจำนวนมาก ผลจากการวิจัยพบว่า องค์การบริหารส่วนตำบลมีข้อจำกัดทางด้านบุคลากร และการกำหนดนโยบายจัดการขยะที่ชัดเจน รวมถึงไม่มีพื้นที่ในการกำจัดขยะมูลฝอย นอกจากนี้การดำเนินงานที่ผ่านมาส่วนใหญ่มีลักษณะต่างคนต่างทำ ทำให้มีสถานที่กำจัดมูลฝอยที่ไม่ถูกสุขลักษณะขนาดต่าง ๆ กันกระจายทั่วไป ทำให้สิ้นเปลืองงบประมาณ ดังนั้นแนวทางการบริหารจัดการขยะมูลฝอยที่มุ่งเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน และผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ควรต้องดำเนินการใน 2 ระดับ คือ ในระดับนโยบายขององค์การบริหารส่วนตำบลจะต้องสร้างเครือข่ายความร่วมมือกันในรูปแบบศูนย์กำจัดขยะมูลฝอยร่วมกัน โดยเริ่มตั้งแต่การวางแผน การสำรวจข้อมูลปริมาณขยะมูลฝอยที่เกิดขึ้นจากแหล่งกำเนิดต่าง ๆ และการคาดการณ์ในอนาคต ตลอดจนสัดส่วนหรือลักษณะองค์ประกอบของขยะมูลฝอยทางด้านกายภาพ เคมีและอื่น ๆ การวิเคราะห์ต้นทุน และกำหนดค่าใช้จ่ายในการจัดการขยะอย่างเป็นธรรมในระดับของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ได้แก่ ประชาชนในพื้นที่ นักท่องเที่ยว และผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยว ควรดำเนินการในรูปแบบระบบการจัดการขยะมูลฝอยครบวงจรตั้งแต่การรณรงค์ การเก็บรวบรวม การคัดแยก การนำกลับไปใช้ประโยชน์โดยใช้แนวทางธนาคารขยะในชุมชน

คำสำคัญ