รูปแบบการจัดการเรียนการสอนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในจังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพเรื่องน้ีมีวตัถุประสงค์เพื่อศึกษาและพฒั นารูปแบบการจดัการเรียน การสอนตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในสถานศึกษาข้ันพ้ืนฐานในจงัหวดั เชียงใหม่ ด าเนินการวิจัย 3 ระยะคือ ระยะที่ 1 การพัฒนารูปแบบที่คาดหวัง เพื่อศึกษาองค์ประกอบที่ สอดคล้องกับกฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้อง ระยะที่2การพัฒนารูปแบบที่เป็ นไปได้ โดยใช้วิธี กรณีศึกษาในสถานศึกษาข้นั พ้ืนฐาน จา นวน ๕ แห่ง เพื่อศึกษารายละเอียดของรูปแบบที่เป็ นไปได้ ตามบริบทของสถานศึกษาในจังหวัดเชียงใหม่ระยะที่ 3 การพัฒนารูปแบบที่เหมาะสมโดยวิธี ตรวจสอบซ้า กบักลุ่มเป้าหมายเดิม ผลการวิจยัมีสรุปไดด้งัน้ี 1. ด้านการพฒั นาหลกัสูตรการจดัการเรียนการสอนและการวัดประเมินผล พบว่า การ จัดกิจกรรมการเรียนรู้ในแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้ จะเน้นการเรียนรู้ให้ผู้เรียนได้คิด วิเคราะห์ ถึง รากฐานส าคัญของหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง และมีการวัดผลและ ประเมินผลตรงตามแผนการจัดการเรียนรู้ มีการก าหนดเครื่องมือวัด วิธีการ และเกณฑ์การประเมิน ตามหลกัปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ซ่ึงส่งผลสมัฤทธ์ิทางการเรียนของนกัเรียนในภาพรวมสูงข้ึน 2. ด้านกจิกรรมพฒั นาผู้เรียน พบว่า 2.1 การจัดกิจกรรมลูกเสือ เนตรนารี และยุวกาชาด ได้น าหลักปรัชญาเศรษฐกิจ พอเพียงไปใช้ในกระบวนการต่างๆ อย่างกลมกลืน ยึดหลักความมีเหตุผล และความพอประมาณ 2.2 กิจกรรมส่งเสริมการประหยัดและอดออม มีการปฏิบัติอย่างจริงจังและส่งผล ต่อการดา เนินชีวิตของครูและนกัเรียน รวมท้งัขยายผลไปสู่ชุมชนดว้ย 2.3 กิจกรรมส่งเสริมความคิดริเริ่มสร้างสรรค์มีการจดักิจกรรมการเรียนรู้ให้ นักเรียนมีจิตอาสาและการด าเนินวิถีชีวิตที่พอเพียง 2.4 กิจกรรมสร้างระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนมีการด าเนินการที่ได้ผลเป็ นอย่างดี มีกิจกรรมการเยี่ยมบ้าน มีเครือข่ายผู้ปกครอง มีการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างครูกับผู้ปกครอง และ กิจกรรมเข้าค่ายคุณธรรม การน าหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ในการจัดการเรียนการสอน ตามหลักปรัชญา เศรษฐกิจพอเพียง ๓ องค์ประกอบและเงื่อนไข 2 ประการพบว่า ความพอประมาณ ครูส่วนใหญ่ได้บูรณาการหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในรายวิชาที่ สอนที่ปรากฏในแผนการจัดการเรียนรู้ได้อย่างเหมาะสมกับเน้ือหาและระยะเวลา การจัด งบประมาณมีความเหมาะสมกับโครงงาน การจัดแหล่งการเรียนรู้เหมาะสมและเพียงพอกับความ ต้องการ มีการใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นในการจดักิจกรรมการเรียนรู้ไดต้ามอตัภาพ ความมเีหตุผล พบว่า ครูสอนโดยน าแนวคิดและแนวปฏิบัติตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจ พอเพียงมาใช้ได้อย่างถูกต้อง มีวัตถุประสงค์และเป้ าหมายในการจัดกิจกรรมอย่างชัดเจนและมีเหตุ มีผล ภูมคิุ้มกนัในตวัที่ดีพบว่า มีการจัดท าแผนงาน โครงการ กิจกรรมที่สามารถปฏิบัติได้ จริง สอดคล้องกับวิถีชีวิต มีการก ากับ นิเทศ ติดตามและประเมินผล เพื่อป้ องกันความเสี่ยงและ ความเสียหายที่จะเกิดข้ึน ครูเป็นแบบอยา่ งที่ดีในการลดค่าใชจ้่ายที่ฟุ่มเฟือยการประหยดัพลงังาน การอนุรักษแ์ละพฒั นาสิ่งแวดลอ้ม วฒั นธรรม และภูมิปัญญาไทย มีการถ่ายทอดองค์ความรู้ซึ่งกัน และกนั มีกิจกรรมเพื่อการเพิ่มรายได้ลดรายจ่ายและการนา หลกั ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับ ใช้ในชีวิตประจ าวันได้อย่างหลากหลาย เงื่อนไขความรู้พบว่า ครูและผู้เรี ยนเกิดความรู้ ตามแนวคิดและการปฏิบัติตามหลัก ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง สามารถน าความรู้มาบูรณาการในการจัดการเรียนรู้ การจัดท าโครงงาน และเกิดการเรียนรู้วิชาการต่างๆอย่างรอบด้าน สามารถน าความรู้ที่ได้รับไปใช้ในชีวิตประจ าวัน น าไปประกอบอาชีพ และเผยแพร่ความรู้สู่ชุมชนอย่างต่อเนื่องอย่างเป็ นรูปธรรม เงื่อนไขคุณธรรม พบว่า ครูเป็นแบบอย่างที่ดีด้านคุณธรรม วัฒนธรรม และการรักษา สิ่งแวดลอ้ม ภายในโรงเรียนและชุมชน ทา ให้ชุมชนเกิดศรัทธาและส่งผลให้เกิดการพฒั นาสังคม อยา่ งยงั่ ยน

คำสำคัญ